Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 50 lat temu uruchomiono zegar na wieży odbudowywanego…
2024-07-19, 09:00 Autor: IAR/B.Falkowska/K.Koziełł/dok.

50 lat temu uruchomiono zegar na wieży odbudowywanego Zamku Królewskiego w Warszawie

Zamek Królewski w Warszawie, aktualnie [fot. Marcin Polak / Flickr.com]
Zamek Królewski w Warszawie, aktualnie [fot. Marcin Polak / Flickr.com]
50 lat temu - 19 lipca 1974 roku - uruchomiono zrekonstruowany zegar na Wieży Zygmuntowskiej odbudowywanego Zamku Królewskiego w Warszawie. Mechanizm zatrzymał się podczas pożaru po bombardowaniu stolicy, 17 września 1939 roku. Wskazówki stanęły na godzinie 11.15. O tej symbolicznej godzinie, po 35 latach od tragicznych wydarzeń, ruszyły wskazówki odbudowanego czasomierza.
Wydarzenie miało bardzo uroczysty charakter. Oprócz obecności władz, przedstawicieli radia, telewizji i prasy - na placu Zamkowym pojawiło się mnóstwo warszawiaków, którzy mieli okazję wysłuchać kompozycji słowno-muzycznej, ilustrującej historię zniszczenia i odbudowy zegara.

Był on pierwszym całkowicie ukończonym urządzeniem w odbudowywanym Zamku Królewskim. Jego uruchomienie kończyło pierwszy etap odbudowy rezydencji królewskiej, która została wówczas oddana w stanie surowym.

Zegar na Wieży Zygmuntowskiej (zwanej też Zegarową) ma cztery tarcze - płyty stalowe, pokryte miedzią. Na nich zostały zamocowane złocone okręgi, w których umieszczono - również złocone - rzymskie cyfry. Centrum każdej z tarcz stanowi wizerunek słońca, które na każdą stronę świata prezentuje inne emocje - smutek, neutralność, lekki uśmiech, radość. Do złoceń każdego z elementów tarcz i wskazówek potrzebne było łącznie 14 kilogramów kruszcu. Mechanizm zegara działał niezawodnie, ale został na krótki czas zatrzymany w 2018 roku. Tarcze i samo urządzenie poddano dokładnemu oczyszczeniu i renowacji, wraz w odnowieniem tynków Wieży Zygmuntowskiej, których fatalny stan stał się przedmiotem dyskusji publicznej po uroczystościach Święta Flagi w 2016 roku.

(więcej)

Pierwszy zegar na Wieży Zygmuntowskiej został zbudowany w 1622 roku. Podczas pożaru 17 września 1939 roku został poważnie uszkodzony. Jego wskazówki zatrzymały się na godzinie 11.15 i w tym położeniu pozostały aż do całkowitego zniszczenia Zamku przez Niemców we wrześniu 1944 roku, w czasie Powstania Warszawskiego.

Przygotowania do budowy zegara zamkowego, którego pierwotny mechanizm został całkowicie zniszczony, rozpoczęto w latach 70. ubiegłego wieku, wraz z podjęciem decyzji o odbudowie Zamku Królewskiego.

Odbudowa zegara na Wieży Zygmuntowskiej przewyższała wszystkie dotychczasowe projekty wielkością i stopniem skomplikowania, toteż do zadania przystąpili najlepsi specjaliści z różnych dziedzin: zegarmistrzowie, złotnicy, grawerzy i brązownicy zrzeszeni w Cechu Zegarmistrzów, Złotników, Optyków, Grawerów i Brązowników Miasta Stołecznego Warszawy. Rzemieślnicy i współpracujący z nimi inżynierowie utworzyli Zespół Budowy Zegara. Pracami kierował profesor Zdzisław Mrugalski. W gorących dyskusjach i sporach zastanawiano się, czy zegar ma być nowoczesny - elektryczny lub elektroniczny - czy też mechaniczny. Specjaliści uzgodnili, że należy zbudować konstrukcję mechaniczną, gdzie godziny i kwadranse będą wybijać prawdziwe dzwony. Postawiono sobie za cel, aby przy tradycyjnej budowie zegara wieżowego wykorzystać możliwości współczesnej inżynierii - konstrukcja miała być odporna na upływ czasu oraz nietypowe obciążenia, jak przegrzanie, oblodzenie czy siadające ptaki.

Mechanizm rzemieślnicy dopracowywali przez kilka miesięcy. Wykonano kilkaset rysunków projektowych. Poszczególne elementy specjaliści zlecali lub wykonywali w swoich zakładach. Natomiast cztery tarcze, oraz złocone wskazówki, okręgi i cyfry były przygotowywane w hangarach wojskowych na Czerniakowie. Dzwony odlała firma ludwisarska z Węgrowa. Próbne uruchomienie mechanizmu zegara nastąpiło w maju 1974 roku, a w czerwcu wypróbowano bicie godzin i kwadransów. Wówczas zegar uznano za gotowy do zamontowania. Na wieży został umieszczony 6 lipca 1974 roku. Według relacji, już wówczas wydarzeniu przyglądały się setki warszawiaków.

W samej uroczystości uruchomienia zegara wzięły udział tysiące osób, które zapełniły plac Zamkowy. W dzienniku budowy zegara odnotowano: „19 VII 74 r. o godz. 11.15 puszczono w ruch wskazówki zegara i o godz. 12.00 nastawiono wg czasu radiowego”.

Kierownik prac i autor wspomnieniowego opracowania na temat restytucji zegara, profesor Zdzisław Mrugalski (zmarł w 2017 roku) napisał we wspomnieniach, w 2010 roku: "Zegar na wieży zamkowej był pierwszym całkowicie ukończonym i działającym urządzeniem w odbudowywanym Zamku Królewskim. Jednak dla nas - konstruktorów i wykonawców zegara - jest on czymś więcej niż tylko „działającym urządzeniem". Mamy bowiem wrażenie, że z chwilą uruchomienia zbudowanego przez nas zegara, po 35 latach przerwy, do Zamku wróciło życie...".

Zobacz także

2024-09-26, godz. 11:00 Powstanie "Wirtualne Muzeum Książąt Lubomirskich" Politechnika Lubelska we współpracy z Fundacją Książąt Lubomirskich stworzy "Wirtualne Muzeum Książąt Lubomirskich". Dzięki temu zbiory jednej z najlepszych… » więcej 2024-09-26, godz. 11:00 Od dzisiaj (26.09) długi urodzinowy weekend Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie (DŹWIĘK) Koncerty, autorskie oprowadzania, noc filmowa, debata i warsztaty dla dzieci - to atrakcje, jakie przygotowało Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN w Warszawie… » więcej 2024-09-26, godz. 01:00 Kalendarium historyczne 26 września » więcej 2024-09-25, godz. 14:00 Otwarcie wystawy poświęconej Tuskulanom, gdzie ginęli między innymi żołnierze AK "Wysłuchaj mojej historii" to tytuł wystawy, którą od dziś (25.09) można oglądać w Parku pamięci w wileńskich Tuskulanach. 28 września 1944 roku służby… » więcej 2024-09-25, godz. 11:00 85 lat temu Luftwaffe przeprowadziła nalot dywanowy na Warszawę 85 lat temu, 25 września 1939 roku, Luftwaffe przeprowadziła nalot dywanowy na Warszawę. Był to pierwszy w historii II wojny światowej nalot dywanowy na europejską… » więcej 2024-09-25, godz. 10:00 W Kwaterze Polskiej w Ponarach odbędą się Uroczystości Ponarskie z udziałem Wojska Polskiego W Kwaterze Polskiej w podwileńskich Ponarach odbędą się dziś (25.09) Uroczystości Ponarskie z udziałem Wojska Polskiego. W tym miejscu w czasie drugiej… » więcej 2024-09-25, godz. 09:00 W Wilnie odsłonięto tablicę poświęconą polskim Sprawiedliwym wśród Narodów Świata W Zespole Parku Pamięci w Tuskulanach w Wilnie odsłonięto w poniedziałek tablicę poświęconą rodzinie Antonowiczów. Instytut Jad Waszem w Jerozolimie uhonorował… » więcej 2024-09-25, godz. 01:00 Kalendarium historyczne 25 września » więcej 2024-09-24, godz. 22:00 Ogłoszono najlepsze wydarzenie historyczne, wystawę i działalność edukacyjną 2023 roku Wystawa o kobietach w powstaniu warszawskim, otwarcie "Parku Dzieje" w Murowanej Goślinie oraz "Edukatorium Historyczno-Społeczne" z Katowic. To laureaci Plebiscytu… » więcej 2024-09-24, godz. 13:00 Śledztwa ws. śmierci Wojciecha Cieślewicza i Piotra Majchrzaka „żmudne i długotrwałe” Wciąż nie wiadomo, jak długo potrwają śledztwa ws. śmierci Wojciecha Cieślewicza i Piotra Majchrzaka prowadzone pion śledczy Instytutu Pamięci Narodowej… » więcej
678910
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »