Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 76 lat temu został stracony rotmistrz Witold Pi…
2024-05-25, 09:00 Autor: IAR/E.Porycka/K.Koziełł/dok.

76 lat temu został stracony rotmistrz Witold Pilecki

Rotmistrz Witold Pilecki, zdjęcia zrobione po aresztowaniu w warszawskim więzieniu mokotowskim (1947) [fot. Autorstwa Nieznany - Warsaw Mokotow prison, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4111897]
Rotmistrz Witold Pilecki, zdjęcia zrobione po aresztowaniu w warszawskim więzieniu mokotowskim (1947) [fot. Autorstwa Nieznany - Warsaw Mokotow prison, Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4111897]
76 lat temu, 25 maja 1948 roku, z wyroku komunistycznych władz został stracony Witold Pilecki, rotmistrz kawalerii Wojska Polskiego, żołnierz Armii Krajowej, jeden z żołnierzy niezłomnych, walczących w powojennym podziemiu niepodległościowym. Był więźniem i organizatorem ruchu oporu w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz, autorem raportów o Holokauście, tzw. Raportów Pileckiego. Aresztowany w 1947 roku, został oskarżony przez komunistyczne władze o działalność szpiegowską, a następnie w pokazowym procesie skazany na śmierć i stracony w Warszawie w 1948 roku. Jego ciała do dziś nie odnaleziono.
Brytyjski historyk profesor Michael Foot zaliczył Witolda Pileckiego do sześciu najodważniejszych ludzi ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Rotmistrz Pilecki w 1940 roku został dobrowolnie więźniem Auschwitz, aby organizować tam ruch oporu i prowadzić działalność wywiadowczą. Zbierał informacje między innymi o zagładzie Żydów. Był autorem pierwszych na świecie doniesień o Holokauście, ujawniających niemieckie zbrodnie. Po ucieczce z obozu działał w konspiracji, walczył w Powstaniu Warszawskim, później trafił do niewoli niemieckiej.

Po wojnie walczył w antykomunistycznym podziemiu, między innymi gromadził meldunki o represjonowaniu żołnierzy AK przez NKWD, więzieniach i deportacjach na Syberię. Aresztowany przez bezpiekę w 1947 roku i oskarżony o działalność szpiegowską i zdradę stanu, blisko rok był torturowany w areszcie. Podczas ostatniego widzenia z żoną powiedział: "Oświęcim to była igraszka".

Został skazany na śmierć w pokazowym procesie i zamordowany strzałem w tył głowy w więzieniu na warszawskim Mokotowie 25 maja 1948 roku. Pozostawił córkę i syna. Jego rodziny nie poinformowano o wykonaniu wyroku, a paczkę dostarczoną do więzienia przez żonę oddano z informacją, że "wyjechał". Bliscy poznali prawdę dużo później.

Ciała rotmistrza nie odnaleziono. Po przeprowadzonych w 2012 roku ekshumacjach ustalono, że został pochowany w zbiorowej mogile w Kwaterze na Łączce na warszawskich Powązkach.

W 1990 roku Sąd Najwyższy unieważnił wyrok skazujący Witolda Pileckiego. W 2006 roku został odznaczony pośmiertnie Orderem Orła Białego, w 2013 awansowany do stopnia pułkownika.

W rocznicę stracenia rotmistrza Pileckiego, 25 maja, jest obchodzony Międzynarodowy Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem, ustanowiony w 2019 roku przez Parlament Europejski. Przyjmując rezolucję, europosłowie podkreślili, że agresja, jakiej doświadczyła Polska w 1939 roku, miała podwójne oblicze - zarówno ze strony hitlerowskich Niemiec, jak i stalinowskiej Rosji, a Witold Pilecki jest "przykładem heroicznego sprzeciwu wobec tyranii, prawdziwej miłości wobec ludzi i właściwej postawy w obliczu totalitarnego zniewolenia".

(więcej)

Witold Pilecki urodził się 13 maja 1901 roku w Ołońcu w Rosji, gdzie jego rodzina została zesłana przez władze rosyjskie wskutek represji za udział w Powstaniu Styczniowym. Jego dziadek Józef Pilecki siedem lat spędził na zesłaniu na Syberii. Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Leliwa.

Witold Pilecki jako 17-latek walczył w samoobronie wileńskiej, dowodząc placówką w Ostrej Bramie w 1918 roku. Potem uczestniczył w akcji rozbrajania Niemców. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej i Bitwie Warszawskiej 1920 roku.

W 1939 był szefem sztabu organizacji Tajna Armia Polska. Później walczył w szeregach Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. W 1940 roku dał się schwytać Niemcom i jako Tomasz Serafiński w nocy z 21 na 22 września 1940 roku trafił do Auschwitz. Tam zorganizował siatkę konspiracyjną i przesyłał meldunki, w których opisywał zbrodnicze funkcjonowanie obozu. Stworzona przez niego organizacja - Związek Organizacji Wojskowych (początkowo Tajna Organizacja Wojskowa) - z czasem rozrosła się do wielu komórek ulokowanych w kilku komandach. Należeli do niej między innymi narciarz Bronisław Czech i rzeźbiarz Xawery Dunikowski oraz kilku więźniów funkcyjnych. Nie była jednak jedyną działającą w obozie organizacją, celem Pileckiego było połączenie wszystkich grup konspiracyjnych i przygotowanie powstania.

Z Auschwitz uciekł w kwietniu 1943 roku. Później działał w konspiracji. W 1944 roku w Powstaniu Warszawskim walczył w I batalionie zgrupowania Chrobry II na Woli, jako dowódca 2. Kompanii - w rejonie Dworca Pocztowego, w jednej z najdłużej bronionych redut powstańczych, tzw. Reducie Witolda. Po kapitulacji dostał się do niemieckiej niewoli.

W 1945 roku dołączył do 2. Korpusu generała Władysława Andersa.? W październiku 1945 roku, na rozkaz generała, wrócił do Polski, by prowadzić działalność wywiadowczą na rzecz 2 Korpusu. Zorganizował siatkę informatorów i zbierał dane dotyczące sytuacji w kraju, w tym żołnierzy Armii Krajowej i 2. Korpusu więzionych w obozach NKWD i deportowanych do Związku Sowieckiego. Prowadził też wywiad w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, MON i MSZ. Meldunki przekazywali na Zachód kurierzy. Rotmistrz Pilecki nie wykonał rozkazu generała Andersa, polecającego mu opuszczenie Polski w związku z groźbą zatrzymania.

Został aresztowany 8 maja 1947 roku. Jego proces trwał krótko - od 3 do 15 marca 1948. Rotmistrz usłyszał liczne zarzuty dotyczące rzekomej zdrady stanu. Podczas rozpraw propaganda komunistyczna nazywała go "zdrajcą" i "płatnym najemnikiem imperialistów". Prokuratorem oskarżającym Pileckiego był major Czesław Łapiński, przewodniczącym składu sędziowskiego - podpułkownik Jan Hryckowian, obaj dawni oficerowie AK. 15 marca zapadł wyrok śmierci.

Prezydent Bolesław Bierut nie zgodził się na ułaskawienie. O wstawiennictwo proszono też ówczesnego premiera Józefa Cyrankiewicza, byłego więźnia Auschwitz. Ten nie tylko nie pomógł, ale przywłaszczył sobie legendę rotmistrza. To o Cyrankiewiczu mówiono, że tworzył konspirację w obozie.

Wyrok na Witoldzie Pileckim wykonał 25 maja 1948 roku w więzieniu na Rakowieckiej Piotr Śmietański, zwany "katem z Mokotowa".

Wraz z rotmistrzem sądzono siedem innych osób, między innymi Marię Szelągowską i Tadeusza Płużańskiego - oboje zostali skazani na karę śmierci, zamienioną potem na dożywocie.

Zobacz także

2024-07-23, godz. 11:00 W Muzeum na Majdanku można zobaczyć nowe zbiory Wspomnienia byłego więźnia, kufer podróżny, medal Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata oraz liczne dokumenty i fotografie pozyskało Muzeum na Majdanku dzięki… » więcej 2024-07-23, godz. 09:00 82. rocznica pierwszego transportu Żydów do niemieckiego obozu zagłady w Treblince 82 lata temu, 23 lipca 1942 roku, do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Treblince (inaczej Treblinka II) przywieziono pierwszy transport Żydów z Warszawy… » więcej 2024-07-23, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 23 lipca » więcej 2024-07-22, godz. 14:00 80. rocznica likwidacji przez Niemców KL Lublin, tzw. Majdanka 80 lat temu, 22 lipca 1944 roku, Niemcy przeprowadzili ostateczną likwidację KL Lublin, czyli niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego na Majdanku… » więcej 2024-07-22, godz. 13:00 Ulicami Warszawy przejdzie Marsz Pamięci Ulicami Warszawy przejdzie Marsz Pamięci w rocznicę Wielkiej Akcji Likwidacyjnej getta. Upamiętni on ofiary wydarzeń, które rozpoczęły się 22 lipca 1942… » więcej 2024-07-22, godz. 11:00 Kaliszanie pomogą w odnowieniu powstańczych mogił Kaliszanie pomogą w odnowieniu powstańczych mogił. Z Kalisza wyruszyła do Warszawy grupa wolontariuszy, którzy pomogą uporządkować groby na Cmentarzu Wojskowym… » więcej 2024-07-22, godz. 09:00 Ostatnie dni na oddanie głosu w Plebiscycie Wydarzenie Historyczne Roku Kończy się internetowe głosowanie na "Wydarzenie Historyczne Roku". Plebiscyt organizuje już 16. raz Muzeum Historii Polski, we współpracy z portalem historia.org.pl… » więcej 2024-07-22, godz. 07:00 Kalendarium historyczne 22 lipca » więcej 2024-07-21, godz. 11:45 Dębica - 82.rocznica likwidacji żydowskiego getta Mieszkańcy Dębicy upamiętnią ofiary z miejscowego getta w 82. rocznicę jego likwidacji. W lesie Wolica Niemcy zamordowali 574 Żydów, głównie ludzi starszych… » więcej 2024-07-21, godz. 09:00 81 lat temu z Armii Polskiej na Wschodzie został wydzielony 2. Korpus Polski 81 lat temu, 21 lipca 1943 roku, z Armii Polskiej na Wschodzie został wydzielony 2. Korpus Polski pod dowództwem generała Władysława Andersa. Formacja wsławiła… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »