Radio Opole » Muzyka » Felietony muzyczne » Muzyka sfer niebieskich
2017-10-18, 18:50 Autor: Małgorzata Ślusarczyk

Muzyka sfer niebieskich

Pitagoras [fot. ruleproject.weebly.com]
Pitagoras [fot. ruleproject.weebly.com]
Muzyka sfer niebieskich
Dla wielu Opolan jasne stało się, że przykładem kosmosu w muzyce - w sensie dosłownym - jest suita Gustava Holsta czyli "Planety" op. 32. I kropka. A co tak właściwie wiemy o związkach muzyki z kosmosem? (Celowo unikam terminów astronomia i astrologia!).

Znawcy tematu (czyli tzw. mądre głowy o muzykologicznym czy innym naukowo-logicznym zacięciu), są w stanie przywołać rozliczne teorie dotyczące otaczających nas dźwięków i wszechobecności fal, na które świadomie lub podświadomie reagujemy. Słowem: cały świat brzmi i gra - nawet jeśli brak atmosfery oznacza bezwzględną ciszę... Pozostawmy jednak teorie o falach, wibracjach i dźwiękowym kosmosie na uboczu, bo oto równolegle po innej orbicie krąży świadomość, że jesteśmy istotami niezdolnymi do życia bez dźwięków.

- Muzyka zawsze towarzyszyła ludziom podczas obserwacji nieba - przekonuje Karol Wójcicki. - Nie znam nikogo, kto lubi w kompletnej ciszy siedzieć i oglądać gwiazdy.

Przytoczone słowa padły z ust cenionego popularyzatora astronomii tuż po koncercie w Opolu, z "Planetami" Holsta w roli głównej. Prawdopodobnie suita brytyjskiego kompozytora stanie się też muzycznym tłem do kolejnych obserwacji nieba. A czy starożytni także łączyli świat muzyczny z obserwacjami nieba?

"Muzyką sfer" pitagorejczycy nazywali "harmonijne dźwięki wydawane przez ciała niebieskie krążące dookoła świata". Zauważyliście ciekawe powiązanie? Pitagorejczycy, czyli myśliciele, którzy wnieśli spory wkład w wiedzę z zakresu matematyki i astronomii... i muzyka!? Brzmi jak paradoks! Zapominamy jednak, że wyznawcy doktryny, której początek dał Pitagoras, w równej mierze przyczynili się dla rozwoju szeroko pojętej teorii muzyki. A mówiąc wprost dla podstaw tego, co dziś znamy jako zachodnioeuropejska kultura muzyczna. Tak, tak. Od starożytności po średniowiecze 7 sztuk wyzwolonych (trivium wraz z quadrivium) nadawało nauce o muzyce godne miejsce. To współczesny, tzw. cywilizowany świat, traktuje sferę muzyczną jako coś mało istotnego, a ludzi zajmujących się naukami muzycznymi jako niepoważnych dziwaków...

Sprawa pitagorejczyków jest jednak zaledwie wierzchołkiem góry lodowej i żeby nie rozbić się o nią jak Titanic, warto zdać sobie sprawę z kilku faktów.
Przede wszystkim dla starożytnych naukowców (czyt. pitagorejczyków) "harmonia sfer" nie była bajką ani filozoficznymi dyrdymałami. Nie były to żadne wydumane wierzenia bez pokrycia, ale wiedza oparta na dokładnych obserwacjach i wyliczeniach. Niemal każdy muzyk zna Pitagorasa nie tylko jako "pana od twierdzenia o sumie kwadratów przyprostokątnych...", ale tego, który odkrył matematyczne proporcje w świecie dźwięków i zapoczątkował teorię muzyki. Idąc o krok dalej, Pitagoras odkrył, że proporcje między liczbami opisującymi dźwięki, istnieją także we Wszechświecie. Zresztą według pitagorejczyków świat został stworzony zgodnie z zasadami muzycznych proporcji, a zatem powstał za chaosu - przez dźwięk i harmonię. Uważali ponadto, że siedem planet znajduje się w harmonijnym ruchu, zaś odległości pomiędzy nimi odpowiadają interwałom muzycznym. Żeby było mało, do przekonań tych trzeba jeszcze dopisać teorię, że ruchy planet powodują powstawanie różnych dźwięków w doskonałej harmonii. Słowem - najwspanialsza muzyka. Tak wspaniała i doskonała, że niedostępna dla naszych, niedostosowanych uszu... Czy jakoś tak. Być może powiecie, że mity i filozofia mieszają się z nauką. Macie prawo. I zapewne dlatego dziełem przypadku jest fakt, że większość znanych nam skal czy też gam, składa się zwykle z 7 dźwięków czyli stopni (bo ósmy jest powtórzeniem pierwszego)...

Na deser dodam, że Wielki Temat myśli Greckiej to nic innego, jak przekonanie, że struktura kosmosu sprowadza się do.... struktury dzieła muzycznego. Możecie wierzyć lub nie. Najlepiej sprawdźcie sami! Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że świat muzyki, to istny kosmos. A poza tym kto nie lubi pobujać w obłokach w otoczeniu dźwiękami?

Zobacz także

2018-06-29, godz. 14:33 Autograf artysty "Tradycja zbierania autografów niestety dziś już zanika". To zdanie Barbary Hortyńskiej, dyrektora artystycznego Festiwalu "Muzyczne Święto Kwitnących Azalii" ... » więcej 2018-06-19, godz. 10:04 Darmowa platforma wymiany muzyki. Pomysł nowojorczyków może zrewolucjonizować rynek Świat muzyki niezależnej powinien pójść w tym kierunku. Powinien pokazać, co ma najlepszego i podzielić się ze wszystkimi, którzy chcą poznawać nowe brzmienia ... » więcej 2018-06-11, godz. 08:49 Nagroda w "Debiutach" dla Girls On Fire. To również opolski sukces Girls On Fire zdobyły nagrodę imienia Anny Jantar podczas opolskiego festiwalu. To wyróżnienie, które może tylko pomóc w rozwinięciu kariery. Jest wzmocnienie ... » więcej 2018-06-05, godz. 09:15 Niezwykły, muzyczny projekt opolskich wokalistek Podczas opolskiego festiwalu dojdzie do niecodziennej współpracy. Pięć wokalistek znanych opolanom z anteny Radia Opole zaśpiewa wspólnie na jednej scenie. W ... » więcej 2018-05-04, godz. 09:23 Cóż tam, panie, w muzyce? Alternatywa trzyma się mocno! Zespół Small Mechanics to reprezentant opolskich eliminacji w tegorocznym koncercie Debiuty KFPP Opole. Propozycje zebrane wcześniej przez Narodowe Centrum Po ... » więcej 2018-04-10, godz. 14:30 Przemysł muzyczny nie dopuści do śmierci radia z 3 prostych powodów Pejzaż muzyczny zmienił się w ostatnich latach nie do poznania. Jak grzyby po deszczu, powstają nowe serwisy strumieniowe do słuchania i dzielenia się muzyką. ... » więcej 2018-03-31, godz. 10:00 Przygotowania do świąt pełne muzycznej pasji Czas przygotowań do Świąt Wielkanocnych to długotrwały, duchowy proces, któremu może towarzyszyć muzyczna kontemplacja. Kompozytorzy różnych epok, inspirowani ... » więcej 2018-03-17, godz. 16:17 Szymanowska też była kobietą! Kompozytor. Według słownika języka polskiego to "twórca utworów muzycznych". Definicja nie określa jednak czy to mężczyzna czy kobieta. Słowo "kompozytor" nie ... » więcej 2018-02-18, godz. 21:52 Podróż w czasie. Na zaproszenie Radia Opole zespół SBB zagrał w Filharmonii Opolskiej w 40. rocznicę nagrania płyty "W ... To był magiczny wieczór dla fanów polskiego rocka. Grupa SBB w oryginalnym składzie zagrała w Opolu najważniejsze kompozycje wydanej 40 lat temu płyty "Welcom ... » więcej 2018-02-14, godz. 00:00 Zawsze black & white? Muzyka rozrywkowa to ocean niewyczerpanych możliwości. Przez lata wiedzę o tzw. rozrywce zdobywało się przez doświadczenia brzmieniowe, udziały w koncertach, ... » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »