Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » Kartka z Kalendarza
2021-10-19, 06:23 Autor: Bolesław Bezeg

Kartka z Kalendarza

251 lat temu 19 października 1770 r. w toku konfederacji barskiej konfederaci przypuścili nieudany szturm na Poznań. 51 lat temu 19 października 1970 roku odbyła się premiera kultowej komedii pod tytułem „Rejs” wyreżyserowanej przez Marka Piwowskiego. 98 lat temu - 19 października 1923 roku w Bytomiu powstało Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Śląsk Opolski.
Kartka z Kalendarza 19 października 2021
W myśl wydanego 31 grudnia 1918 roku zarządzenia pruskiego ministra spraw wewnętrznych, władze rejencji w których mieszkali Polacy były zobowiązane do tworzenia instytucji szkolnych dla polskiej mniejszości.

Przepisy zapewniały funkcjonowanie trzech wariantów polskiego szkolnictwa w zależności od lokalnych potrzeb. Miały być to: szkoły powszechne średnie i wydziałowe z językiem polskim jako wykładowym, klasy z językiem polskim jako wykładowym oraz kursy językowe i religijne dla mniejszości polskiej. Zarządzenia te zostały wymuszone przez zapisy Konwencji Genewskiej, której Niemcy zobowiązały się przestrzegać.

Teoretycznie takie przepisy dawały mniejszości polskiej duże możliwości działania, ale w praktyce nie było to takie proste. Mimo, że w rejencji opolskiej wg spisu z roku 1911 70 proc. dzieci porozumiewało się wyłącznie po polsku, to aby utworzono dla nich polskojęzyczną szkołę potrzebne było skoordynowane działanie rodziców.

Mianowicie musieli oni zażądać organizacji takiej szkoły, a to mogło się wiązać z różnego rodzaju represjami czy nieprzyjemnościami. Polskojęzyczna ludność Opolszczyzny poza kilkoma klasami w szkole powszechnej w dużej mierze nie posiadała wówczas żadnego wykształcenia. Potrzebni byli działacze, którzy potrafiliby zmobilizować lokalne społeczności i wyegzekwować na niemieckich władzach wykonywanie zapisów litery prawa.

W tej sytuacji funkcję organizatora polskiego szkolnictwa w niemieckiej część dawnej rejencji opolskiej objęło założone 19 października 1923 roku w Bytomiu Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Śląsku Opolskim.

Towarzystwo wzięło na siebie ciężar organizacji szkół, druku podręczników, oraz organizacji kursów językowych. Organami towarzystwa w terenie były zarządy powiatowe i koła miejscowe. Wkrótce takie koła powstały m.in. w Nowej Wsi Królewskiej, w Siołkowicach Starych, w Dobrzeniu Wielkim, w Biadaczu, Grudzicach i Groszowicach. Dzięki ich działalności już w roku 1923 powstało 16 szkół do których uczęszczało 1436 uczniów, rok później szkół było już 25, a w roku 1925 działały już 53 szkoły.

Stopniowo liczba szkół i dzieci zaczęły spadać: w roku 1930 funkcjonowało już tylko 28 szkół, do których chodziło 351 polskich dzieci, a w roku 1936 było już tylko 6 szkół z 49 uczniami. Spadek ten był wynikiem stosowania przez niemieckie władze różnych form nacisku na rodziców, aby posyłali oni swoje dzieci do szkół niemieckich.

Polskie szkoły mniejszościowe na Śląsku Opolskim zostały definitywnie zamknięte przez hitlerowskie władze w dniu 1 września 1939 r.

Zobacz także

2021-12-22, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 121 lat temu 22 grudnia 1900 z okazji 25-lecia pracy literackiej wręczono Henrykowi Sienkiewiczowi akt własności ufundowanego dla niego przez poslkie społeczeństwo… » więcej 2021-12-21, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 26 lat temu 21 grudnia 1995 roku polski premier Józef Oleksy został oskarżony podczas przemówienia w Sejmie przez ministra spraw wewnętrznych Andrzeja Milczanowskiego… » więcej 2021-12-20, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 30 lat temu 20 grudnia 1991 roku Polska została przyłączona do Internetu. 99 lat temu 20 grudnia 1922 r. kilka dni po zabójstwie prezydenta Gabriela Narutowicza… » więcej 2021-12-17, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 51 lat temu 17 grudnia 1970 roku wojsko i milicja otworzyły ogień do idących do wracających do pracy po strajku pracowników Stoczni im. Komuny Paryskiej w… » więcej 2021-12-16, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 444 lata temu 16 grudnia 1577 roku król polski Stefan Batory wjechał uroczyście do Gdańska i przyjął przysięgę wierności tamtejszej rady miejskiej. 40… » więcej 2021-12-15, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 193 lata temu 15 grudnia 1828 roku kilkunastu oficerów uczących w Szkole Podchorążych w Warszawie zawiązało tzw. Sprzysiężenie Wysockiego. 103 lata temu… » więcej 2021-12-14, godz. 06:20 Kartka z Kalendarza 281 lat temu 14 grudnia 1740 roku na dwa dni przed wybuchem I wojny śląskiej sprowokowany przez pruskich agentów wybuchł antyaustriacki bunt we Wrocławiu… » więcej 2021-12-13, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 40 lat temu 13 grudnia 1981 r. na obszarze Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej wprowadzono stan wojenny. Z naruszeniem ówczesnej konstytucji na wniosek Wojskowej… » więcej 2021-12-10, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 350 lat temu 10 grudnia 1671 roku Sułtan Imperium Osmańskiego Mehmed IV wypowiedział wojnę Polsce. W trakcie letniej kampanii następnego roku Turcy zdobyli… » więcej 2021-12-09, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 99 lat temu 9 grudnia 1922 roku Gabriel Narutowicz został wybrany przez Zgromadzenie Narodowe na pierwszego polskiego prezydenta Tydzień później został zastrzelony… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »