Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 185 lat temu w Paryżu powołano Bibliotekę Pol…
2023-11-24, 10:00 Autor: IAR/B.Falkowska/E.Porycka/dok.

185 lat temu w Paryżu powołano Bibliotekę Polską

Biblioteka Polska w Paryżu. [fot. źródło: polonika.pl/polonik-tygodnia/biblioteka-polska-w-paryzu]
Biblioteka Polska w Paryżu. [fot. źródło: polonika.pl/polonik-tygodnia/biblioteka-polska-w-paryzu]
185 lat temu - 24 listopada 1838 roku w Paryżu powołano Bibliotekę Polską, założoną przez Adama Jerzego Czartoryskiego, Juliana Ursyna Niemcewicza i Karola Sienkiewicza. Cztery miesiące później, 24 marca 1839 roku, placówka została uroczyście otwarta. Obecnie jest najstarszą instytucją polską poza granicami kraju i jedną z najbogatszych w zbiory.
Biblioteka Polska została ufundowana przez przez uczestników Wielkiej Emigracji - wybitnych Polaków przybyłych do Francji po upadku Powstania Listopadowego. Od początków istnienia instytucji, współpracował z nią także Adam Mickiewicz, którego odezwa w prasie francuskiej, o grabieży polskich dóbr kultury pod zaborami, poruszyła opinię publiczną w Paryżu.

Do zasobów Biblioteki Polskiej przekazywano księgozbiory, ale także rękopisy, oryginały traktatów, obrazy, czy pamiątki po wybitnych Polakach. Cenne eksponaty przekazała między innymi Fundacja Lanckorońskich i Fundacja im. Zygmunta Zaleskiego. Najstarsze archiwalia pochodzą z XV wieku. To na przykład traktaty podpisane przez władców Polski oraz dokumenty z synodów kościelnych. W zasobach placówki znajdują się również rękopisy "Pana Tadeusza" i "Dziadów" Adama Mickiewicza, a także utwory napisane ręką Juliana Ursyna Niemcewicza, Juliusza Słowackiego, Fryderyka Chopina czy Johanna Wolfganga Goethego. Do wyjątkowych dokumentów należy akt detronizacji cara Mikołaja I podpisany przez sejm Królestwa Polskiego z 1831 roku.

W akcie fundacyjnym Biblioteki podkreślono, że ma ona być "przeznaczona na własność narodową, a po oswobodzeniu Polski wcielona zostanie do Głównej Biblioteki Kra­jowej". W założeniu miała stać się "pomnikiem w centrum Francji przypominającym bez przerwy Polskę".

W 2013 roku UNESCO wpisało Bibliotekę, Towarzystwo Historyczno-Literackie w Paryżu i Muzeum Adama Mickiewicza w Paryżu do Rejestru Pamięci Świata, w tym samym roku Biblioteka Polska otrzymała też nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej, przyznaną przez Instytut Pamięci Narodowej.

(więcej)

Pierwsza siedziba Biblioteki Polskiej mieściła sie w wynajętym mieszkaniu, ale od 1854 roku instytucja zyskała własny budynek - zakupiony ze składek społecznych - w którym mieści się do dziś. Została ulokowana w kamienicy na Wyspie św. Ludwika na Sekwanie - w pobliżu Hotelu Lambert, siedziby ruchu Wielkiej Emigracji, który reprezentował polityczne interesy Polski, będącej wówczas pod zaborami.

Księgozbiór i zasoby Biblioteki stale się powiększały - w 1845 roku było 15 tysięcy tomów, a w okresie II wojny światowej - 145 tysięcy książek, 1000 rękopisów, 12 tysięcy rycin, 2800 atlasów i map oraz 20 tysięcy kopii dokumentów dotyczących historii Polski z archiwów angielskich i francuskich. W 1989 księgozbiór wynosił około 220 000 książek.
W okresie wojny część bezcennych eksponatów została wywieziona poza Paryż, i przechowana w posiadłości ówczesnego dyrektora Biblioteki Franciszka Pułaskiego. Pozostałe zasoby Niemcy zagrabili i wywieźli, i choć znaczną część z nich udało się odzyskać, to jednak 30 procent zbiorów nie odnaleziono.

Po wojnie i zmianie ustroju politycznego w Polsce problematyczna stała się własność Biblioteki Polskiej, ponieważ władze komunistyczne powołały Polską Akademię Nauk, a zamknęły Polską Akademię Umiejętności w Krakowie - instytucję, która sprawowała formalną pieczę nad Biblioteką Polską w okresie przedwojennym. Ostatecznie kuratelę nad nią przejął francuski sąd. Biblioteka działała aktywnie, a jej zbiory cieszyły się zainteresowaniem czytelników.

W latach 2001-2004 siedziba Biblioteki przeszła gruntowny remont, a historyczne zbiory zostały poddane renowacji. Części zasobów z powodu działania wilgoci, rozwoju pleśni i grzybów, nie udało się odnowić - zostały utracone.

Obecnie Biblioteka udostępnia swoje zbiory naukowcom i zwykłym czytelnikom oraz zwiedzającym biblioteczne muzea: Adama Mickiewicza, Fryderyka Chopina czy rzeźbiarza Bolesława Biegasa.

Nieustannym wyzwaniem dla dotychczasowego zarządu Biblioteki Polskiej było zdobywanie funduszy na utrzymanie i działalność. Toteż rząd Polski podjął decyzję o finansowaniu placówki i utrzymaniu jej zasobów. 9 października 2023 roku powołano instytucję kultury: Instytut Biblioteka Polska, współprowadzony przez Towarzystwo Historyczno-Literackie we Francji oraz Polską Akademię Umiejętności. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Piotr Gliński, w dniu podpisania umowy w Paryżu podkreślił, że niezwykle ważną decyzją państwa polskiego było przyjęcie odpowiedzialności za ocalenie dziedzictwa Wielkiej Emigracji: Mickiewicza, Chopina i innych twórców oraz olbrzymie archiwa, zgromadzone przez lata działania placówki.

Dyrektorem nowo powołanego Instytutu został historyk, profesor Maciej Forycki. Zapewnił że Biblioteka Polska otrzyma finansowanie otwierające nowe perspektywy - będzie to suma blisko 2 milionów euro rocznie na konserwację zabytków i eksponowanie ich, a także na utrzymanie muzeów prowadzonych przez Bibliotekę Polską.

Zobacz także

2024-02-17, godz. 09:00 Instytut Polonika rozpoczął nabór do 6. edycji programu "Polskie dziedzictwo kulturowe za granicą - wolontariat" Instytut Polonika rozpoczął nabór do 6. edycji programu "Polskie dziedzictwo kulturowe za granicą - wolontariat". Przez ostatnie 5 lat trwania programu zrealizowano… » więcej 2024-02-17, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 17 lutego » więcej 2024-02-16, godz. 16:00 105 lat temu zakończyło się Powstanie Wielkopolskie 105 lat temu, 16 lutego 1919 roku, zakończyło się Powstanie Wielkopolskie, największy zwycięski zryw niepodległościowy Polaków, który doprowadził do… » więcej 2024-02-16, godz. 13:00 Muzeum Pamięci Sybiru wzbogaciło się o nowe eksponaty Płaskorzeźba wykonana z chleba przez powstańca styczniowego, a także pamiątki - fotografie, dokumenty, korespondencja - po osobach deportowanych na Wschód… » więcej 2024-02-16, godz. 11:00 "Encyklopedia Solidarności. Opozycja w PRL 1976-1989" Piąty tom wydawnictwa "Encyklopedia Solidarności. Opozycja w PRL 1976-1989" zostanie zaprezentowany w lubelskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej. W publikacji… » więcej 2024-02-16, godz. 09:00 83. rocznica pierwszego zrzutu cichociemnych na teren okupowanej Polski [DŹWIĘK] W Warszawie uczczono 83. rocznicę pierwszego zrzutu cichociemnych na teren okupowanej Polski. » więcej 2024-02-16, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 16 lutego » więcej 2024-02-15, godz. 16:00 Muzeum Auschwitz zorganizuje „Akademię dla nauczycieli z Polski” Seminarium „Akademia dla nauczycieli z Polski” przygotowuje należące do Muzeum Auschwitz centrum edukacyjne. Jego dyrektor Andrzej Kacorzyk zapowiedział… » więcej 2024-02-15, godz. 14:00 Asperger - zbrodniarz zwany "przyjacielem dzieci" Hans Asperger brał udział w eksterminacji dzieci. Był jednym z austriackich lekarzy, który uczestniczyli w zbrodniach na pacjentach szpitali psychiatrycznych… » więcej 2024-02-15, godz. 11:45 45 lat temu wybuch zniszczył warszawską Rotundę 45 lat temu, 15 lutego 1979 roku, potężny wybuch gazu zniszczył warszawską Rotundę, w której mieściła się placówka PKO Banku Polskiego. Zginęło 49… » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »