Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 105 lat temu oddziały polskie wyzwoliły Wilno spod…
2024-04-21, 09:00 Autor: IAR/B.Falkowska/E.Porycka/K.Koziełł/dok.

105 lat temu oddziały polskie wyzwoliły Wilno spod okupacji bolszewickiej

Wilno, Plac Łukiski, 19 kwietnia 1919. Przegląd oddziałów Wojska Polskiego po zajęciu miasta. Za Józefem Piłsudskim idą generałowie: Edward Śmigły-Rydz, Stanisław Szeptycki i Kazimierz Sosnkowski [fot. Centralne Archiwum Wojskowe/domena publiczna/wikimedi
Wilno, Plac Łukiski, 19 kwietnia 1919. Przegląd oddziałów Wojska Polskiego po zajęciu miasta. Za Józefem Piłsudskim idą generałowie: Edward Śmigły-Rydz, Stanisław Szeptycki i Kazimierz Sosnkowski [fot. Centralne Archiwum Wojskowe/domena publiczna/wikimedi
105 lat temu - 21 kwietnia 1919 roku, w Poniedziałek Wielkanocny - oddziały polskie dowodzone przez Józefa Piłsudskiego wyzwoliły Wilno spod okupacji bolszewickiej. Ofensywa wileńska była jednym z pierwszych starć w wojnie polsko-bolszewickiej, która rozpoczęła się na początku 1919 roku. Wilno pozostało w rękach polskich do 1920 roku, kiedy ponownie zajęli je bolszewicy. Ostatecznie zostali oni wygnani w październiku 1920, kiedy miasto przejął oddział generała Lucjana Żeligowskiego.
Natarcie polskich Legionów na Wilno rozpoczęło się 16 kwietnia 1919 roku. W siłach było dziewięć szwadronów kawalerii oraz pluton artylerii konnej pod dowództwem pułkownika Władysława Beliny-Prażmowskiego, natomiast na czele trzech batalionów piechoty stał generał Edward Rydz-Śmigły. Jednocześnie oddziały dowodzone przez generałów Listowskiego, Mokrzeckiego i Lasockiego zajmowały Lidę, Nowogródek i Baranowicze.

19 kwietnia, w Wielką Sobotę, nasze wojska dotarły do Wilna. Były entuzjastycznie witane przez polskich mieszkańców stanowiących większość, natomiast z nieufnością przez Żydów i Litwinów. Pierwszego dnia żołnierze Józefa Piłsudskiego przy wsparciu miejscowych Polaków zajęli większość miasta, ale nie udało się całkowicie wyprzeć bolszewików. Walki trwały jeszcze następnego dnia. Ostatecznie żołnierze Armii Czerwonej opuścili Wilno 21 kwietnia. W tym czasie w mieście doszło też do pogromów Żydów, których podejrzewano o sprzyjanie bolszewikom oraz atakowanie oddziałów polskich. Zabitych zostało około 50 osób narodowości żydowskiej, zdewastowane zostały żydowskie cmentarze.

Dzień po zajęciu Wilna Józef Piłsudski wydał odezwę do Polaków, Białorusinów, Litwinów i Żydów, w której zapowiedział wprowadzenie rządów cywilnych. Deklarował samodzielność mieszkańców "w sprawach wewnętrznych, narodowościowych i wyznaniowych". Odezwa została oprotestowana przez rząd litewski w Kownie, który uznawał Wilno za część Litwy. W dniu zdobycia miasta na jego głównych placach i przy Ostrej Bramie odbyły się masowe demonstracje ludności polskiej, cieszącej się z zajęcia miasta przez oddziały Józefa Piłsudskiego. Zorganizowano także przegląd oddziałów polskich z udziałem Piłsudskiego i dowódców poszczególnych formacji.

(więcej)

11 listopada 1918 roku, gdy zakończyła się I wojna światowa i Polska odzyskała niepodległość, granice naszego państwa pozostawały nieustalone. Od zachodu zależały od ustaleń traktatowych, ale na wschodzie swoje wpływy rozszerzała Rosja bolszewicka. Jej siła wojskowa - Armia Czerwona - zajmowała kolejne tereny, posuwając się na zachód. W ocenie Józefa Piłsudskiego, zajęcie Wilna i Wileńszczyzny miało wielkie znaczenie strategiczne dla państwa polskiego.

Mając do dyspozycji Legiony, oddane i zdobywające coraz większe doświadczenie w boju, Piłsudski uznał, że istnieje możliwość umocnienia granic na wschodzie, choć Polska powracała do istnienia po 123 latach zaborów i dopiero budowała swoją siłę. Plan zdobycia Wilna, Józef Piłsudski ujawnił podczas spotkania w Brześciu nad Bugiem w marcu 1919 roku. Uważał, że zachodnie granice Polski są wyznaczone ustaleniami z państwami zachodnimi, tzw. Ententą, ale na wschodzie należy starać się o przywrócenie obszarów przedrozbiorowych.

W lutym 1919 roku Piłsudski powiedział: "Na Wschodzie (...) są drzwi, które się otwierają i zamykają, i zależy, kto i jak szeroko siłą je otworzy". Oprócz znaczenia strategicznego - wojskowego i politycznego - zdobycie Wileńszczyzny miało dla Piłsudskiego także znaczenie osobiste. Tu, w rodzinnych stronach, spędził lata młodzieńcze, w Wilnie zdobywał wykształcenie.

Wojna polsko-bolszewicka, która była starciem nie tylko militarnym, ale także polityczną walką o przyszłość Europy, zakończyła się zwycięstwem Polski. Traktat pokojowy podpisano w Rydze 18 marca 1921 roku.

Zobacz także

2024-05-26, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 26 maja » więcej 2024-05-25, godz. 13:13 Upamiętnienie rotmistrza Witolda Pileckiego w 76. rocznicę śmierci Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie organizuje obchody 76. rocznicy śmierci rotmistrza Witolda Pileckiego. Odprawiona zostanie… » więcej 2024-05-25, godz. 11:00 Międzynarodowy Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem 25 maja po raz piąty obchodzimy Międzynarodowy Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem, przypadający w rocznicę egzekucji rotmistrza Witolda Pileckiego w… » więcej 2024-05-25, godz. 09:00 76 lat temu został stracony rotmistrz Witold Pilecki 76 lat temu, 25 maja 1948 roku, z wyroku komunistycznych władz został stracony Witold Pilecki, rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej… » więcej 2024-05-25, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 25 maja » więcej 2024-05-24, godz. 13:44 Instytut Pileckiego i Regionalne Centrum Krwiodawstwa upamiętnią rotmistrza Witolda Pileckiego W przeddzień 76. rocznicy śmierci rotmistrza Witolda Pileckiego a zarazem Międzynarodowego Dnia Pamięci Bohaterów Walki z Totalitaryzmem, Instytut Pileckiego… » więcej 2024-05-24, godz. 13:00 85 lat temu zmarł historyk polskiej literatury i kultury Aleksander Brückner 85 lat temu - 24 maja 1939 roku - zmarł Aleksander Brückner, historyk literatury i kultury polskiej, slawista, odkrywca „Kazań świętokrzyskich”. Znany… » więcej 2024-05-24, godz. 11:00 93 lata temu oddano do użytku stację nadawczą Polskiego Radia w Łazach pod Raszynem 93 lata temu, 24 maja 1931 roku, oddano do użytku stację nadawczą Polskiego Radia w Łazach pod Raszynem. Gdy powstawała, była nadajnikiem o największej… » więcej 2024-05-24, godz. 09:00 415 lat temu król Zygmunt III Waza wraz z rodziną i dworem przeniósł się do Warszawy 415 lat temu, 24 maja 1609 roku, król Zygmunt III Waza wraz z rodziną i dworem opuścił Zamek na Wawelu, będący dotychczasową siedzibą polskiego władcy… » więcej 2024-05-24, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 24 maja » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »