Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana…
2022-07-06, 11:01 Autor: Marek Szafrański / PAP

82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana z nazwiska ofiara Auschwitz

Brama "Arbeit Macht Frei", Auschwitz [pixabay.com]
Brama "Arbeit Macht Frei", Auschwitz [pixabay.com]
6 lipca 1940 r. na wolność wydostał się z Auschwitz więzień Tadeusz Wiejowski. Była to pierwsza ucieczka z obozu. Niemcy zarządzili po niej apel. Trwał 20 godzin. Podczas niego zmarł polski Żyd Dawid Wongczewski. Stał się pierwszą znaną z nazwiska ofiarą obozu.
Tadeusz Wiejowski na przedwojennym zdjęciu w mundurze starszego szeregowego Wojska Polskiego [fot. domena publiczna]
Tadeusz Wiejowski na przedwojennym zdjęciu w mundurze starszego szeregowego Wojska Polskiego [fot. domena publiczna]
Tadeusz Wiejowski został deportowany do Auschwitz 14 czerwca 1940 r. w pierwszym transporcie polskich więźniów. Pochodził z Kołaczyc. W ucieczce pomogli polscy robotnicy, którzy pracowali jako elektrycy w niemieckiej firmie: Bolesław Bicz, Emil Kowalowski, Stanisław Mrzygłód, Józef Muszyński i Józef Patek. Czterech z nich było członkami Związku Walki Zbrojnej.


Wiejowski, przebrany w robocze ubranie jednego z elektryków, wyszedł w ich towarzystwie na zewnątrz. Otrzymał od nich prowiant i pieniądze. Towarowym pociągiem wydostał się poza okolice obozu.


Niemcy po wykryciu ucieczki zarządzili karny apel. Rozpoczął się o godz. 18 i trwał nieprzerwanie do godziny 14 następnego dnia. Był to najdłuższy apel w historii obozu. Niemcy przez całą noc chodzili między szeregami więźniów bijąc ich i kopiąc. Po raz pierwszy wymierzono publiczną karę chłosty kijem. Kara dotknęła więźniów, których gestapo podejrzewało o pomoc w ucieczce.


W "stójce" uczestniczyli wszyscy więźniowie, także chorzy. Było ich wówczas 1311. W nocy z 6 na 7 lipca, wycieńczony wielogodzinnym staniem, zmarł Dawid Wongczewski. Stał się pierwszą znaną z nazwiska ofiarą Auschwitz. Współcześnie niewiele o nim wiadomo. Nieznana jest jego przeszłość. Do obozu został deportowany w drugim transporcie polskich więźniów 20 czerwca 1940 r. Niemcy przywieźli nim 313 osób z więzienia w Wiśniczu Nowym. W większości byli to Polacy, ale było w tej grupie także kilkunastu polskich Żydów.


Deportowani po przywiezieniu zostali poddani szczegółowym oględzinom. Lekarz SS Franz Georg Mayer prowadził badania antropologiczne. Zwracał uwagę na wszelkie blizny lub znaki szczególne u więźniów. Wongczewski, z uwagi na katastrofalny stan zdrowia, został umieszczony w obozowej izbie chorych.


Obozowe gestapo po ucieczce Wiejowskiego przeprowadziło śledztwo. Aresztowali polskich robotników, którzy pomogli uciekinierowi, i umieścili ich w obozie. Zostali skazani na śmierć, ale Niemcy zamienili ostatecznie karę na chłostę i osadzenie w Auschwitz. Obóz przeżył tylko Bolesław Bicz. Zmarł tuż po wojnie.


Tadeusz Wiejowski przez ponad rok ukrywał się w rodzinnych Kołaczycach. Jesienią 1941 r. został zatrzymany i osadzony w więzieniu w Jaśle. Krótko potem został rozstrzelany.


Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. Spośród ok. 140-150 tys. deportowanych do obozu Polaków śmierć poniosła niemal połowa. W Auschwitz ginęli także Romowie, jeńcy sowieccy i osoby innej narodowości.

Zobacz także

2022-11-27, godz. 06:00 Kalendarium historyczne na dziś 27 listopada.. » więcej 2022-11-26, godz. 06:00 Kalendarium historyczne na dziś 26 listopada.. » więcej 2022-11-25, godz. 13:00 Historyczne audycje, które odbędą się w ten weekend tylko w Radio Opole! Historyczne audycje PROGRAM NA WEEKEND SOBOTA 26.11.2022 godz. 7:20 Z historycznego punktu widzenia zaprasza Bolesław Bezeg To felieton odnoszący się do… » więcej 2022-11-25, godz. 12:00 85 lat temu do służby w Marynarce Wojennej wszedł ORP "Błyskawica" 85 lat temu, 25 listopada 1937 r., do służby w Marynarce Wojennej wszedł niszczyciel ORP "Błyskawica". Podczas wojny brał udział w walkach na Atlantyku… » więcej 2022-11-25, godz. 11:00 55 lat temu odbyła się premiera "Dziadów" w reż. K. Dejmka -"Iskra zapalna Marca '68" 55 lat temu, 25 listopada 1967 r., w Teatrze Narodowym odbyła się premiera "Dziadów" Mickiewicza w reż. Kazimierza Dejmka. Spektakl stał się iskrą zapalną… » więcej 2022-11-25, godz. 10:00 "Głubczyckie nekropolie". Nowa wystawa w głubczyckim muzeum "Głubczyckie nekropolie" – to tytuł najnowszej wystawy, którą można oglądać w Powiatowym Muzeum Ziemi Głubczyckiej. Ekspozycja przybliża historię miejskich… » więcej 2022-11-25, godz. 09:00 Inwestycja za 5 mln złotych. Rusza remont Muzeum Czynu Powstańczego Rusza termomodernizacja budynków Muzeum Czynu Powstańczego na Górze św. Anny. Czasowo wstrzymano zwiedzanie wystawy historycznej, ale za to na wystawie przyrodniczej… » więcej 2022-11-25, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 25 listopada.. » więcej 2022-11-25, godz. 09:00 Podsumowanie projektu "Niepodległa" (wywiad) Za nasz największy sukces można uznać to, że rozpoczęliśmy proces zmiany postrzegania Święta Niepodległości i sposobów na jego celebrowanie - powiedział… » więcej 2022-11-24, godz. 12:00 Zapraszamy na dzisiejsze spotkanie z Romanem Horoszkiewiczem- bohaterem „Twarzy Opola” Żołnierz trzech wojen, powstaniec śląski, jeniec obozów Wehrmachtu i zasłużony działacz kulturalny na Śląsku Opolskim. O kim mowa? O Romanie Horoszkiewiczu… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »