Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana…
2022-07-06, 11:01 Autor: Marek Szafrański / PAP

82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana z nazwiska ofiara Auschwitz

Brama "Arbeit Macht Frei", Auschwitz [pixabay.com]
Brama "Arbeit Macht Frei", Auschwitz [pixabay.com]
6 lipca 1940 r. na wolność wydostał się z Auschwitz więzień Tadeusz Wiejowski. Była to pierwsza ucieczka z obozu. Niemcy zarządzili po niej apel. Trwał 20 godzin. Podczas niego zmarł polski Żyd Dawid Wongczewski. Stał się pierwszą znaną z nazwiska ofiarą obozu.
Tadeusz Wiejowski na przedwojennym zdjęciu w mundurze starszego szeregowego Wojska Polskiego [fot. domena publiczna]
Tadeusz Wiejowski na przedwojennym zdjęciu w mundurze starszego szeregowego Wojska Polskiego [fot. domena publiczna]
Tadeusz Wiejowski został deportowany do Auschwitz 14 czerwca 1940 r. w pierwszym transporcie polskich więźniów. Pochodził z Kołaczyc. W ucieczce pomogli polscy robotnicy, którzy pracowali jako elektrycy w niemieckiej firmie: Bolesław Bicz, Emil Kowalowski, Stanisław Mrzygłód, Józef Muszyński i Józef Patek. Czterech z nich było członkami Związku Walki Zbrojnej.


Wiejowski, przebrany w robocze ubranie jednego z elektryków, wyszedł w ich towarzystwie na zewnątrz. Otrzymał od nich prowiant i pieniądze. Towarowym pociągiem wydostał się poza okolice obozu.


Niemcy po wykryciu ucieczki zarządzili karny apel. Rozpoczął się o godz. 18 i trwał nieprzerwanie do godziny 14 następnego dnia. Był to najdłuższy apel w historii obozu. Niemcy przez całą noc chodzili między szeregami więźniów bijąc ich i kopiąc. Po raz pierwszy wymierzono publiczną karę chłosty kijem. Kara dotknęła więźniów, których gestapo podejrzewało o pomoc w ucieczce.


W "stójce" uczestniczyli wszyscy więźniowie, także chorzy. Było ich wówczas 1311. W nocy z 6 na 7 lipca, wycieńczony wielogodzinnym staniem, zmarł Dawid Wongczewski. Stał się pierwszą znaną z nazwiska ofiarą Auschwitz. Współcześnie niewiele o nim wiadomo. Nieznana jest jego przeszłość. Do obozu został deportowany w drugim transporcie polskich więźniów 20 czerwca 1940 r. Niemcy przywieźli nim 313 osób z więzienia w Wiśniczu Nowym. W większości byli to Polacy, ale było w tej grupie także kilkunastu polskich Żydów.


Deportowani po przywiezieniu zostali poddani szczegółowym oględzinom. Lekarz SS Franz Georg Mayer prowadził badania antropologiczne. Zwracał uwagę na wszelkie blizny lub znaki szczególne u więźniów. Wongczewski, z uwagi na katastrofalny stan zdrowia, został umieszczony w obozowej izbie chorych.


Obozowe gestapo po ucieczce Wiejowskiego przeprowadziło śledztwo. Aresztowali polskich robotników, którzy pomogli uciekinierowi, i umieścili ich w obozie. Zostali skazani na śmierć, ale Niemcy zamienili ostatecznie karę na chłostę i osadzenie w Auschwitz. Obóz przeżył tylko Bolesław Bicz. Zmarł tuż po wojnie.


Tadeusz Wiejowski przez ponad rok ukrywał się w rodzinnych Kołaczycach. Jesienią 1941 r. został zatrzymany i osadzony w więzieniu w Jaśle. Krótko potem został rozstrzelany.


Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. Spośród ok. 140-150 tys. deportowanych do obozu Polaków śmierć poniosła niemal połowa. W Auschwitz ginęli także Romowie, jeńcy sowieccy i osoby innej narodowości.

Zobacz także

2022-09-28, godz. 12:03 Zapraszamy na dzisiejszej audycję "Tak Było Naprawdę" Zapraszamy na audycję "Tak Było Naprawdę", tj. środa 28.09 o godz. 22:05, na antenie głównej Radio Opole » więcej 2022-09-28, godz. 11:04 Narodowy Instytut Dziedzictwa udostępni online ponad 1,3 mln dokumentów dot. zabytków Narodowy Instytut Dziedzictwa udostępni do końca września na portalu zabytek.pl ponad 1,3 mln dokumentów nt. 700 tys. obiektów zabytkowych w Polsce. Wśród… » więcej 2022-09-28, godz. 10:02 78 lat temu walki Powstania Warszawskiego toczyły się w Śródmieściu i na Żoliborzu 28 września 1944 r. walki trwały tylko w dwóch dzielnicach Warszawy. Przed atakiem na Żoliborz Niemcy zgromadzili osiem tysięcy żołnierzy i czołgi "Panther"… » więcej 2022-09-28, godz. 09:00 15 lat temu zmarł kardynał Adam Kozłowiecki - "apostoł Afryki" 15 lat temu, 28 września 2007 r. w Zambii zmarł kardynał Adam Kozłowiecki, jezuita, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych w Auschwitz i Dachau, jeden… » więcej 2022-09-28, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 28 września.. » więcej 2022-09-27, godz. 12:09 W Przemyślu wystawa o wyprawie hetmana Sobieskiego na czambuły tatarskie sprzed 350 lat Wyprawę hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego na czambuły tatarskie w 1672 roku przypomina wystawa w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej. W Przemyślu… » więcej 2022-09-27, godz. 11:15 44. Stała Konferencja Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie Reprezentujecie instytucje, dzięki którym zostały ocalone bezcenne pamiątki - powiedział we wtorek wicepremier Piotr Gliński podczas 44. Stałej Konferencji… » więcej 2022-09-27, godz. 10:11 80 lat temu powołano „Żegotę” – organizację niosącą pomoc Żydom w okupowanej Polsce 80 lat temu, 27 września 1942 r. powstał Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom „Żegota”. Założona przez Zofię Kossak-Szczucką podziemna organizacja, niosąca… » więcej 2022-09-27, godz. 09:00 83. rocznica powstania Polskiego Państwa Podziemnego 27 września 1939 r., powstała Służba Zwycięstwu Polski – zaczątek Polskiego Państwa Podziemnego. Była to druga w ciągu niespełna osiemdziesięciu lat… » więcej 2022-09-27, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 27 września.. » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »