Radio Opole » Muzyka » Felietony muzyczne » Muzyka sfer niebieskich
2017-10-18, 18:50 Autor: Małgorzata Ślusarczyk

Muzyka sfer niebieskich

Pitagoras [fot. ruleproject.weebly.com]
Pitagoras [fot. ruleproject.weebly.com]
Muzyka sfer niebieskich
Dla wielu Opolan jasne stało się, że przykładem kosmosu w muzyce - w sensie dosłownym - jest suita Gustava Holsta czyli "Planety" op. 32. I kropka. A co tak właściwie wiemy o związkach muzyki z kosmosem? (Celowo unikam terminów astronomia i astrologia!).

Znawcy tematu (czyli tzw. mądre głowy o muzykologicznym czy innym naukowo-logicznym zacięciu), są w stanie przywołać rozliczne teorie dotyczące otaczających nas dźwięków i wszechobecności fal, na które świadomie lub podświadomie reagujemy. Słowem: cały świat brzmi i gra - nawet jeśli brak atmosfery oznacza bezwzględną ciszę... Pozostawmy jednak teorie o falach, wibracjach i dźwiękowym kosmosie na uboczu, bo oto równolegle po innej orbicie krąży świadomość, że jesteśmy istotami niezdolnymi do życia bez dźwięków.

- Muzyka zawsze towarzyszyła ludziom podczas obserwacji nieba - przekonuje Karol Wójcicki. - Nie znam nikogo, kto lubi w kompletnej ciszy siedzieć i oglądać gwiazdy.

Przytoczone słowa padły z ust cenionego popularyzatora astronomii tuż po koncercie w Opolu, z "Planetami" Holsta w roli głównej. Prawdopodobnie suita brytyjskiego kompozytora stanie się też muzycznym tłem do kolejnych obserwacji nieba. A czy starożytni także łączyli świat muzyczny z obserwacjami nieba?

"Muzyką sfer" pitagorejczycy nazywali "harmonijne dźwięki wydawane przez ciała niebieskie krążące dookoła świata". Zauważyliście ciekawe powiązanie? Pitagorejczycy, czyli myśliciele, którzy wnieśli spory wkład w wiedzę z zakresu matematyki i astronomii... i muzyka!? Brzmi jak paradoks! Zapominamy jednak, że wyznawcy doktryny, której początek dał Pitagoras, w równej mierze przyczynili się dla rozwoju szeroko pojętej teorii muzyki. A mówiąc wprost dla podstaw tego, co dziś znamy jako zachodnioeuropejska kultura muzyczna. Tak, tak. Od starożytności po średniowiecze 7 sztuk wyzwolonych (trivium wraz z quadrivium) nadawało nauce o muzyce godne miejsce. To współczesny, tzw. cywilizowany świat, traktuje sferę muzyczną jako coś mało istotnego, a ludzi zajmujących się naukami muzycznymi jako niepoważnych dziwaków...

Sprawa pitagorejczyków jest jednak zaledwie wierzchołkiem góry lodowej i żeby nie rozbić się o nią jak Titanic, warto zdać sobie sprawę z kilku faktów.
Przede wszystkim dla starożytnych naukowców (czyt. pitagorejczyków) "harmonia sfer" nie była bajką ani filozoficznymi dyrdymałami. Nie były to żadne wydumane wierzenia bez pokrycia, ale wiedza oparta na dokładnych obserwacjach i wyliczeniach. Niemal każdy muzyk zna Pitagorasa nie tylko jako "pana od twierdzenia o sumie kwadratów przyprostokątnych...", ale tego, który odkrył matematyczne proporcje w świecie dźwięków i zapoczątkował teorię muzyki. Idąc o krok dalej, Pitagoras odkrył, że proporcje między liczbami opisującymi dźwięki, istnieją także we Wszechświecie. Zresztą według pitagorejczyków świat został stworzony zgodnie z zasadami muzycznych proporcji, a zatem powstał za chaosu - przez dźwięk i harmonię. Uważali ponadto, że siedem planet znajduje się w harmonijnym ruchu, zaś odległości pomiędzy nimi odpowiadają interwałom muzycznym. Żeby było mało, do przekonań tych trzeba jeszcze dopisać teorię, że ruchy planet powodują powstawanie różnych dźwięków w doskonałej harmonii. Słowem - najwspanialsza muzyka. Tak wspaniała i doskonała, że niedostępna dla naszych, niedostosowanych uszu... Czy jakoś tak. Być może powiecie, że mity i filozofia mieszają się z nauką. Macie prawo. I zapewne dlatego dziełem przypadku jest fakt, że większość znanych nam skal czy też gam, składa się zwykle z 7 dźwięków czyli stopni (bo ósmy jest powtórzeniem pierwszego)...

Na deser dodam, że Wielki Temat myśli Greckiej to nic innego, jak przekonanie, że struktura kosmosu sprowadza się do.... struktury dzieła muzycznego. Możecie wierzyć lub nie. Najlepiej sprawdźcie sami! Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że świat muzyki, to istny kosmos. A poza tym kto nie lubi pobujać w obłokach w otoczeniu dźwiękami?

Zobacz także

2018-11-04, godz. 17:28 Płyta tygodnia: Greta Van Fleet - Anthem of The Peaceful Army Największe rockowe odkrycie ostatnich lat, nieustannie porównywane do Led Zeppelin wydają długo oczekiwany, debiutancki album „Anthem of The Peaceful Army”. Jake… » więcej 2018-10-28, godz. 22:19 Płyta tygodnia: MAANAM i Goście 28 lipca tego roku zmarła Kora, podpora jednej z najważniejszych grup polskiego rocka - Maanam. Fani wokalistki i zespołu mogą wzbogacić swoją kolekcję… » więcej 2018-10-21, godz. 20:05 Płyta tygodnia: Michał Szpak "Dreamer" Najnowszy krążek Michała Szpaka już po tygodniu od premiery odniósł ogromny sukces! Album zadebiutował na pierwszym miejscu listy sprzedaży OLiS. Jest… » więcej 2018-10-14, godz. 19:04 Płyta tygodnia: ścieżka dźwiękowa z filmu "Narodziny gwiazdy" 5 października ukazała się ścieżka dźwiękowa z filmu „Narodziny gwiazdy” (A Star Is Born). Główne role zagrali w nim Lady Gaga oraz Bradley Cooper… » więcej 2018-10-07, godz. 18:19 Płyta tygodnia: Paul McCartney - Egypt Station Paul McCartney wciąż w świetnej formie. Ex-Beatles zaprasza w muzyczną podróż z "Egypt Station". Tytuł krążka nosi również jeden z obrazów namalowanych… » więcej 2018-10-01, godz. 13:52 Płyta tygodnia: Varius Manx - ENT Jesienią Varius Manx promuje na koncertach swój najnowszy album ENT, którego premiera odbyła się jeszcze przed wakacjami. Historia zespołu pisze się dalej..… » więcej 2018-09-03, godz. 10:30 Mocna strona słabej płci. Koncert wokalistek programu Dobre Granie Ekstra Każda z opolskich wokalistek prowadzących program Dobre Granie Ekstra w Radiu Opole ma swój niepowtarzalny wizerunek sceniczny. Kamila Dauksz jest subtelna… » więcej 2018-08-27, godz. 07:48 Podarte smyczki - koniec klasyki czy narodziny "nowej" klasyki? Co robić gdy kwartet czy kwintet smyczkowy nie wypełnia sali koncertowej? Podpiąć wzmacniacze i grać - tak mocno, aż posypie się włosie w smyczkach! Czy… » więcej 2018-08-13, godz. 11:48 Daj szansę sobie i muzyce... czyli rzecz o doświadczaniu muzyki Czy da się zrozumieć klasyczną muzykę współczesną? Pewnie się da, ale czy zawsze jest to konieczne? Na to pytanie nie umiem Wam odpowiedzieć, bo to sprawa… » więcej 2018-08-03, godz. 14:19 Jedna z najciekawszych, młodych grup metalowych zagra jesienią w Radiu Opole. Internal Quiet chce wydać płytę live To nie są łatwe czasy dla zespołów metalowych. Masowa publiczność już dawno uciekła od rocka do brzmień popowych i tanecznych. Jednak przykład światowych… » więcej
7891011
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »
***