Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » Ukraina obchodzi Dzień Pamięci Ofiar Wielkiego…
2023-11-25, 11:00 Autor: IAR/O.Kłosińska/E.Porycka/dok.

Ukraina obchodzi Dzień Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu i Represji Politycznych

Wielki głód na Ukrainie. Ulica w Charkowie 1932, przechodnie mijają zmarłych z głodu ludzi. [fot. domena publiczna]
Wielki głód na Ukrainie. Ulica w Charkowie 1932, przechodnie mijają zmarłych z głodu ludzi. [fot. domena publiczna]
W ostatnią sobotę listopada - w tym roku 25 listopada - Ukraina obchodzi Dzień Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu i Represji Politycznych. Upamiętnia on miliony ludzi, które zmarły w wyniku kryzysu żywnościowego sztucznie wywołanego przez Moskwę w latach 1932-1933.
Dyktator Józef Stalin zarządził wtedy powszechną i przymusową kolektywizację płodów rolnych, w celu zdławienia oporu Ukraińców wobec komunistycznych reform. Według szacunków z głodu mogło umrzeć od 4 do 6 milionów ludzi, niektórzy podają liczbę 10 milionów. Najwięcej osób zginęło na Ukrainie, ale głód spowodował również wiele ofiar na Kubaniu, Powołżu, w Zachodniej Syberii i w Kazachstanie. Wiele państw, w tym Polska, uznało tę tragedię za ludobójstwo

W procesie kolektywizacji rolnictwa indywidualne gospodarstwa zostały zabrane ich właścicielom. Na stworzonych w ten sposób sowchozach i kołchozach dawni właściciele ziem pracowali jako robotnicy. Państwo skupowało i eksportowało większą część produkcji rolnej, do jedzenia nie zostawało prawie nic. W sierpniu 1932 roku ogłoszono "prawo pięciu kłosów" - kradzież nawet 5 kłosów zboża była karana 10-letnim więzieniem lub śmiercią. Do końca 1933 roku na podstawie tego paragrafu pozbawiono wolności 125 tysięcy ludzi, a blisko 5 i pół tysiąca skazano na karę śmierci.

W czasie Wielkiego Głodu ludzie umierali na ulicach - w najgorszym okresie, w 1933 roku, do 25 tysięcy osób jednego dnia. Osłabieni głodem ludzie byli też dziesiątkowani przez choroby: tyfus, dur brzuszny i ospę. Zdarzały się akty kanibalizmu. W 1933 roku zostało za nie skazanych ponad 2 tysiące osób.

Historycy nie mają dziś wątpliwości, że klęska Wielkiego Głodu była efektem celowych działań Józefa Stalina, który chciał zdobyć środki niezbędne do budowy silnej armii. Jednocześnie wielu ekspertów wskazuje, że sowieckie władze w Moskwie miały plany ludobójstwa na narodzie ukraińskim. To właśnie na Ukrainę nałożono największe kontyngenty, jednocześnie mordując przedstawicieli tamtejszej elity.

Od 1998 roku Dzień Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu, a od 2000 roku - Dzień Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu i Represji Politycznych, jest świętem państwowym Ukrainy, obchodzonym corocznie w ostatnią sobotę listopada.

Od 24 lutego 2022 roku Ukraina walczy z rosyjskim agresorem. "Rosja przekształca dzień pamięci o ofiarach Wielkiego Głodu w dzień terroru, ostrzeliwując ukraińskie terytorium" - powiedział w ubiegłym (2022) roku prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski w Dniu Pamięci Ofiar Wielkiego Głodu i Represji Politycznych. 15 grudnia 2022 roku Parlament Europejski oficjalnie uznał Wielki Głód na Ukrainie, za ludobójstwo. Europosłowie przegłosowali specjalną rezolucję, w 90. rocznicę tej sowieckiej zbrodni, która doprowadziła do śmierci milionów osób. W rezolucji zapisano, że nie ma wątpliwości, że Wielki Głód został umyślnie wywołany przez sowieckie władze.

(więcej)

Efektem stalinowskich działań była też fala migracji głodowych. Chłopi uciekali ze wsi, ponieważ jedynie w miastach można było zdobyć żywność. Do miast przybywały dzieci, nieraz samodzielnie. Niektóre były przywożone przez umierających z głodu rodziców, w nadziei, że państwo sowieckie zaopiekuje się nimi. By zapobiec masowemu opuszczaniu wsi przez chłopów, w grudniu 1932 roku władze stalinowskie wprowadziły paszporty wewnętrzne. Ludność wiejska w większości nie posiadała paszportów, a bez takiego dokumentu nie można było przebywać poza miejscem zamieszkania. Chłopi próbowali też uciekać do Rosji, ale granice Ukrainy były obstawione przez wojsko.

W czasach komunizmu Ukrainę dotknęły w sumie trzy fale głodu: w latach 1921-1923, 1932-1933 oraz 1946-1947. Najtragiczniejszy w skutkach był głód z lat 30.

Zobacz także

2024-02-10, godz. 15:00 104 lata temu odbyły się zaślubiny Polski z Bałtykiem 104 lata temu, 10 lutego 1920 roku, odbyły się zaślubiny Polski z Bałtykiem. Tego dnia w Pucku generał broni Józef Haller, dowódca Frontu Pomorskiego, wrzucił… » więcej 2024-02-10, godz. 13:45 105 lat temu po raz pierwszy zebrał się Sejm Ustawodawczy 105 lat temu, 10 lutego 1919 roku, Tymczasowy Naczelnik Państwa Józef Piłsudski otworzył pierwszą sesję Sejmu Ustawodawczego. Ten jednoizbowy Sejm, wybrany… » więcej 2024-02-10, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 10 lutego » więcej 2024-02-09, godz. 21:15 Cykl filmowy IPN-u kolejny odcinek Można już oglądać kolejny odcinek cyklu filmowego Instytutu Pamięci Narodowej "Polacy ratujący Żydów - Nie tylko Ulmowie". Tym razem poświęcony jest… » więcej 2024-02-09, godz. 13:00 25 lat temu zmarł profesor Aleksander Gieysztor, wieloletni dyrektor Zamku Królewskiego 25 lat temu, 9 lutego 1999 roku, zmarł profesor Aleksander Gieysztor, historyk, jeden z najbardziej cenionych polskich mediewistów, wykładowca Uniwersytetu… » więcej 2024-02-09, godz. 11:00 81 lat temu oddział UPA wymordował mieszkańców polskiej wsi Parośla 81 lat temu, 9 lutego 1943 roku, oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii wymordował mieszkańców polskiej wsi Parośla w powiecie sarneńskim na Wołyniu. Zginęło… » więcej 2024-02-09, godz. 09:00 84. rocznica pierwszej masowej deportacji Polaków na Wschód 84 lata temu, w nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku, rozpoczęła się pierwsza z czterech masowych deportacji Polaków na Sybir, przeprowadzona przez Sowietów, którzy… » więcej 2024-02-09, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 9 lutego » więcej 2024-02-08, godz. 13:00 15 lutego w Muzeum Auschwitz polska premiera filmu „Strefa interesów” Polska premiera filmu „Strefa interesów”, uhonorowanego Grand Prix na festiwalu w Cannes i pięciokrotnie nominowanego do Oscara, odbędzie się 15 lutego… » więcej 2024-02-08, godz. 11:00 84 lata temu Niemcy utworzyli getto żydowskie w Łodzi 84 lata temu, 8 lutego 1940 roku, Niemcy utworzyli getto żydowskie w Łodzi. Założone jako pierwsze na okupowanych ziemiach polskich, zostało zlikwidowane… » więcej
56789
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »