Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału…
2022-09-30, 11:06 Autor: Marek Szafrański / PAP

22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK „Sosienki”

Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
22 lata temu, 30 września, zmarł Jan Wawrzyczek, oficer Wojska Polskiego, dowódca oddziału AK „Sosienki”, którego działalność ukierunkowana była na pomoc więźniom niemieckiego obozu Auschwitz. Spoczywa na cmentarzu w rodzinnych Jawiszowicach.
Jan Wawrzyczek urodził się 28 kwietnia 1912 r. w Jawiszowicach koło Oświęcimia. Przed wojną był zawodowym żołnierzem. W 1934 r. ukończył szkołę wojskową i otrzymał stopień podporucznika. Cztery lata później otrzymał awans na porucznika. Służył w 73. pułku piechoty w Katowicach, a także w jego batalionie, który stacjonował w Oświęcimiu.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Został odznaczony krzyżem srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po klęsce zaangażował się w konspirację. Wiosną 1940 r. utworzony został obwód oświęcimski Związku Walki Zbrojnej, który w 1942 r. przekształcił się w Armię Krajową.

Pierwsze kontakty z więźniami niemieckiego obozu Auschwitz Jan Wawrzyczek nawiązał jesienią 1940 r. Więźniem był tam już wtedy rtm. Witold Pilecki.

W 1941 r. Wawrzyczek utworzył pierwszy oddział - „Marusza”, który m.in. pomagał uciekinierom z obozu Auschwitz. Na początku 1943 r. otrzymał awans na kapitana. Później został majorem.

Komenda Główna AK wyznaczyła Wawrzyczkowi, który używał pseudonimu Danuta, zadanie odtworzenia rozbitego przez Niemców obwodu oświęcimskiego Armii Krajowej. Stworzył go niemal od podstaw. Powołał też jeden oddział partyzancki - w miejsce dotychczasowych niewielkich grup dywersyjnych - pod kryptonimem „Sosienki”.

Oddział liczył 50-80 osób. Działał w ekstremalnych warunkach. Ziemia oświęcimska została wcielona do Rzeszy. Jak wyliczył szef działu naukowego Muzeum Auschwitz Piotr Setkiewicz, w połowie 1944 r. w Oświęcimiu i okolicy stacjonowało 5 tys. uzbrojonych i wyszkolonych Niemców. W pobliżu nie było dużych obszarów leśnych. Jan Wawrzyczek dobierał ludzi zaufanych i oddanych sprawie. Zorganizował go według zasad przez siebie stworzonych: nie było wojskowego drylu, wszyscy mówili do siebie po imieniu. Oddział przetrwał do końca okupacji.

Działalność „Sosienek” ukierunkowana była na pomoc więźniom Auschwitz. Pomogli co najmniej 45 więźniom spośród, ponad 140, których ucieczki zakończyły się sukcesem. Część z nich przystąpiła później do partyzantki. Pomoc znajdowali u nich też Żydzi, jeńcy sowieccy i Jugosłowianie.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej komuniści starali się w wymazać z kart historii działalność „Sosienek”. Żołnierze oddziału byli inwigilowani.

Jan Wawrzyczek po wojnie został nauczycielem w Bielsku-Białej. Uczył wychowania fizycznego i przysposobienia obronnego. Po śmierci spoczął na cmentarzu w Jawiszowicach.

W 2018 r. jedno z rond w Bielsku-Białej otrzymało imię Jana Wawrzyczka.

Zobacz także

2023-01-31, godz. 08:00 Portrecista z Auschwitz Już 2 lutego w czwartek pokaz filmu "Portrecista" i spotkanie poświęcone książce Anny Dobrowolskiej "Byłem fotografem w Auschwitz". » więcej 2023-01-30, godz. 16:00 O ułanach i ich dowódcach W najbliższy czwartek 2 lutego wykład z cyklu Historia galopem. Rzecz o kawalerii: Dowódcy 19 Pułku Ułanów – szalone życiorysy. » więcej 2023-01-30, godz. 14:00 34 lata temu został zamordowany ksiądz Stanisław Suchowolec 34 lata temu, 30 stycznia 1989 roku, ksiądz Stanisław Suchowolec, kapelan białostockiej "Solidarności", został zamordowany przez bezpiekę. Jego zwłoki znaleziono… » więcej 2023-01-30, godz. 12:00 Mija 55 lat od manifestacji przeciwko zdjęciu "Dziadów" z afisza 55 lat temu, 30 stycznia 1968 roku, w Teatrze Narodowym w Warszawie po raz ostatni wystawiano "Dziady" w reżyserii Kazimierza Dejmka. Przedstawienie zawieszono… » więcej 2023-01-30, godz. 09:00 Obóz pełen dzieci Dzisiaj (30 stycznia) o godz. 17:00 w Przystanku Historia IPN w Warszawie odbędzie się prezentacja najnowszej publikacji Instytutu Pamięci Narodowej pt. „Dzieci… » więcej 2023-01-30, godz. 08:00 Tylko prawda jest ciekawa Do 15 lutego w Przystanku Historia w Warszawie można oglądać wystawę pt. „Jedynie prawda jest ciekawa. Dziedzictwo Józefa Mackiewicza”. » więcej 2023-01-30, godz. 10:33 Kalendarium historyczne na dziś 1018 - Bolesław I Chrobry i niemiecki cesarz Henryk II podpisali w Budziszynie traktat pokojowy, na mocy którego Polska dostała na własność, a nie jako lenno… » więcej 2023-01-27, godz. 20:00 Baza ofiar Holokaustu W Międzynarodowym Dniu Pamięci Ofiar Holokaustu Archiwum Państwowe w Opolu udostępniło tzw. Listę Żydowską. » więcej 2023-01-27, godz. 14:00 70 lat temu zapadł wyrok w tzw. procesie księży kurii krakowskiej 70 lat temu, 27 stycznia 1953 roku, zapadł wyrok w tzw. procesie księży kurii krakowskiej. Był to kilkudniowy, pokazowy proces czterech kapłanów i trzech… » więcej 2023-01-27, godz. 11:00 Bundestag upamiętni rocznicę wyzwolenia obozu zagłady KL Auschwitz Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu Bundestag upamiętni dziś przed południem 78. rocznicę wyzwolenia obozu zagłady KL Auschwitz… » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »