Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 58. rocznica orędzia biskupów polskich do niem…
2023-11-18, 11:00 Autor: AR/E.Porycka/dok.

58. rocznica orędzia biskupów polskich do niemieckich

Pomnik kard. Kominka we Wrocławiu ze słynnym cytatem z Orędzia, odsłonięty w 40. rocznicę jego opublikowania [fot. Julo/wikipedia/domena publiczna]
Pomnik kard. Kominka we Wrocławiu ze słynnym cytatem z Orędzia, odsłonięty w 40. rocznicę jego opublikowania [fot. Julo/wikipedia/domena publiczna]
Mija 58 lat od słynnego orędzia biskupów polskich do niemieckich. W dokumencie z 18 listopada 1965 roku padły historyczne słowa: "przebaczamy i prosimy o wybaczenie", które rozpoczęły wieloletni proces pojednania polsko-niemieckiego. List biskupów został wręczony niemieckim hierarchom podczas Soboru Watykańskiego II. Był on pierwszą po wojnie inicjatywą, zmierzającą do pojednania pomiędzy Polakami i Niemcami.
Orędzie podpisało 34 polskich duchownych na czele z prymasem Polski kardynałem Stefanem Wyszyńskim. Głównym autorem tekstu był arcybiskup wrocławski Bolesław Kominek.

List zawierał zaproszenie do udziału w gnieźnieńskich obchodach Millenium Chrztu Polski w 1966 roku. W dokumencie duchowni przypomnieli o krzywdach, wyrządzonych Polakom przez nazistów w okresie II wojny światowej. Zwrócili też uwagę, że w wyniku wojny ucierpieli również Niemcy. W liście znajdowały się słowa przebaczenia i prośba o podobny gest wobec nas. Jeszcze przed powrotem biskupów z Rzymu do Polski, 5 grudnia 1965 roku duchowni niemieccy odpowiedzieli: "z braterskim szacunkiem przyjmujemy wyciągnięte dłonie".

Pojednawcza treść listu była sprzeczna z propagandą komunistycznego państwa, podkreślającą zagrożenie, jakim dla Polski miały być Niemcy Zachodnie. Inicjatywa duchownych spotkała się ze zmasowaną krytyką władz. Określiły one list jako "zdradę narodową" i organizowały liczne propagandowe wiece, na których rzekomo spontanicznie potępiano biskupów. Słowa wyjęte z kontekstu stały się dla I sekretarza PZPR Władysława Gomułki i jego ekipy pretekstem do rozpoczęcia ostrej kampanii przeciwko episkopatowi i prymasowi Stefanowi Wyszyńskiemu.

Prymas Wyszyński tłumaczył, że list był apelem przebaczenia i pojednania, który powstał w duchu dokumentów przyjętych przez sobór: "Mówiliśmy nie jako dyplomaci, mówiliśmy jako synowie wolnego narodu, mający prawa od siebie, ze swej osobowości, z tytułu swego związku z narodem milenijnym. Mówiliśmy po kapłańsku i (...) po chrześcijańsku". Władze PRL nie poprzestały na krytyce, wielokrotnie zakłócały uroczystości Millenium Chrztu Polski, a obchodom religijnym przeciwstawiły program obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego.

Organizowano konkurencyjne imprezy pod hasłami: "Precz ze zdrajcami ojczyzny" i "Nie przebaczamy" - pod tym ostatnim niektórzy dopisywali słowo "...Katynia". Władze cofnęły zgodę na wyjazd kardynała Wyszyńskiego do Watykanu, a w marcu 1966-go roku komunistyczny rząd oficjalnie odmówił zgody na przyjazd do Polski papieża Pawła VI, który w maju miał przewodniczyć głównym obchodom Millenium na Jasnej Górze. W tym samym roku rozpędzono procesję Bożego Ciała w Warszawie, a także wielokrotnie przerywano peregrynacje kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej po kraju, dopuszczając się nawet aresztowania obrazu. Po tym zdarzeniu po kraju jeździła pusta rama, która stała się formą wymownej manifestacji wiernych przeciwko władzy.

Orędzie do biskupów niemieckich, początkowo zostało przyjęte przez społeczeństwo polskie z niezrozumieniem i raczej krytycznie, potem jednak, wobec zmasowanej kampanii władz, ludzie stanęli w obronie Kościoła. Frekwencja na uroczystościach zorganizowanych przez Kościół była zdecydowanie wyższa niż na tych, przygotowanych przez państwo. Kiedy 3 maja 1966 roku na Jasnej Górze prymas Stefan Wyszyński zapytał zgromadzonych, czy przebaczają, wielotysięczny tłum odpowiedział: "Przebaczamy!".

Wystosowanie listu biskupów uważa się za jedno z najważniejszych wydarzeń kończącego się w grudniu 1965 roku Soboru Watykańskiego II. Było to jedno z 56 pism, które polski Kościół wysłał z okazji 1000. rocznicy Chrztu Polski do episkopatów katolickich całego świata. Jednak list do biskupów niemieckich, ze względu na napięte stosunki między Polską a RFN, miał symboliczny charakter.

Zobacz także

2024-02-09, godz. 21:15 Cykl filmowy IPN-u kolejny odcinek Można już oglądać kolejny odcinek cyklu filmowego Instytutu Pamięci Narodowej "Polacy ratujący Żydów - Nie tylko Ulmowie". Tym razem poświęcony jest… » więcej 2024-02-09, godz. 13:00 25 lat temu zmarł profesor Aleksander Gieysztor, wieloletni dyrektor Zamku Królewskiego 25 lat temu, 9 lutego 1999 roku, zmarł profesor Aleksander Gieysztor, historyk, jeden z najbardziej cenionych polskich mediewistów, wykładowca Uniwersytetu… » więcej 2024-02-09, godz. 11:00 81 lat temu oddział UPA wymordował mieszkańców polskiej wsi Parośla 81 lat temu, 9 lutego 1943 roku, oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii wymordował mieszkańców polskiej wsi Parośla w powiecie sarneńskim na Wołyniu. Zginęło… » więcej 2024-02-09, godz. 09:00 84. rocznica pierwszej masowej deportacji Polaków na Wschód 84 lata temu, w nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku, rozpoczęła się pierwsza z czterech masowych deportacji Polaków na Sybir, przeprowadzona przez Sowietów, którzy… » więcej 2024-02-09, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 9 lutego » więcej 2024-02-08, godz. 13:00 15 lutego w Muzeum Auschwitz polska premiera filmu „Strefa interesów” Polska premiera filmu „Strefa interesów”, uhonorowanego Grand Prix na festiwalu w Cannes i pięciokrotnie nominowanego do Oscara, odbędzie się 15 lutego… » więcej 2024-02-08, godz. 11:00 84 lata temu Niemcy utworzyli getto żydowskie w Łodzi 84 lata temu, 8 lutego 1940 roku, Niemcy utworzyli getto żydowskie w Łodzi. Założone jako pierwsze na okupowanych ziemiach polskich, zostało zlikwidowane… » więcej 2024-02-08, godz. 10:00 40 lat temu został zamordowany Piotr Bartoszcze, lider rolniczej Solidarności 40 lat temu, między 7 a 8 lutego 1984 roku, został zamordowany Piotr Bartoszcze, działacz opozycji antykomunistycznej, jeden z przywódców NSZZ Rolników Indywidualnych… » więcej 2024-02-08, godz. 09:00 73 lata temu został stracony Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka" 73 lata temu, 8 lutego 1951 roku, w warszawskim więzieniu na Mokotowie został stracony Zygmunt Szendzielarz "Łupaszka", major kawalerii Wojska Polskiego i Armii… » więcej 2024-02-08, godz. 07:30 Kalendarium historyczne 8 lutego » więcej
910111213
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »