Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 54. rocznica samospalenia Jana Palacha w proteście…
2023-01-16, 09:39 Autor: IAR/E.Leo/E.Porycka/dok.

54. rocznica samospalenia Jana Palacha w proteście przeciwko inwazji na Czechosłowację

Jan Palach. [fot. http://commons.wikimedia.org/wiki/ File:Výkaz_o_studiu_Jana_Palacha.jpg]
Jan Palach. [fot. http://commons.wikimedia.org/wiki/ File:Výkaz_o_studiu_Jana_Palacha.jpg]
54 lata temu, 16 stycznia 1969 roku, Jan Palach, student wydziału filozofii Uniwersytetu Karola w Pradze, dokonał samospalenia w centrum miasta - przed Muzeum Narodowym na placu Wacława. Był to protest przeciwko agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 roku, a także przeciw ograniczeniu swobód obywatelskich, wywołujących powszechną apatię społeczeństwa. By upamiętnić ten czyn, 16 stycznia Czesi obchodzą Dzień Pamięci Jana Palacha.

Po desperackim akcie student przez trzy dni walczył w szpitalu o życie. Zmarł 19 stycznia w następstwie dotkliwych poparzeń, które obejmowały ponad 80 procent powierzchni ciała. Stał się symbolem walki z biernością.

Swoim protestem Palachowi udało się rozbudzić opór czechosłowackiego społeczeństwa. Ulicami wielu miast przeszły demonstracje, a pogrzeb studenta - 25 stycznia 1969 roku - przerodził się w wielotysięczną manifestację przeciwko okupacji kraju. Był to jeden z największych protestów społecznych, po zdławieniu Praskiej Wiosny w 1968 roku, będącej próbą demokratyzacji systemu komunistycznego w Czechosłowacji. Student miał też naśladowców - w kolejnych miesiącach 26 osób dokonało aktu samospalenia. Siedem z nich zmarło.

Dopiero po transformacji ustrojowej ludzie mogli swobodnie wyrazić hołd zmarłemu tragicznie studentowi. 20 lat później, po aksamitnej rewolucji 1989 roku, przy Muzeum Narodowym na placu Wacława, w miejscu, w którym płonący Jan Palach upadł na ziemię, postawiono pomnik, przedstawiający brązowy krzyż, częściowo wmurowany w bruk. W 1991 roku student został pośmiertnie odznaczony najwyższym czeskim odznaczeniem - Orderem Tomasza Masaryka. Jego nazwiskiem nazwano odkrytą w 1969 roku asteroidę - 1834 Palach.

Niecałe pół roku przed czynem Jana Palacha, 8 września 1968 roku, podobną formę protestu przeciw inwazji na Czechosłowację wybrał Polak - Ryszard Siwiec. Do jego samospalenia doszło w czasie ogólnopolskich dożynek na warszawskim Stadionie Dziesięciolecia (obecnie Stadion Narodowy), w obecności stu tysięcy ludzi. Jan Palach nie wiedział jednak o tym, ponieważ polskie służby skutecznie wyciszyły tragiczne wydarzenie. Dopiero kilka miesięcy po śmierci Palacha, informację o proteście Ryszarda Siwca podała sekcja polska Radia Wolna Europa.

Po dramatycznym czynie czeskiego studenta polski poeta Kazimierz Wierzyński napisał wiersz "Na śmierć Jana Palacha". Wygłosił go na antenie sekcji polskiej RWE. "Tu pali się ktoś za siebie i za nas, pali się z własnej woli pośrodku własnego narodu. Nikt z odludnego świata nie przeszkadza mu płonąć do końca" - słyszymy we fragmencie utworu.
W 2013 roku Agnieszka Holland zrealizowała w Czechach miniserial, poświęcony samospaleniu Jana Palacha, pod tytułem "Gorejący krzew".

Zobacz także

2023-05-11, godz. 20:00 Artyści Andersa Już pojutrze 15 Noc Muzeów. W czasie Nocy Muzeów w Centralnym Muzeum Jeńców Wojennych w Opolu wiele atrakcji, podobnie zresztą jak i w innych placówkach… » więcej 2023-05-11, godz. 18:00 Korfanty jeden z twórców Niepodległej Wśród patronów tego roku ustanowionych przez Sejm Rzeczypospolitej jest także Wojciech Korfanty, który stanął na czele III Powstania Śląskiego. 102 lata… » więcej 2023-05-11, godz. 16:00 Rok temu zmarła dziennikarka, pisarka i działaczka opozycji Maryna Miklaszewska Rok temu - 11 maja 2022 roku - zmarła Maryna Miklaszewska, dziennikarka Polskiego Radia, pisarka i działaczka opozycji demokratycznej, współautorka popularnego… » więcej 2023-05-11, godz. 15:00 Powstali w Getcie 80 lat temu w Getcie Warszawskim trwało powstanie. Żydzi chociaż nie mieli żadnych szans na zwycięstwo z niemiecką armią to jednak nie chcieli się poddać… » więcej 2023-05-11, godz. 14:00 80 lat temu Niemcy spacyfikowali wieś Skałka Polska na Kielecczyźnie 80 lat temu - 11 maja 1943 roku - Niemcy spacyfikowali wieś Skałka Polska w gminie Łopuszno, w powiecie kieleckim, mordując ponad 90 osób, w tym kobiety i… » więcej 2023-05-11, godz. 12:00 Biblioteka Muzeum Zamkowego w Malborku otworzy dziś (11.05) podwoje dla gości Na co dzień służy przede wszystkim pracownikom Muzeum Zamkowego w Malborku, studentom i naukowcom z Polski i zagranicy oraz uczniom. Jutro biblioteka malborskiego… » więcej 2023-05-11, godz. 10:00 Festiwal "Sztuka Źle Obecna" w Jeleniej Górze przypomni kolejnych zapomnianych polskich artystów Przedostatni z koncertów organizowanego przez Instytut Pamięci Narodowej Festiwalu "Sztuka Źle Obecna" przypomni dzisiaj (11.05) w Filharmonii Dolnośląskiej… » więcej 2023-05-11, godz. 08:00 Wystawa poświęcona bohaterom Powstania Styczniowego otwarta Muzeum Historii Polski otworzyło wystawę poświęconą bohaterom Powstania Styczniowego - "Powstali 1863-64". Plenerową ekspozycję zorganizowaną z okazji… » więcej 2023-05-11, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 11 maja » więcej 2023-05-10, godz. 16:00 Kresowy Brzeg W Brzegu powstaje Muzeum Dziedzictwa i Kultury Kresów. Więcej informacji na profilu Muzeum. » więcej
7891011
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »