Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana…
2022-07-06, 11:01 Autor: Marek Szafrański / PAP

82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana z nazwiska ofiara Auschwitz

Brama "Arbeit Macht Frei", Auschwitz [pixabay.com]
Brama "Arbeit Macht Frei", Auschwitz [pixabay.com]
6 lipca 1940 r. na wolność wydostał się z Auschwitz więzień Tadeusz Wiejowski. Była to pierwsza ucieczka z obozu. Niemcy zarządzili po niej apel. Trwał 20 godzin. Podczas niego zmarł polski Żyd Dawid Wongczewski. Stał się pierwszą znaną z nazwiska ofiarą obozu.
Tadeusz Wiejowski na przedwojennym zdjęciu w mundurze starszego szeregowego Wojska Polskiego [fot. domena publiczna]
Tadeusz Wiejowski na przedwojennym zdjęciu w mundurze starszego szeregowego Wojska Polskiego [fot. domena publiczna]
Tadeusz Wiejowski został deportowany do Auschwitz 14 czerwca 1940 r. w pierwszym transporcie polskich więźniów. Pochodził z Kołaczyc. W ucieczce pomogli polscy robotnicy, którzy pracowali jako elektrycy w niemieckiej firmie: Bolesław Bicz, Emil Kowalowski, Stanisław Mrzygłód, Józef Muszyński i Józef Patek. Czterech z nich było członkami Związku Walki Zbrojnej.


Wiejowski, przebrany w robocze ubranie jednego z elektryków, wyszedł w ich towarzystwie na zewnątrz. Otrzymał od nich prowiant i pieniądze. Towarowym pociągiem wydostał się poza okolice obozu.


Niemcy po wykryciu ucieczki zarządzili karny apel. Rozpoczął się o godz. 18 i trwał nieprzerwanie do godziny 14 następnego dnia. Był to najdłuższy apel w historii obozu. Niemcy przez całą noc chodzili między szeregami więźniów bijąc ich i kopiąc. Po raz pierwszy wymierzono publiczną karę chłosty kijem. Kara dotknęła więźniów, których gestapo podejrzewało o pomoc w ucieczce.


W "stójce" uczestniczyli wszyscy więźniowie, także chorzy. Było ich wówczas 1311. W nocy z 6 na 7 lipca, wycieńczony wielogodzinnym staniem, zmarł Dawid Wongczewski. Stał się pierwszą znaną z nazwiska ofiarą Auschwitz. Współcześnie niewiele o nim wiadomo. Nieznana jest jego przeszłość. Do obozu został deportowany w drugim transporcie polskich więźniów 20 czerwca 1940 r. Niemcy przywieźli nim 313 osób z więzienia w Wiśniczu Nowym. W większości byli to Polacy, ale było w tej grupie także kilkunastu polskich Żydów.


Deportowani po przywiezieniu zostali poddani szczegółowym oględzinom. Lekarz SS Franz Georg Mayer prowadził badania antropologiczne. Zwracał uwagę na wszelkie blizny lub znaki szczególne u więźniów. Wongczewski, z uwagi na katastrofalny stan zdrowia, został umieszczony w obozowej izbie chorych.


Obozowe gestapo po ucieczce Wiejowskiego przeprowadziło śledztwo. Aresztowali polskich robotników, którzy pomogli uciekinierowi, i umieścili ich w obozie. Zostali skazani na śmierć, ale Niemcy zamienili ostatecznie karę na chłostę i osadzenie w Auschwitz. Obóz przeżył tylko Bolesław Bicz. Zmarł tuż po wojnie.


Tadeusz Wiejowski przez ponad rok ukrywał się w rodzinnych Kołaczycach. Jesienią 1941 r. został zatrzymany i osadzony w więzieniu w Jaśle. Krótko potem został rozstrzelany.


Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. Spośród ok. 140-150 tys. deportowanych do obozu Polaków śmierć poniosła niemal połowa. W Auschwitz ginęli także Romowie, jeńcy sowieccy i osoby innej narodowości.

Zobacz także

2022-09-26, godz. 11:07 26 września 1944 r. rozpoczęła się ewakuacja Mokotowa 78 lat temu rozpoczęła się ewakuacja powstańców i cywilów kanałami z Mokotowa do Śródmieścia. Niemcy wrzucali do kanałów trujący granaty, trujące… » więcej 2022-09-26, godz. 10:12 78. rocznica pacyfikacji wsi Jamna i partyzanckiej bitwy Batalionu „Barbara” W niedzielę obchodziliśmy 78. rocznicę Bitwy na Jamnej (Małopolska), którą partyzanci Batalionu „Barbara” 16 Pułku Piechoty Armii Krajowej stoczyli… » więcej 2022-09-26, godz. 09:02 ''Chcemy pamiętać o naszych rodakach, którzy nie wyrzekli się polskości''. W Głubczycach uczczono 100. rocznicę… Uroczysta msza święta w kościele parafialnym Narodzenia Najświętszej Maryi w Głubczycach rozpoczęła obchody 100. rocznicy powstania ''Rodła'' – Związku… » więcej 2022-09-26, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 26 września.. » więcej 2022-09-25, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 25 września.. » więcej 2022-09-24, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 24 września.. » więcej 2022-09-23, godz. 12:04 23 września 1976 r. powołano Komitet Obrony Robotników. Z tej okazji Prezydent odznaczy Orderami Orła Białego założycieli… 46 lat temu, 23 września 1976 r., ogłoszono powstanie Komitetu Obrony Robotników. Jego członkowie jawnie, po raz pierwszy od trzech dekad, występowali przeciw… » więcej 2022-09-23, godz. 11:00 78 lat temu Niemcy zamordowali bł. ks. Józefa Stanka, uczestnika Powstania Warszawskiego. 78 lat temu Niemcy zamordowali bł. ks. Józefa Stanka, uczestnika Powstania Warszawskiego. W rocznicę jego męczeńskiej śmierci kard. Kazimierz Nycz będzie… » więcej 2022-09-23, godz. 10:02 23 września 1944 r. upadł przyczółek czerniakowski 78 lat temu upadł przyczółek czerniakowski. Niemcy zamordowali ponad 200 rannych oraz łączniczki i sanitariuszki wzięte do niewoli. Jedną z ofiar zbrodniarzy… » więcej 2022-09-23, godz. 09:04 100 lat temu Sejm Ustawodawczy podjął decyzję o budowie portu w Gdyni 100 lat temu, 23 września 1922 r. Sejm przyjął ustawę upoważniającą rząd do budowy portu morskiego w Gdyni. W ciągu kilkunastu lat rybacka osada przekształciła… » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »