Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 185 lat temu w Paryżu powołano Bibliotekę Pol…
2023-11-24, 10:00 Autor: IAR/B.Falkowska/E.Porycka/dok.

185 lat temu w Paryżu powołano Bibliotekę Polską

Biblioteka Polska w Paryżu. [fot. źródło: polonika.pl/polonik-tygodnia/biblioteka-polska-w-paryzu]
Biblioteka Polska w Paryżu. [fot. źródło: polonika.pl/polonik-tygodnia/biblioteka-polska-w-paryzu]
185 lat temu - 24 listopada 1838 roku w Paryżu powołano Bibliotekę Polską, założoną przez Adama Jerzego Czartoryskiego, Juliana Ursyna Niemcewicza i Karola Sienkiewicza. Cztery miesiące później, 24 marca 1839 roku, placówka została uroczyście otwarta. Obecnie jest najstarszą instytucją polską poza granicami kraju i jedną z najbogatszych w zbiory.
Biblioteka Polska została ufundowana przez przez uczestników Wielkiej Emigracji - wybitnych Polaków przybyłych do Francji po upadku Powstania Listopadowego. Od początków istnienia instytucji, współpracował z nią także Adam Mickiewicz, którego odezwa w prasie francuskiej, o grabieży polskich dóbr kultury pod zaborami, poruszyła opinię publiczną w Paryżu.

Do zasobów Biblioteki Polskiej przekazywano księgozbiory, ale także rękopisy, oryginały traktatów, obrazy, czy pamiątki po wybitnych Polakach. Cenne eksponaty przekazała między innymi Fundacja Lanckorońskich i Fundacja im. Zygmunta Zaleskiego. Najstarsze archiwalia pochodzą z XV wieku. To na przykład traktaty podpisane przez władców Polski oraz dokumenty z synodów kościelnych. W zasobach placówki znajdują się również rękopisy "Pana Tadeusza" i "Dziadów" Adama Mickiewicza, a także utwory napisane ręką Juliana Ursyna Niemcewicza, Juliusza Słowackiego, Fryderyka Chopina czy Johanna Wolfganga Goethego. Do wyjątkowych dokumentów należy akt detronizacji cara Mikołaja I podpisany przez sejm Królestwa Polskiego z 1831 roku.

W akcie fundacyjnym Biblioteki podkreślono, że ma ona być "przeznaczona na własność narodową, a po oswobodzeniu Polski wcielona zostanie do Głównej Biblioteki Kra­jowej". W założeniu miała stać się "pomnikiem w centrum Francji przypominającym bez przerwy Polskę".

W 2013 roku UNESCO wpisało Bibliotekę, Towarzystwo Historyczno-Literackie w Paryżu i Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu do Rejestru Pamięci Świata, w tym samym roku Biblioteka Polska otrzymała też nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej, przyznaną przez Instytut Pamięci Narodowej.

(więcej)

Pierwsza siedziba Biblioteki Polskiej mieściła sie w wynajętym mieszkaniu, ale od 1854 roku instytucja zyskała własny budynek - zakupiony ze składek społecznych - w którym mieści się do dziś. Została ulokowana w kamienicy na Wyspie św. Ludwika na Sekwanie - w pobliżu Hotelu Lambert, siedziby ruchu Wielkiej Emigracji, który reprezentował polityczne interesy Polski, będącej wówczas pod zaborami.

Księgozbiór i zasoby Biblioteki stale się powiększały - w 1845 roku było 15 tysięcy tomów, a w okresie II wojny światowej - 145 tysięcy książek, 1000 rękopisów, 12 tysięcy rycin, 2800 atlasów i map oraz 20 tysięcy kopii dokumentów dotyczących historii Polski z archiwów angielskich i francuskich. W 1989 księgozbiór wynosił około 220 000 książek.
W okresie wojny część bezcennych eksponatów została wywieziona poza Paryż, i przechowana w posiadłości ówczesnego dyrektora Biblioteki Franciszka Pułaskiego. Pozostałe zasoby Niemcy zagrabili i wywieźli, i choć znaczną część z nich udało się odzyskać, to jednak 30 procent zbiorów nie odnaleziono.

Po wojnie i zmianie ustroju politycznego w Polsce problematyczna stała się własność Biblioteki Polskiej, ponieważ władze komunistyczne powołały Polską Akademię Nauk, a zamknęły Polską Akademię Umiejętności w Krakowie - instytucję, która sprawowała formalną pieczę nad Biblioteką Polską w okresie przedwojennym. Ostatecznie kuratelę nad nią przejął francuski sąd. Biblioteka działała aktywnie, a jej zbiory cieszyły się zainteresowaniem czytelników.

W latach 2001-2004 siedziba Biblioteki przeszła gruntowny remont, a historyczne zbiory zostały poddane renowacji. Części zasobów z powodu działania wilgoci, rozwoju pleśni i grzybów, nie udało się odnowić - zostały utracone.

Obecnie Biblioteka udostępnia swoje zbiory naukowcom i zwykłym czytelnikom oraz zwiedzającym biblioteczne muzea: Adama Mickiewicza, Fryderyka Chopina czy rzeźbiarza Bolesława Biegasa.

Nieustannym wyzwaniem dla dotychczasowego zarządu Biblioteki Polskiej było zdobywanie funduszy na utrzymanie i działalność. Toteż rząd Polski podjął decyzję o finansowaniu placówki i utrzymaniu jej zasobów. 9 października 2023 roku powołano instytucję kultury: Instytut Biblioteka Polska, współprowadzony przez Towarzystwo Historyczno-Literackie we Francji oraz Polską Akademię Umiejętności. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński, w dniu podpisania umowy w Paryżu podkreślił, że niezwykle ważną decyzją państwa polskiego było przyjęcie odpowiedzialności za ocalenie dziedzictwa Wielkiej Emigracji: Mickiewicza, Chopina i innych twórców oraz olbrzymie archiwa, zgromadzone przez lata działania placówki.

Dyrektorem nowo powołanego Instytutu został historyk, profesor Maciej Forycki. Zapewnił że Biblioteka Polska otrzyma finansowanie otwierające nowe perspektywy - będzie to suma blisko 2 milionów euro rocznie na konserwację zabytków i eksponowanie ich, a także na utrzymanie muzeów prowadzonych przez Bibliotekę Polską.

Zobacz także

2024-02-08, godz. 10:00 40 lat temu został zamordowany Piotr Bartoszcze, lider rolniczej Solidarności 40 lat temu, między 7 a 8 lutego 1984 roku, został zamordowany Piotr Bartoszcze, działacz opozycji antykomunistycznej, jeden z przywódców NSZZ Rolników Indywidualnych… » więcej 2024-02-08, godz. 09:00 73 lata temu został stracony Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka" 73 lata temu, 8 lutego 1951 roku, w warszawskim więzieniu na Mokotowie został stracony Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka", major kawalerii Wojska Polskiego i Armii… » więcej 2024-02-08, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 8 lutego » więcej 2024-02-07, godz. 22:20 Poselski projekt uchwały o upamiętnieniu Eugeniusza Romera w 70. rocznicę śmierci. Stanowisko komisji przedstawił Piotr Babinetz. » więcej 2024-02-07, godz. 13:00 105 lat temu powołano Najwyższą Izbę Kontroli Państwa 105 lat temu, 7 lutego 1919 roku, Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podpisał dekret o powołaniu Najwyższej Izby Kontroli Państwa, zajmującej się kompleksową… » więcej 2024-02-07, godz. 11:00 105 lat temu powstała Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej 105 lat temu, 7 lutego 1919 roku, powołano Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Została utworzona dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego… » więcej 2024-02-07, godz. 09:00 105 lat temu powołano Pocztową Kasę Oszczędności 105 lat temu, 7 lutego 1919 roku, Naczelnik Państwa Józef Piłsudski podpisał dekret o powołaniu Pocztowej Kasy Oszczędności - państwowej instytucji bankowej… » więcej 2024-02-07, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 7 lutego » więcej 2024-02-06, godz. 23:15 Archiwum IPN: "Historia w artefaktach zapisana" - Maria Marynowska Maria Marynowska z domu Koziełł-Poklewska jest bohaterką najnowszej wystawy w Izbie Pamięci Strzelecka 8. Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zaprezentowało… » więcej 2024-02-06, godz. 13:00 Upamiętniono 81. rocznicę początku likwidacji białostockiego getta Przy wmurowanej w chodnik tablicy u zbiegu ulic Jurowieckiej i Sienkiewicza i pod pomnikiem Bohaterów Getta w Białymstoku upamiętniono w poniedziałek żydowskich… » więcej
678910
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »