Radio Opole » Z historycznego punktu widzenia » Felietony » Konspiracja - polska specjalność
2021-10-02, 07:27 Autor: Bolesław Bezeg

Konspiracja - polska specjalność

Oddział partyzancki Armii Krajowej.
Oddział partyzancki Armii Krajowej.
Kilka dni temu 27 września obchodziliśmy 82 rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego. Był to społeczno-polityczny ewenement w dziejach II wojny światowej, ale dla nas jak się to mówi – nie pierwszyzna.
Z Historycznego Punktu Widzenia 2 października 2021
27 września 1939 roku w oblężonej przez Niemców Warszawie, gdy zapadła decyzja o konieczności kapitulacji, równocześnie podjęto decyzję o kontynuowaniu dalszej walki metodami konspiracyjnymi. Utworzono wówczas tajną organizację o nazwie Służba Zwycięstwu Polski, która potem zmieniła nazwę na Związek Walki Zbrojnej, by w końcu stać się Armią Krajową. Wraz z tajną organizacją wojskową do konspiracji przeszedł szereg instytucji i organizacji, toteż datę tę uznaje się za moment powstania polskiego państwa podziemnego.

Wojna partyzancka z najeźdźcą to rzecz znana już od czasów biblijnych. Także w czasach Jezusa w Izraelu działali konspiracyjni bojownicy o niepodległość, a w Polsce taktyka walki partyzanckiej stosowana jest także od blisko tysiąca lat. Stosowali ją z powodzeniem Bolesław Krzywousty i Władysław Łokietek.

Historia zna także przykłady prowadzenia wojny partyzanckiej kierowanej przez rząd działający na emigracji. W Polsce zdarzyło się to w roku 1655, kiedy prawie całe terytorium Rzeczypospolitej było zajęte przez Szwedów, a król Jan Kazimierz zwołał obrady senatu do Opola.

To właśnie w Opolu 30 listopada 1655 roku król wydał uniwersał wzywający ludność Rzeczypospolitej do powszechnego powstania przeciwko Szwedom.

Jak wygląda wojna partyzancka, to każdy mniej więcej wie. Doraźnie uzbrojeni i najczęściej nieregularnie umundurowani bojownicy, którzy wyszukują okazji do uderzenia na wroga, a po uderzeniu wycofują się zanim przeciwnik ściągnie siły dające przewagę. Jednak ewenementem na skalę światową było polskie państwo podziemne, które powstało na terenie zaboru rosyjskiego podczas powstania styczniowego w roku 1863.

Do dziś wielu historyków uważa, że tamta XIX wieczna wersja państwa podziemnego była doskonalsza, bo jego ministerstwo skarbu działając w konspiracji zdołało ogłosić i skutecznie przeprowadzić pożyczkę narodową na rzecz powstania. Szeroko sprzedawano obligacje konspiracyjnego rządu, co pozwoliło na zakupy broni i wyposażenia dla partyzanckich oddziałów. Coś takiego podczas II wojny światowej było raczej nie do pomyślenia.

Czym różni się instytucja państwa podziemnego od zwykłej wojny partyzanckiej? Otóż w polskimi państwie podziemnym oprócz pionu wojskowego działał cały szereg instytucji i organizacji oraz konspiracyjne struktury administracji państwowej.

Na te ostatnie składał się szereg urzędników, począwszy od delegata rządu na kraj, poprzez delegatów wojewódzkich, aż do powiatowych. Działały odpowiedniki emigracyjnych ministerstw czyli departamenty, tajne szkolnictwo i sądownictwo. Istniała także konspiracyjna namiastka parlamentu czyli Polityczny Komitet Porozumiewawczy.

Było to ciało powołane przez władze działających w Polsce przed wojną czterech największych partii politycznych, którego zadaniem była cywilna kontrola nad konspiracyjną armią.

Wydawało by się, że w sytuacji gdy każda działalność konspiracyjna zagrożona była karą śmierci jeżeli już ktoś decydował się na przystąpienie do konspiracji miał na celu zbrojną walkę z okupantem. Tymczasem w ramach polskiego państwa podziemnego istniał cały szereg organizacji i instytucji, które ze zbrojną walką nie miały zbyt wiele wspólnego.

Działały więc tajne organizacje pomocy prześladowanym, tajne wyższe uczelnie, tajna prasa, na którą składało się aż około 1400 tytułów a nawet tajne teatry. Fakt, iż w żadnym innym kraju nie odnajdujemy podobnego przykładu tak masowego a przede wszystkim niewojskowego ruchu sprzeciwu wobec władz okupacyjnych, świadczy naszej o szczególnej narodowej zdolności do organizowania licznych sfer życia w konspiracji.

Z historycznego punktu widzenia warto możliwie szeroko chwalić się osiągnięciami w tej dziedzinie, by zniechęcać potencjalnych okupantów do ewentualnej okupacji naszego kraju.

Zobacz także

2021-12-18, godz. 07:20 Pierwsze polskie powstanie 366 lat temu, 18 grudnia 1655 roku przebywający w Opolu król polski Jan Kazimierz wyruszył w drogę powrotną do Polski z zamiarem wzbudzenia ogólnonarodowego… » więcej 2021-12-12, godz. 08:20 Noc listopadowa usankcjonowana Jutro przypada 191 rocznica ogłoszenia przez Sejm Królestwa Polskiego powstania listopadowego powstaniem narodowym co oznaczało przystąpienie do wojny z R… » więcej 2021-12-11, godz. 07:20 Badacz gruźlicy Dziś przypada 178 rocznica urodzin wybitnego niemieckiego uczonego, lekarza i bakteriologa prof. Roberta Kocha. » więcej 2021-12-05, godz. 08:20 Bombardowali nas Alianci 77 lat temu w grudniu 1944 roku miały miejsce ostatnie naloty alianckie na Opolszczyznę. » więcej 2021-12-04, godz. 07:20 Buntownik z Grodkowa 177 lat temu - 4 grudnia 1844 roku obłożony został ekskomuniką ksiądz Jan Ronge wikary z Grodkowa, twórca kościoła niemiecko-katolickiego. » więcej 2021-11-28, godz. 08:20 Opole stolicą emigracji Pojutrze przypada 366 rocznica wydania przez króla Jana Kazimierza Wazę tzw. uniwersału opolskiego – jednego z najbardziej przełomowych dokumentów w naszej… » więcej 2021-11-27, godz. 07:20 Niedoszli autonomiści 103 lata temu założono tajny Komitet Górnośląski, którego celem było utworzenie niepodległego państwa górnośląskiego. » więcej 2021-11-21, godz. 11:35 Atak niedoszłego króla W najbliższą środę przypada 434 rocznica obrony Krakowa przed generalnym szturmem wojsk austriackich, dowodzonych przez pretendenta do polskiego tronu arcyksięcia… » więcej 2021-11-20, godz. 07:26 Premier socjalistyczny Trzy dni temu minęła 103 rocznica powołania przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego pierwszego polskiego rządu po odzyskaniu niepodległości, którego… » więcej 2021-11-14, godz. 08:20 Finis Poloniae Pojutrze przypada 227 rocznica kapitulacji ostatniego polskiego oddziału wojskowego biorącego udział w insurekcji kościuszkowskiej. Trzeci rozbiór Polski… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »