Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » Mija 215. rocznica szarży polskiej kawalerii pod…
2023-11-30, 09:00 Autor: IAR/D.Panek/K.Koziełł/dok..

Mija 215. rocznica szarży polskiej kawalerii pod Somosierrą

Bitwa pod Somosierrą - uroczystości rocznicowe [fot. archiwum prywatne]
Bitwa pod Somosierrą - uroczystości rocznicowe [fot. archiwum prywatne]
215 lat temu, 30 listopada 1808 roku, polska kawaleria przeprowadziła słynną szarżę w przełęczy Somosierra w Hiszpanii. Był to przykład niezwykłego męstwa Polaków w czasie wojen napoleońskich. Natarcie trwało niecałe dziesięć minut. Tyle potrzebowali polscy szwoleżerowie, by zdobyć Somosierrę i otworzyć Francuzom drogę na Madryt. Zginęła niemal połowa 125-osobowego szwadronu. Napoleon po walce nazwał Polaków "najdzielniejszymi z dzielnych".
Przełęczy Somosierra broniło między innymi 120 hiszpańskich artylerzystów i kilkuset żołnierzy piechoty. Łącznie hiszpańskie wojska zgromadziły tam około trzech tysięcy osób. Oddział polskiej lekkiej kawalerii - 3. szwadron 1. Pułku Szwoleżerów Gwardii Cesarskiej - pod dowództwem pułkownika Jana Leona Kozietulskiego liczył 125 jeźdźców. Dla większości z nich miała to być pierwsza w życiu prawdziwa bitwa.

Z bardzo dużą jak na owe czasy prędkością, 19 kilometrów na godzinę, pod ciągłym ostrzałem artylerii zdołali oni przedrzeć się przez wąwóz i pokonać nieprzyjaciela. Szwadron Jana Kozietulskiego otworzył przejście do Madrytu, zdobywając po drodze 16 dział i biorąc trzy tysiące jeńców. "Rzadko kiedy tak niewielkim kosztem osiągnięto takie korzyści militarne i polityczne. Droga na Madryt stała otworem" - mówił w 2002 roku w Polskim Radiu historyk profesor Andrzej Notkowski.

Napoleon chciał zaatakować Madryt, by ponownie osadzić na tronie hiszpańskim swojego brata Józefa. Wcześniej został on obalony w wyniku powstania narodowego, które wybuchło w Hiszpanii w 1808 roku.

(więcej)

Uczestnik wojen napoleońskich, generał Józef Załuski tak pisał w swoim pamiętniku o bitwie pod Somosierrą: "Jak (...)Kozietulski otrzymał polecenie cesarza, rozkazał szwadronowi dobyć pałasza i z okrzykiem: Niech żyje cesarz! puścił się zaraz gościńcem pod górę w kolumnie marszowej czwórkami. Kozietulski, mając zaraz z początku natarcia konia zabitego, nie mógł osobiście kończyć zwycięstwa, ale szwadron nie ustawał ani na chwilę". Napoleon, który obserwował walkę, pełen podziwu dla Polaków, uhonorował na miejscu najwyższym francuskim odznaczeniem Orderem Legii Honorowej rannego kawalerzystę podporucznika Andrzeja Niegolewskiego, a następnie przed szeregami Gwardii Cesarskiej oddał honor szwoleżerom.

Bitwa została, po 1990 roku, upamiętniona na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem na jednej z tablic: "SOMOSIERRA 30 XI 1808”.

Polscy szwoleżerowie odznaczyli się jeszcze wielokrotnie podczas wojen napoleońskich, między innymi w bitwach pod Wagram i nad Berezyną. Do Warszawy wrócili 8 września 1814 roku. Niemal wszyscy zostali oficerami w armii Królestwa Polskiego i brali udział w Powstaniu Listopadowym.

Szarża Polaków z 3. szwadronu 1. Pułku Szwoleżerów Gwardii Cesarskiej w wąwozie Somosierra stała się motywem często wykorzystywanym w literaturze i malarstwie. Była między innymi tematem obrazów Juliusza i Wojciecha Kossaków, Piotra Michałowskiego oraz malarzy francuskich. O bitwie wspominał Adam Mickiewicz w "Panu Tadeuszu", pisał o niej Wacław Gąsiorowski w powieściach "Huragan" i "Szwoleżerowie Gwardii" oraz wybitny powieściopisarz hiszpański Benito Pérez Galdós. Poeta i pieśniarz Jacek Kaczmarski poświęcił jej balladę pod tytułem "Somosierra".

Zobacz także

2024-02-23, godz. 09:00 165 lat temu zmarł Zygmunt Krasiński, wybitny poeta i pisarz epoki romantyzmu 165 lat temu, 23 lutego 1859 roku, zmarł Zygmunt Krasiński, wybitny poeta, pisarz i myśliciel epoki romantyzmu. Autor dramatu metafizycznego "Nie-boska komedia"… » więcej 2024-02-23, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 23 lutego » więcej 2024-02-22, godz. 13:00 210 lat temu urodził się Oskar Kolberg, wybitny etnograf, badacz polskiego folkloru 210 lat temu, 22 lutego 1814 roku, urodził się Oskar Kolberg, wybitny etnograf, badacz polskiego folkloru, a także kompozytor. Był jednym z pionierów badań… » więcej 2024-02-22, godz. 12:00 Obchody 214. rocznicy urodzin Fryderyka Chopina w Warszawie Wystawa, spektakle i warsztaty dla dzieci, a także recitale fortepianowe i koncert w Filharmonii Narodowej - w ten sposób przez tydzień w Warszawie obchodzona… » więcej 2024-02-22, godz. 11:00 214 lat temu urodził się Fryderyk Chopin 214 lat temu, 22 lutego 1810 roku (podawane są także inne daty), w Żelazowej Woli urodził się Fryderyk Chopin, uznawany za najwybitniejszego polskiego kompozytora… » więcej 2024-02-22, godz. 09:00 W Opolu wystawa z okazji 100-lecia I Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech. Jej bohaterkami są kobiety - żony, matki, sanitariuszki, nauczycielki, działaczki, walczące słowem i czynem o polski Śląsk. » więcej 2024-02-22, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 22 lutego » więcej 2024-02-21, godz. 15:00 Wystawa pt. „Władysław Kozielsko-Bytomski” Już od 29 lutego w Muzeum Ziemi Kozielskiej nowa wystawa czasowa pt. Władysław Kozielsko-Bytomski. » więcej 2024-02-21, godz. 13:00 Powstanie warszawskie w dokumentach z Archiwum IPN – warsztaty dla nauczycieli Archiwum IPN zaprasza nauczycieli i edukatorów na cykl warsztatów pt. Powstanie warszawskie w dokumentach z Archiwum IPN. Zajęcia realizowane są we współpracy… » więcej 2024-02-21, godz. 12:00 Portret Adama Stanisława Naruszewicza” powrócił do Wilanowa Obraz „Portret Adama Stanisława Naruszewicza” utracony w czasie II wojny światowej powrócił do zbiorów Muzeum Pałacu Króla Jana III w warszawskim W… » więcej
34567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »