Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza
2023-11-07, 07:30 Autor: IAR/B.Falkowska/dok.

Kartka z kalendarza

7 listopada - Międzynarodowy Dzień Fizyki Medycznej
1449 - W Malborku zmarł Konrad von Erlichshausen, wielki mistrz zakonu krzyżackiego od 1441 roku. Pochowany został w grobowcu w malborskiej kaplicy świętej Anny. Data urodzin nie jest znana.

1575 - W Woli pod Warszawą rozpoczął się zjazd elekcyjny, podczas którego wybrano księcia Siedmiogrodu Stefana Batorego na króla. Początkowo w elekcji zwyciężyli stronnicy Maksymiliana II Habsburga, którego kandydaturę poparł prymas, jednak nie zgodziła się na nią szlachta i ostatecznie postanowiono wybrać na króla Polski Annę Jagiellonkę i wydać ją za mąż za Stefana Batorego. Książę siedmiogrodzki 18 kwietnia uroczyście wjechał do Krakowa. 1 maja 1576 roku biskup kujawski Stanisław Karnkowski udzielił ślubu Annie Jagiellonce i Stefanowi Batoremu, a następnie koronował parę królewską.

1599 - Zmarł Gaspare Tagliacozzi, włoski chirurg i anatom pochodzący z Bolonii, uczeń Girolama Cardana, doktor medycyny i filozofii, profesor chirurgii i anatomii na Uniwersytecie w Bolonii. Uważany jest za pioniera chirurgii plastycznej. Wprowadził autorską metodę plastyki nosa za pomocą płata pobranego z ramienia. Praca Tagliacozziego spotkała się w tamtych czasach z niezrozumieniem. Urodził się w marcu 1546 roku.

1602 - Papież Klemens VIII kanonizował królewicza Kazimierza Jagiellończyka. Podczas rządów u boku ojca Kazimierz wsławił się, jako królewicz sprawiedliwy, dążący do zgody. W imieniu ojca sprawował władzę królewską na Litwie. Zmarł młodo na gruźlicę. Ponieważ pojawiały się relacje o wstawiennictwie Kazimierza, jego brat Zygmunt Stary wysłał do papieża prośbę o jego kanonizację. W odpowiedzi do Polski przyjechał legat papieski, który uznał opinie świętości królewicza, spisał jego żywot i ułożył na jego cześć hymn po łacinie. Przygotował również teksty liturgiczne ku czci przyszłego świętego. W 1521 roku Papież Leon X wydał bullę kanonizacyjną, która zaginęła po śmierci biskupa płockiego, mającego ją miał przewieźć do Polski. Dopiero po 70 latach, król Zygmunt III Waza uzyskał nowy dokument kanonizacyjny królewicza Kazimierza. Bullę wydał papież Klemens VIII na podstawie znalezionej w archiwach watykańskich kopii bulli Leona X. Święty Kazimierz został patronem Polski i Litwy.

1612 - Wielka smuta: kapitulacja polskiej załogi na Kremlu w Moskwie. Po zdobyciu przez Rosjan Kitajgrodu, w obliczu braku żywności i bez nadziei na odsiecz, dowodzący polską załogą na oblężonym Kremlu pułkownik Mikołaj Struś poddał placówkę.

1655 - Ukazał się pierwszy numer "London Gazette”, pod tytułem "Oxford Gazette", najstarszego dziennika w Wielkiej Brytanii. Gazeta jest oficjalnym dziennikiem w Anglii. Od 2005 roku jest wydawana codziennie, z wyjątkiem sobót, niedziel i dni wolnych od pracy. Publikuje ogłoszenia królewskie i rządowe, między innymi informacje o nominacjach i przyznanych odznaczeniach.

1728 - Urodził się James Cook, najsłynniejszy angielski podróżnik XVIII wieku, kapitan, żeglarz i odkrywca. Odbył trzy podróże dookoła świata. W trakcie pierwszej zdobył Wyspy Towarzystwa, zbadał obszary Melanezji i Nowej Zelandii, dotarł do wybrzeży Australii i przypłynął cieśninę Torresa. Podczas drugiej podróży odkrył nieznane obszary południowego Pacyfiku, Nową Kaledonię, kilka wysp z grupy Fidżi i wyspy antarktyczne. Podczas trzeciej wyprawy odkrył Wyspę Bożego Narodzenia i Hawaje, dotarł też do Alaski. Podróże Jamesa Cooka i wykonane przez niego mapy zmieniły wyobrażenia o zarysach lądów i mórz. Zginął 14 lutego 1779 roku na Hawajach, w potyczce z tubylcami. 295 rocznica

1801 - W Paryżu włoski fizyk i wynalazca Alessandro Volta zademonstrował francuskim akademikom i Napoleonowi Bonapartemu działanie swego ogniwa elektrycznego. Zafascynowany cesarz uczynił go hrabią, senatorem Królestwa Włoch, odznaczył specjalnym medalem i wyznaczył bardzo wysoką stałą pensję. Prócz tego Alessandro Volta otrzymał także Legię Honorową. Na jego cześć jednostkę napięcia elektrycznego nazwano wolt. Alessandro Volta urodził się 8 lutego 1745 roku, a zmarł 5 marca 1827.

1810 - Urodził się Ferenc Erkel, węgierski kompozytor, dyrygent i pianista, twórca węgierskiej opery narodowej i hymnu narodowego. Wykładowca na Akademii Muzycznej w Budapeszcie i dyrektor Węgierskiej Opery Narodowej. Zmarł 15 czerwca 1893 roku.

1831 - Urodziła się Melania Calvat, zwana Mathieu, świadek objawienia Matki Bożej w La Salette, 19 września 1846 roku. Jako siostra zakonna, karmelitanka, znana pod imieniem Maria od Krzyża. Była również tercjarką dominikańska. Jest uznawana za błogosławioną w Kościołach tradycji mariawickiej. Zmarła 15 grudnia 1904 roku.

1837 - Urodził się Stanisław Tarnowski, hrabia, historyk literatury, krytyk literacki, publicysta i polityk. Był współautorem "Teki Stańczyka" i jednym z głównych ideologów konserwatyzmu galicyjskiego. Autor "Historii literatury polskiej". Zajmował się historią literatury polskiego Odrodzenia i romantyzmu, metodologią historii literatury, krytyką literacką. Z niechęcią odnosił się do literatury pozytywizmu i Młodej Polski. Zakres badań nad historią literatury poszerzył o historyków i pisarzy politycznych, sam badał dorobek Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Zmarł 31 grudnia 1917 roku.

1849 - Urodził się Józef Chełmoński, malarz realista, twórca nastrojowych pejzaży, jeden z najważniejszych malarzy schyłku XIX wieku. Malował sceny rodzajowe, ukazując z dużym autentyzmem życie wsi polskiej i ukraińskiej oraz sceny myśliwskie. W realistycznych, nastrojowych pejzażach z wielką wrażliwością odtwarzał koloryt przyrody. Do jego najbardziej znanych obrazów należą: "Żurawie", "Czwórka”, "Bociany", "Babie lato", "Sanna" i "Na folwarku". Zmarł 6 kwietnia 1914 roku.

1867 - Urodziła się Maria Skłodowska-Curie, fizyk i chemik, współtwórczyni nauki o promieniotwórczości. Wraz z mężem Piotrem Curie odkryła dwa nowe pierwiastki - polon i rad. Była pierwszą kobietą na świecie, która uzyskała tytuł doktora nauk ścisłych. Dwukrotnie otrzymała Nagrodę Nobla - w 1903 i 1911 roku. Jest jedyną kobietą, która to wyróżnienie otrzymała dwa razy. W 1932 roku z jej inicjatywy powstał w Warszawie Instytut Radowy, dla którego uczona kupiła pierwszy gram radu. Zmarła 4 lipca 1934 roku.

1879 - Urodził się Lew Trocki, rosyjski rewolucjonista, jeden z głównych twórców Rosji radzieckiej, działacz i ideolog ruchu komunistycznego, współorganizator rewolucji październikowej w 1917 roku. Był między innymi ludowym komisarzem spraw zagranicznych. W 1923 roku został odsunięty od władzy, jako przeciwnik dyktatury Józefa Stalina. W 1929 wydalono go ze Związku Radzieckiego. Autor prac: "Prawda o Rosji Sowieckiej”, "Zbrodnie Stalina” i "Historia rewolucji rosyjskiej”. Zginął w Meksyku, zamordowany przez sowieckiego agenta, 21 sierpnia 1940 roku.

1886 - Urodził się Aron Nimzowitsch, jeden z czołowych szachistów świata w latach dwudziestych XX wieku, teoretyk szachów. Był jednym z tych graczy, którzy wnieśli największy wkład w rozwój teorii szachów. W swoich dwóch głównych dziełach: "Mój system" i "Mój system w praktyce" w bardzo przystępny, a jednocześnie ścisły sposób opisał nowatorskie wówczas idee dotyczące gry pozycyjnej. Wprowadził pojęcie profilaktyki w postaci tak zwanej nadmiernej obrony. Najwyższy ranking osiągnął we wrześniu 1929 roku, kiedy to zajmował trzecie miejsce na świecie. Nazwiskiem Nimzowitscha nazwano wiele wariantów otwarć szachowych. Zmarł 16 marca 1935 roku.

1889 - Urodził się Stanisław Kubicki, malarz, grafik, poeta i publicysta, przedstawiciel nurtu ekspresjonizmu w sztukach plastycznych i literaturze. W latach 1935-1938 w Kobylempolu pod Poznaniem stworzył jedyne swe dzieło architektoniczne - pomnik ku czci Józefa Piłsudskiego. Podczas II wojny światowej związał się z polskim ruchem oporu, pomagał Armii Krajowej, działając, jako kurier jeżdżący do ambasady Mandżurii w Berlinie. Zginął w 1942 roku, w niewyjaśnionych okolicznościach, prawdopodobnie z rąk gestapo.

1889 - Urodził się Stanisław Swianiewicz, ekonomista, profesor Uniwersytetu Wileńskiego. Więzień sowiecki, cofnięty z transportu oficerów skierowanych do Katynia, autor głośnej książki "W cieniu Katynia" uważanej za jeden z najważniejszych dokumentów na temat zbrodni katyńskiej. Powojenną Polskę odwiedził tylko raz, latem 1990 roku. W 1990 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 22 maja 1997 roku w Londynie.

1899 - Urodził się Kazimierz Laskowski, szermierz, brązowy medalista na Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie w 1928 roku. Współtworzył polską szkołę szermierki, kładąc duży nacisk na technikę i taktykę walki. Opracował polskie nazewnictwo szermiercze, programy nauczania i treningu, organizowania zawodów oraz zasady sędziowania. Był wychowawcą licznego zastępu zawodników, trenerów i fechmistrzów. Był też jednym z pionierów nauczania boksu i innych sztuk walki w Polsce. Major Wojska Polskiego. Zmarł 20 października 1961 roku.

1903 - Urodził się Konrad Lorenz, austriacki lekarz, etolog i zoolog, twórca nowoczesnej etologii. Badał zjawisko zachowań instynktownych u zwierząt - między innymi "wdrukowania". W ściśle określonym momencie rozwoju pojawia się gotowość nabycia określonych umiejętności - na przykład u ptaków - rozpoznawania opiekuna w pierwszym poruszającym się obiekcie, zobaczonym po wykluciu. Profesor Lorenz otrzymał nagrodę Nobla w 1973 roku. Zmarł 27 lutego 1989 roku. 120 rocznica

1905 - Urodził się Hermann Tüchle, niemiecki historyk Kościoła, zajmował się dziejami okresu reformacji i kontrreformacji. Od 1952 roku - profesor uniwersytetu w Monachium. Zmarł 22 sierpnia 1986 roku.

1911 - Szwedzka Akademia Nauk przyznała Marii Skłodowskiej Curie po raz drugi Nagrodę Nobla. Została wyróżniona w dziedzinie chemii, za wydzielenie czystego radu i pracę nad własnościami chemicznymi i fizycznymi polonu i radu. Wcześniej otrzymała Nobla w 1903 roku, wraz z mężem Pierrem Curie i Henrim Becquerelem, za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości. Jest jedyną kobietą, która to wyróżnienie otrzymała dwukrotnie.

1911 - Urodził się Johannes Hassebroek, niemiecki zbrodniarz wojenny, ostatni komendant niemieckiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen oraz SS Sturmbannführer. Hassebroek ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za zbrodnie popełnione na więźniach Gross-Rosen. W 1945 został schwytany przez aliantów, a w 1948 skazany przez brytyjski Trybunał Wojskowy na karę śmierci za zbrodnie popełnione w niemieckich obozach koncentracyjnych. W styczniu 1950 karę śmierci zamieniono jednak na 15 lat więzienia, a już we wrześniu 1954 wypuszczono go na wolność. Zmarł 17 kwietnia 1977 roku.

1913 - Urodził się Albert Camus, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla, twórca powieści, dramatów i esejów. Jednym z tematów w twórczości Alberta Camusa jest osamotnienie człowieka wobec jego otoczenia, niemożność zrozumienia jego zamierzeń i intencji. Autor powieści: "Dżuma”, "Mit Syzyfa i "Upadek”. Uważany za jednego z najwybitniejszych intelektualistów europejskich drugiej połowy XX wieku. Zmarł 4 stycznia 1960 roku. 110 rocznica

1914 - W Warszawie przy ulicy Brackiej 25 otwarto Dom Towarowy Braci Jabłkowskich. Do 1939 roku był jedynym tego typu domem handlowym w Warszawie oraz największym domem towarowym w Polsce. Prowadził także sprzedaż wysyłkową. Pracownicy firmy wysyłani byli na pokazy mody do Paryża, aby tam podpatrywać najnowsze kolekcje mody. W czasie Powstania Warszawskiego firma wspierała powstańców, zaopatrując ich w odzież, obuwie i żywność. Produkowano tam także amunicję. Jako jeden z nielicznych budynków w tamtym rejonie Warszawy, Dom Towarowy Braci Jabłkowskich przetrwał bombardowania miasta. W maju 1950 roku odebrano budynek rodzinie Jabłkowskich i dom towarowy upaństwowiono. Od 1951 do 1970 roku w budynku mieścił się Centralny Dom Dziecka, następnie Dom Obuwia oraz siedziby biur, a od 1992 roku dom handlowy "Arka". W czerwcu 1996 roku reaktywowano firmę Bracia Jabłkowscy i zwrócono jej budynek przy Brackiej 25.

1917 - Rozpoczęło się zbrojne powstanie bolszewików w Piotrogrodzie, obecnym Petersburgu. Na miejsce Rządu Tymczasowego Kiereńskiego powołano nowy rząd - Radę Komisarzy Ludowych, któremu przewodniczył Włodzimierz Iljicz Lenin. Był to początek rewolucji październikowej. Bolszewickie oddziały Organizacji Wojskowej na rozkaz Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego Rady Piotrogrodzkiej zajęły strategiczne punkty stolicy Rosji. Następnego dnia prawie cały Piotrogród - oprócz Pałacu Zimowego - był w rękach bolszewików. Równolegle bolszewicy przejmowali instytucje i posterunki w Moskwie. Rewolucja zakończyła się 8 listopada 1917 roku.

1918 - W Lublinie powstał Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, z Ignacym Daszyńskim z Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej na czele. Większość członków gabinetu stanowili działacze Polskiej Partii Socjalistycznej oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego "Wyzwolenie". W ogłoszonym 7 listopada manifeście rząd lubelski proklamował utworzenie Polskiej Republiki Ludowej i zapowiadał zwołanie jeszcze przed końcem roku Sejmu Ustawodawczego. Dymisja gabinetu nastąpiła 11 listopada 1918 roku, na ręce Józefa Piłsudskiego. 105 rocznica

1920 - Urodziła się Marianna Popiełuszko, matka błogosławionego księdza Jerzego, kapelana "Solidarności", zamordowanego przez oficerów SB w 1984 roku. Marianna Popiełuszko wraz z mężem Władysławem prowadziła gospodarstwo rolnego we wsi Okopy w województwie podlaskim. Małżonkowie mieli pięcioro dzieci. Po męczeńskiej śmierci syna, Marianna brała udział w spotkaniach religijnych i rocznicowych, upamiętniających księdza Jerzego, uczestniczyła w uroczystościach jego beatyfikacji w 2010 roku. Mówiła wówczas, że chciałaby, żeby Polacy wzięli sobie do serca słowa kapłana, aby "zło dobrem zwyciężać". Zmarła 19 listopada 2013 roku. Na temat życia jej rodziny i wydarzeń z punktu widzenia matki powstała książka Mileny Kindziuk "Matka świętego. Poruszające świadectwo Marianny Popiełuszko".

1920 - Urodził się Stefan Weinfeld, pisarz, publicysta i scenarzysta komiksowy. Autor powieści, książek popularnonaukowych i fantastyki naukowej, oraz twórca komiksów. Z wykształcenia był inżynierem radiotechnikiem, pracował w administracji poczty i telekomunikacji, a później w Instytucie Łączności. W latach 60. i 70. XX wieku publikował artykuły o tematyce technicznej dla dzieci i młodzieży. Należał do Związku Literatów Polskich. Zmarł 20 listopada 1990 roku.

1922 - Ksiądz August Hlond, późniejszy prymas Polski, został mianowany przez papieża Piusa XI administratorem apostolskim w Katowicach, w części diecezji wrocławskiej przyznanej Polsce w wyniku plebiscytu.

1923 - Urodziła się Halina Mickiewiczówna de Larzac, śpiewaczka operowa i operetkowa, posługująca się sopranem koloraturowym. Była starszym wykładowcą na Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. Słyneła z lekkości wyśpiewywania najtrudniejszych partii, a także z dowcipu scenicznego i finezji. O jej wykonaniu głównej roli w operze Mozarta "Uprowadzenie Seraju" recenzent w „Kurierze Warszawskim”napisał: „Pani Halina Mickiewiczówna jest bezkonkurencyjna. Nie sądzę, aby była w tej chwili w Polsce inna śpiewaczka, która z taka swobodą i łatwością, a jednocześnie dokładnością i artyzmem odtwarzałaby rolę Konstancji”. Zmarła 19 listopada 2001 roku. 100 rocznica

1925 - Urodził się William Wharton, amerykański pisarz, autor utworów: "Ptasiek", "Tato", "W księżycową jasną noc" i "Dom na Sekwanie”. W latach 90. XX wieku powieści Whartona cieszyły się ogromną popularnością wśród polskich czytelników. Na podstawie "Ptaśka” w 1984 roku powstał film w reżyserii Alana Parkera. Zmarł 29 października 2008 roku.

1926 - Urodziła się Joan Sutherland, australijska śpiewaczka operowa. Ze względu na nadzwyczajne możliwości głosu nazywano ją "La Stupenda", czyli "Zdumiewająca". Ceniona odtwórczyni ról w operach: "Łucja z Lammermooru” Donizettiego, "Norma” Belliniego, "La Traviata” Verdiego, czy "Turandot” Pucciniego. W 1979 otrzymała tytuł szlachecki. Pod koniec lat 80. wycofała się z publicznych występów. Zmarła 10 października 2010 roku.

1928 - Zmarł Mattia Battistini, włoski śpiewak operowy, baryton, zwany "królem barytonów" i "barytonem królów". Mistrz belcanta miał w repertuarze zarówno partie dramatyczne, jak i liryczne. Koncertował w całej Europie i Ameryce Południowej przez blisko 50 lat. Wielokrotnie występował też w Polsce. Urodził się 27 lutego 1856. 95 rocznica

1929 - W Nowym Jorku, z inicjatywy Abby Rockefeller, żony Johna Rockefellera, otwarto Muzeum Sztuki Nowoczesnej, obecnie jedno z najznakomitszych muzeów tego typu. Ekspozycje prac ze zbiorów Muzeum oraz wystawy czasowe prezentują malarstwo, rysunek, grafikę, rzeźbę, fotografię, film, video, instalacje, nowe media. Biblioteka muzeum zawiera ponad 300-tysięczny katalog książek dotyczących przede wszystkim historii sztuki nowoczesnej.

1930 - Urodził się Kazimierz Dziewanowski, dziennikarz, reportażysta, autor scenariuszy filmowych, audycji radiowych i telewizyjnych. Dyplomata, redaktor i współpracownik prasy. Autor zbiorów reportaży: "Archanioły i szakale”, "Mój kolega czarownik”, "Siedem miejsc osobliwych”, "Właśnie wróciłem”. Od 2002 roku w USA przyznawana jest, przez Polish Institute of Arts and Sciences of America i ambasadę polską w Waszyngtonie, Nagroda imienia Kazimierza Dziewanowskiego. Zmarł 20 sierpnia 1998 roku.

1938 - Urodził się Joe Dassin, amerykański piosenkarz i kompozytor, który największe triumfy święcił we Francji. Był tam jednym z najpopularniejszych wokalistów w latach 60. i 70. W swojej twórczości łączył folk, country i francuski pop. Wylansował przeboje: "L’été indien”, "Guantanamera” i "Et si tu n’existais pas”. Zmarł 20 sierpnia 1980 roku. 85 rocznica

1938 - 17-letni Herschel Grynszpan, w proteście przeciw sytuacji Żydów w Niemczech, zastrzelił w Paryżu trzeciego sekretarza ambasady niemieckiej Ernsta vom Ratha. Zabójstwo to posłużyło władzom III Rzeszy, jako pretekst do wywołania tak zwanej "Kryształowej nocy". Był to masowy pogrom ludności żydowskiej, przeprowadzony w nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku, przez bojówki SS, SA i Hitlerjugend. Zabito około 100 osób, a około 30 tysięcy Żydów zesłano do obozów koncentracyjnych. 85 rocznica

1939 - Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Władysław Raczkiewicz mianował generała Władysława Sikorskiego Naczelnym Wodzem i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych. Już wcześniej Władysław Sikorski został premierem rządu na uchodźstwie oraz ministrem spraw wojskowych i sprawiedliwości. Zajął się odtworzeniem polskiej armii we Francji, gdzie zmobilizował 84 tysiące żołnierzy, którzy brali udział w najtrudniejszych bitwach toczonych przez armię francuską. W połowie 1940 roku, dzięki zabiegom dyplomatycznym, polscy żołnierze oraz przedstawiciele rządu na uchodźstwie zostali ewakuowani do Anglii.

1939 - Na Wzgórzach Morzewskich w Wielkopolsce Niemcy rozstrzelali 40 osób narodowości polskiej i dwie narodowości niemieckiej. Byli to przedstawiciele polskiej inteligencji przetrzymywani wcześniej w więzieniu w Chodzieży. Zamordowani nie zostali osądzeni. Nie toczyło się też przeciwko nim żadne dochodzenie. Naocznym świadkiem zbrodni był Antoni Zabel, szwagier jednego z zabitych, który obserwował całe zajście z ukrycia. W maju 1944 roku, w obawie przed zbliżającą się Armią Czerwoną, Niemcy ekshumowali ciała ofiar i spalili je w celu zatarcia śladów.

1941 - Front wschodni: samolot Luftwaffe storpedował na Morzu Czarnym radziecki statek szpitalny "Armenija”, w wyniku czego zginęło ponad pięć tysięcy osób. Natomiast w Moskwie z okazji 24. rocznicy rewolucji październikowej odbyła się defilada Armii Czerwonej, po zakończeniu której wszystkie biorące w niej udział oddziały wyruszyły na front.

1943 - Urodził się Krystian Lupa, jeden z najwybitniejszych współczesnych polskich reżyserów teatralnych. Zajmuje się też scenografią, grafiką, tworzy scenariusze teatralne i adaptacje. Jest tłumaczem i pedagogiem. Od 1980 roku związany ze Starym Teatrem w Krakowie, gdzie powstały jego najwybitniejsze przedstawienia - "Marzyciele” Roberta Musila, "Bracia. Dialog o miłości i zbrodni...” i "Bracia Karamazow” według Fiodora Dostojewskiego. W 2005 został odznaczony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2017 został członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności. 80 rocznica

1944 - W wyborach prezydenckich w USA zwyciężył urzędujący prezydent Franklin D. Roosevelt. W czasie swojej czwartej kadencji brał udział w konferencji w Jałcie, gdzie dyskutowano o sytuacji III Rzeszy i kształcie powojennego świata. Podjęto decyzję o demilitaryzacji i denazyfikacji Niemiec, rozwiązaniu Wehrmachtu i alianckiej okupacji kraju. Ostatnia kadencja trwała tylko 82 dni. Zmarł w wyniku udaru mózgu 12 kwietnia 1945 roku. Nowy prezydentem został Harry Truman.

1945 - Urodził się Witold Adamek, operator filmowy, reżyser i scenarzysta, twórca obrazów: “Samotność w sieci”, “Czwarta władza", "Po sezonie”, “Żółty szalik” i "Złoto dezerterów”. W 1971 roku debiutował, jako operator filmów dokumentalnych i fabularnych. W latach 90. zajął się także reżyserią telewizyjną i produkcją filmową. Zmarł 18 lutego 2017 roku.

1946 - Zmarł Julian Nowak, lekarz i lekarz weterynarii, mikrobiolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, polityk. W 1922 roku pełnił funkcję premiera i ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego z ramienia Polskiego Stronnictwa Ludowego "Piast". W 1922 był założycielem Unii Narodowo-Państwowej. Jako naukowiec zajmował się badaniem organizmów i chorób zakaźnych. Urodził się 10 marca 1865 roku.

1946 - Urodził się Jerzy Schejbal, aktor, pedagog, przez wiele lat związany z Teatrem Polskim we Wrocławiu. Od 2012 roku jest aktorem Teatru Polskiego w Warszawie. Zagrał między innymi w filmach: "Karol. Człowiek, który został papieżem", "Wiedźmin" i "300 mil do nieba".

1956 - Kryzys sueski: Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję numer 1001 powołującą międzynarodowe siły UNEF do nadzorowania zawieszenia broni między Egiptem a Izraelem. 24 października delegacje rządowe Francji, Izraela i Wielkiej Brytanii zawarły tajne porozumienie - tak zwany protokół z Sevres, na mocy którego Izrael miał wywołać konflikt z Egiptem, dając tym pretekst dwóm państwom zachodnim do zajęcia strefy Kanału Sueskiego. Izrael rozpoczął działania militarne już pięć dni później, 29 października. Przyczyną wspólnej akcji Francji, Izraela i Wielkiej Brytanii była nacjonalizacja Kanału Sueskiego, która godziła w interesy brytyjskie i francuskie. Próba przejęcia Kanału zakończyła się przegraną koalicji i ponowną nacjonalizacją kanału przez rząd Egiptu, a także przyspieszeniem rozpadu imperium kolonialnego.

1956 - Powstanie węgierskie: do Budapesztu przybył utworzony w Szolnoku marionetkowy Rewolucyjny Rząd Robotniczo-Chłopski z Jánosem Kádárem na czele. Zbrojne wystąpienie ludności węgierskiej, które wybuchło 23 października 1956 roku, trwało do 10 listopada, kiedy to zostało ostatecznie stłumione przez zbrojną interwencję Armii Radzieckiej. Zginęło po węgierskiej stronie około 2,5 tysiąca osób, głównie w czasie walk w Budapeszcie, ponad 20 tysięcy aresztowano lub internowano, a około 200 tysięcy osób uciekło z kraju do Austrii i Jugosławii.

1957 - W NRD wyprodukowano pierwszy model Trabanta, tanią wersję małego samochodu osobowego. Po raz pierwszy zastosowano karoserię z tworzywa sztucznego - duroplastu. Z tego powodu Trabant wkrótce zyskał polski przydomek "mydelniczka". Karoseria samochodu miała jednak wiele zalet: nie ulegała korozji i była odporna na zgniatanie oraz - w przeciwieństwie do zwykłego plastiku - nie topiła się pod wpływem wysokiej temperatury. Auto było jednym z najpopularniejszych w krajach Bloku Wschodniego, również w Polsce. Trabant był produkowany do 30 kwietnia 1991 roku. Łącznie powstało ponad trzy miliony egzemplarzy.

1962 - Zmarła Eleanor Roosevelt, amerykańska działaczka na rzecz praw człowieka, dyplomatka i publicystka. W latach 1947-1951 przewodniczyła Komisji Praw Człowieka w ONZ. Odegrała znaczącą rolę przy opracowywaniu Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, przyjętej w 1948 roku. Urodziła się 11 października 1884 roku.

1963 - Zmarł Stanisław Ossowski, socjolog, filozof, metodolog nauk społecznych i teoretyk kultury, profesor uniwersytetów - Łódzkiego i Warszawskiego, współtwórca Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Profesor Ossowski w czasie wojny brał udział w kampanii wrześniowej, później uczył socjologii na tajnych wykładach. Urodził się 22 maja 1897 roku. 60 rocznica

1963 - W Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie uruchomiono pierwszy w Polsce laser rubinowy, którego wynalazcą w 1960 roku był amerykański fizyk Theodore Maiman. Lasery rubinowe znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach, między innymi w przemyśle, również militarnym, medycynie czy łączności. 60 rocznica

1965 - Urodził się Tomasz Merta, historyk myśli politycznej, publicysta, ekspert do spraw edukacji. Od 2005 roku wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego oraz Generalny Konserwator Zabytków. Zginął w katastrofie samolotu rządowego pod Smoleńskiem 10 kwietnia 2010 roku.

1966 - Zmarł Karol Leszczyński, aktor teatralny i filmowy. Od 1927 roku występował w teatrach w Warszawie, Lublinie, Łucku, Łodzi, Gdańsku i Gdyni. Od 1957 roku do końca życia był aktorem Teatru Narodowego w Warszawie. Wystąpił w obrazach: "Pościg", "Domek z kart" i "Jasne łany". Urodził się 4 listopada 1899 roku.

1966 - Premiera filmu "Matnia" w reżyserii Romana Polańskiego. Czarno-biała gangsterska groteska, to drugi, po "Wstręcie", brytyjski film polskiego twórcy. Polska premiera odbyła się w maju 1967 roku. Główne role zagrali: Donald Pleasence, Françoise Dorléac i Lionel Stander. Film zdobył nagrodę Złotego Niedźwiedzia na festiwalu w Niemczech w 1966 roku.

1967 - W Cape Canaveral na Florydzie w USA wystrzelono sondę księżycową Surveyor 6. Zadaniem bezzałogowego urządzenia było przesłanie zdjęć i wykonanie analiz powierzchni Srebrnego Globu. Po raz pierwszy zaprogramowano przemieszczenie się lądownika. Sonda wylądowała na trzeci dzień po starcie, w miejscu docelowym - w centralnym widocznym z Ziemi punkcie - w Zatoce Środkowej. Sonda pracowała efektywnie przez jeden dzień, ale w tym czasie przesłała blisko 30 tysięcy zdjęć i wiele innych danych.

1970 - Uformował się najbardziej zabójczy w historii cyklon "Bhola", który w następnych dniach zabił około 500 tysięcy osób w Pakistanie Wschodnim, obecnym Bangladeszu.

1972 - Richard Nixon po raz drugi wygrał wybory prezydenckie w USA. Był to jedyny dotąd prezydent Stanów Zjednoczonych, który złożył dymisję. Powodem była afera Watergate, opisana przez dziennikarzy "Washington Post”, dzięki informatorowi o pseudonimie "Głębokie Gardło". Richard Nixon przed wyborami utworzył Komitet Reelekcji, który miał wspierać jego kampanię wyborczą, ale zajmował się inwigilacją i dywersją wobec przeciwników politycznych. Ludzie wynajęci przez komitet zostali przyłapani na próbie założenia podsłuchu w budynku Watergate, w siedzibie sztabu wyborczego Partii Demokratycznej. Widząc próbę zatuszowania afery przez otoczenie prezydenta - informator ujawnił to zdarzenie dziennikarzom - Bobowi Woodwardowi i Carlowi Bernsteinowi - a ci opublikowali kompromitujące Richarda Nixona wiadomości. Procedura impeachmentu - pozbawienia urzędu prezydenta rozpoczęła się w 1974 roku, ale Richard Nixon sam ustąpił. Po ponad 30 latach wyszło na jaw, że informatorem był Mark Felt, wówczas wicedyrektor FBI, bezpośrednio zaangażowany w dochodzenie dotyczące włamania w Watergate.

1977 - Założono Polski Związek Badmintona. Miał za zadanie rozwój i propagowanie tej gry w Polsce zarówno na poziomie wypoczynkowym i rekreacyjnym, jak i wyczynowym. Deklarację o przystąpieniu do związku podpisało dziewięć klubów. Badminton, ma swoje korzenie w starożytnych Indiach. W Europie gra w badmintona była początkowo rozrywką elit, a stała się popularna w 1872 roku.

1980 - Zmarł Steve McQueen, amerykański aktor i producent filmowy, legenda kina, a także jeden z najbardziej kasowych gwiazdorów Hollywood przełomu lat 60. i 70. XX wieku. Znany między innymi z obrazów: "Siedmiu wspaniałych", "Wielka ucieczka", w którym wykonywał niebezpieczne ewolucje na motocyklu bez pomocy kaskadera, "Płonący wieżowiec" i "Papillon". Zmarł w wieku 50 lat na chorobę nowotworową. Urodził się 24 marca 1930 roku.

1981 - Z Polski ewakuowany został wraz z rodziną Ryszard Kukliński, oficer Sztabu Generalnego Ludowego Wojska Polskiego, który przekazał CIA informacje o przygotowaniach do wprowadzenia stanu wojennego w Polsce oraz plany tej operacji, a także inne tajemnice Układu Warszawskiego. W 1984 roku Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie skazał Ryszarda Kuklińskiego zaocznie za "dezercję i zdradę" na karę śmierci. Wyrok został złagodzony do 25 lat więzienia w 1990 roku. W 1995 w wyniku rewizji I prezesa Sądu Najwyższego Adama Strzembosza orzeczenie uchylono.

1990 - Zmarł Lawrence Durrell, brytyjski poeta, prozaik. Autor powieści: "Monsieur, albo Książę Ciemności” i "Justyna”. Jego najsłynniejsze dzieło to tetralogia "Kwartet aleksandryjski". Po opublikowaniu pierwszych części Durrella wymieniano wśród kandydatów do literackiej Nagrody Nobla. Do dziś zaś uchodzi za jednego z tych pisarzy, którzy nie otrzymali jej, mimo znacznego wkładu w światową literaturę. Urodził się 27 lutego 1912 roku.

1991 - Amerykański koszykarz Magic Johnson poinformował, że jest nosicielem wirusa HIV i zakończył karierę sportową. Wznawiał jeszcze dwa razy karierę sportowca, ale szybko rezygnował z występów. Na osiągnięcia Johnsona składają się trzy nagrody MVP sezonu zasadniczego, dziewięć występów w finałach NBA, 12 występów w meczu gwiazd i 10 nominacji do pierwszej i drugiej piątki NBA. Czterokrotnie notował w sezonach zasadniczych najwięcej podań i jest liderem klasyfikacji wszech czasów NBA w liczbie asyst zdobywanych w meczu, ze średnią 11,2 na spotkanie. Johnson był także członkiem "Dream Teamu”, czyli amerykańskiej reprezentacji, która zdobyła złoty medal olimpijski na igrzyskach w Barcelonie w 1992. Od czasu zakończenia kariery prowadzi działalność na rzecz profilaktyki przeciw HIV, a także jest przedsiębiorcą i filantropem.

1993 - Zmarł Marian Sigmund, pseudonim „Nałęcz”, architekt wnętrz, scenograf, wykładowca architektury wnętrz na warszawskiej ASP. W czasie II wojny światowej żołnierz AK, uczestnik konspiracji niepodległościowej. Brał udział w Powstaniu Warszawskim, w randze podporucznika. Po upadku powstania dostał się do niewoli niemieckiej, był jeńcem Oflagu VII A Murnau. Po wojnie między innymi uczestniczył w projektowaniu wnętrz budynków w Cantrum Administracyjnym Huty im Lenina, w Nowej Hucie Zespół kierowany przez Mariana Sigmunda zajął się wystrojem biur, gabinetów, sal posiedzeń, jadalni oraz sali teatralno-zjazdowej. W wystroju dominnowały monumentalne okładziny ścian, ręcznie kute elementymetalowe, a także żyrandole i meble. Urodził się 23 lutego 1902 roku. 30 rocznica

1994 - Zmarł Milton "Shorty” Rogers, amerykański muzyk, jeden z najwybitniejszych trębaczy jazzowych, aranżer i lider wielu orkiestr jazzowych. Grał z takimi muzykami, jak Woody Herman i Stan Kenton. Urodził się 14 kwietnia 1924 roku.

1995 - W Opolu urodziły się pięcioraczki - trzy dziewczynki i dwóch chłopców - Ania, Gosia, Karolina, Rafał i Sebastian. Najbardziej znane polskie pięcioraczki z Gdańska, przyszły na świat w 1971 roku. Według położników, poród pięcioraczków zdarza się raz na 52 miliony ciąż.

1996 - Z przylądka Canaveral wystartowała w kierunku Marsa sonda kosmiczna Mars Global Surveyor. Na orbitę Marsa weszła 12 września 1997 roku. Zapoczątkowała ponowne badania planety, po ponad 20-letniej przerwie. Misja zakończyła się 2 listopada 2006. Sonda obserwowała zmiany pogodowe na Czerwonej Planecie przez trzy lata marsjańskie. Rejestrowała ukształtowanie powierzchni i umożliwiła wykonanie map planety, udowodniła istnienie wody na Marsie.

1996 - Zmarł Andrzej Bączkowski, minister pracy i polityki socjalnej, działacz NSZZ "Solidarność” Regionu Wschodniego. Po wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 roku brał udział w strajku w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku. Po pacyfikacji uciekł, działał w niejawnym Regionalnym Komitecie Strajkowym, po zatrzymaniu został internowany od maja do października 1982. Dla uczczenia pamięci Andrzeja Bączkowskiego przyznawana jest nagroda jego imienia dla najlepszych urzędników państwowych, wręczana w rocznicę jego śmierci. Pośmiertnie w 1996 roku odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Urodził się 8 października 1955 roku. 2000 - Zmarła Ingrid, księżniczka szwedzka, królowa duńska z dynastii Bernadotte. Była córką króla Szwecji Gustawa VI Adolfa Bernadotte. W 1935 roku poślubiła księcia duńskiego Fryderyka, wraz, z którym w 1947 wstąpiła na tron duński. Ingrid i Fryderyk, jako pierwsi w rodzinie królewskiej, starali się bardziej zbliżyć do narodu, na przykład chodzili na spacery po Kopenhadze lub jeździli po mieście na rowerach. Królewskie córki otrzymały wychowanie podobne do tego, jakie dostawały inne duńskie dzieci. Królowa Ingrid cieszyła się wielką popularnością i poparciem do końca 90-letniego życia. Urodziła się 28 marca 1910 roku.

2002 - Zmarł Rudolf Augstein, niemiecki publicysta, założyciel i wydawca tygodnika "Der Spiegel", jednego z najbardziej znanych i cieszących się wysoką renomą tygodników niemieckich. Kierował nim do śmierci, był również jego wydawcą. Urodził się 5 listopada 1923 roku.

2005 - Zmarł ksiądz Józef Gorzelany, proboszcz i budowniczy pierwszego kościoła w Nowej Hucie, tak zwanej "Arki Pana". Budowę świątyni rozpoczęto w październiku 1967 roku, a w maju 1977 poświęcił ją kardynał Karol Wojtyła. Razem z Haliną Bortnowską ksiądz Gorzelany doprowadził do powstania w 1981 roku Towarzystwa Przyjaciół Chorych, które w 1996 otworzyło Hospicjum Świętego Łazarza. W latach 80. wspierał Solidarność, a po ogłoszeniu stanu wojennego organizował pomoc dla internowanych. Urodził się 9 marca 1916 roku.

2006 - Zmarł Jean-Jacques Servan-Schreiber, francuski dziennikarz i polityk, założyciel tygodnika "L'Express" i autor książki "Wyzwanie amerykańskie". W latach 70. członek francuskiego Zgromadzenia Narodowego. Przez krótki czas pełnił funkcję ministra do spraw reform w rządzie Jacquesa Chiraca. Urodził się 13 lutego 1924 roku.

2006 - Zmarł Giennadij Żaworonkow, rosyjski dziennikarz, publicysta, bliski współpracownik Andrieja Sacharowa, przyjaciel Polski, zasłużony dla ujawnienia prawdy o Katyniu. Jako jeden z pierwszych pisał w 1989 roku o mordzie NKWD na polskich oficerach. Za zasługi w ujawnieniu prawdy o zbrodni katyńskiej został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Urodził się 29 lipca 1941 roku.

2009 - Zmarł Jan Jerzy Tyszkiewicz, kompozytor i dziennikarz radiowy, współpracownik Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Przeprowadzał wywiady z wybitnymi muzykami jazzowymi - Ellą Fitzgerald, Louisem Armstrongiem, Countem Basie i Dukem Ellingtonem. Był także kompozytorem i autorem tekstów piosenek. Światową sławę zyskała jego suita "Song for a Better Tomorrow". W 1989 roku po raz pierwszy od II wojny światowej przyjechał do Polski. Urodził się 19 kwietnia 1927 roku.

2011 - Zmarł Jarosław Lewicki, pisarz, dziennikarz. Autor powieści, zbiorów opowiadań, słuchowisk radiowych oraz publicystyki społecznej związanej z problemami urbanizacji, a także recenzji utworów literackich, dzieł malarskich, muzycznych. Autor książek o Katowicach. W 1980 roku pomysłodawca i współtwórca Komitetu Odbudowy Muzeum Śląskiego w Katowicach, jego działania doprowadziły do restytucji Muzeum Śląskiego. Urodził się 31 stycznia 1948 roku.

2014 - Zmarł Krzysztof Fiałkowski, fizyk, specjalista z zakresu fizyki cząstek elementarnych, profesor zwyczajny w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Początkowo zajmował się modelami kwarków. Od 1971 przedmiotem jego badań były między innymi modele wielorodnej produkcji, modele partonowe, efekty intermitencji czy efekty statystyki Bosego-Einsteina. Jego dorobek naukowy obejmuje 70 publikacji w czasopismach specjalistycznych, 20 w materiałach konferencyjnych. Był także autorem i współautorem trzech książek oraz podręcznika fizyki dla szkół średnich. Urodził się 1 lipca 1944 roku.

2015 - W centrum Edynburga odsłonięto naturalnej wielkości pomnik niedźwiedzia Wojtka, walczącego podczas II wojny światowej u boku żołnierzy armii generała Władysława Andersa.

2016 - W jednym z warszawskich domów aukcyjnych stołeczni policjanci wspólnie z przedstawicielami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnaleźli i zabezpieczyli obraz Stanisława Batowskiego "Orlęta lwowskie” z 1936 roku. Dzieło zostało utracone w czasie II wojny światowej.

2016 - Zmarł Leonard Cohen, kanadyjski piosenkarz i poeta. Podczas kariery trwającej ponad pół wieku, zyskał miliony fanów na całym świecie i wywarł ogromny wpływ na kolejne pokolenia artystów. Głębokim, niskim głosem śpiewał nastrojowe kompozycje, utrzymane w refleksyjnym i melancholijnym klimacie. Wiele jego utworów weszło do kanonu współczesnej muzyki. Do jego największych przebojów należą "Hallelujah", "Bird on The Wire", "Dance me to the End of Love" czy "Susanne", która przyniosła Leonardowi Cohenowi światową sławę. Urodził się 21 września 1934 roku.

2018 - Zmarł Francis Lai, francuski kompozytor muzyki filmowej. Autor ścieżek dźwiękowych do ponad 100 filmów. Łącznie w swojej karierze skomponował ponad 600 piosenek. Laureat Oscara i Złotego Globu za najlepszą muzykę do melodramatu "Love Story" w reżyserii Arthura Hillera. Stały współpracownik reżysera Claude'a Leloucha, z którym współpracował przy 35 filmach. Największą popularność zdobył dzięki muzyce do nagrodzonego Oscarem i Złotą Palmą filmu "Kobieta i mężczyzna" z Anouk Aimée i Jeanem-Louisem Trintignantem w rolach głównych. Urodził się 26 kwietnia 1932 roku. 5 rocznica

2019 - Zmarł Krzysztof Stec, kolarz szosowy i przełajowy, mistrz Polski w przełajach i drużynowym wyścigu szosowym, reprezentant Polski. Jeździł w klubach: Spójnia Lublin i Legia Warszawa. W 1967 został przełajowym mistrzem Polski, w 1968 wicemistrzem. Trzykrotnie reprezentował Polskę na mistrzostwach świata. W 1970 został wybrany najlepszym sportowcem Lubelszczyzny. Urodził się 27 stycznia 1948 roku.

2020 - Zmarł Cándido Camero, kubański perkusista, grający na kongach i bongosach. Grał także na tresach, perkusji i basie akustycznym. Tworzył w wielu gatunkach muzyki popularnej od popu, rocka, R&B i disco po afro-kubańską muzykę taneczną i latynoski jazz. Urodził się 22 kwietnia 1921 roku.

2021 - Zmarł Robert Dean Stockwell, amerykański aktor filmowy i telewizyjny, aktywny przez ponad 60 lat. Nominowany do Nagrody Akademii Filmowej, zdobywca nagrody Emmy. Zagrał między innymi w filmach: "Podnieść kotwicę", "Bez emocji", "U kresu dnia", "Poślubiona mafii". Urodził się 5 marca 1936 roku.

2022 - Zmarł Leslie Samuel Phillips, brytyjski aktor, kawaler Orderu Imperium Brytyjskiego, uczestnik II wojny światowej. W 1985 roku wystąpił w filmie "Pożegnanie z Afryką" jako sir Joseph Aloysius Byrne. Urodził się 20 kwietnia 1924 roku. 1 rocznica

Zobacz także

2023-12-28, godz. 10:37 Kartka z kalendarza 28 grudnia - Dzień Niewinnych Dzieci Betlejemskich (inna nazwa: Świętych Młodzianków Męczenników) - święto chrześcijańskie ustanowione na pamiątkę… » więcej 2023-12-27, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 27 grudnia - Święto Świętego Jana, Apostoła i Ewangelisty. » więcej 2023-12-26, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 26 grudnia - drugi dzień świąt Bożego Narodzenia » więcej 2023-12-25, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 25 grudnia 352 - Pierwsze obchody święta Bożego Narodzenia w Cesarstwie Rzymskim. » więcej 2023-12-24, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 24 grudnia Wigilia świąt Bożego Narodzenia » więcej 2023-12-23, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 23 grudnia - Egipt obchodzi święto narodowe - Dzień Zwycięstwa. 23 grudnia - Światowy Dzień Snowboardu, obchodzony z inicjatywy Światowej Federacji Snowboardu… » więcej 2023-12-22, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 22 grudnia 1216 - W Rzymie papież Honoriusz III wydał bullę zatwierdzającą zakon dominikanów. Katolicki zakon męski został założony przez świętego… » więcej 2023-12-21, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 21 grudnia - Dzień Pamięci o Poległych i Zmarłych w Misjach i Operacjach Wojskowych poza Granicami Państwa, ustanowiony w 2015 roku. » więcej 2023-12-20, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 20 grudnia - Międzynarodowy Dzień Ludzkiej Solidarności, ustanowiony przez ONZ. 20 grudnia - Dzień Ryby, obchodzony w Polsce. » więcej 2023-12-19, godz. 07:30 Kartka z kalendarza 19 grudnia - 1741 - Zmarł Vitus Bering, duński żeglarz i odkrywca, w służbie rosyjskiej. Na polecenie cara Piotra I odbył wiele odkrywczych wypraw na Syberię… » więcej
1011121314
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »