Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » 24 czerwca 2021
2021-06-24, 06:30 Autor: Bolesław Bezeg

24 czerwca 2021

1049 lat temu 24 czerwca 972 roku książę Polan Mieszko I pokonał pod Cedynią wkraczające do jego państwa wojska margrabiego łużyckiego Hodona. 45 lata temu 24 czerwca 1976 roku zapowiedziana przez premiera Piotra Jaroszewicza podwyżka cen żywności wywołała protesty robotnicze, znane pod nazwą wydarzeń czerwcowych 76 roku. Wczoraj minęła 31 rocznica śmierci Reinholda Olescha niemieckiego językoznawcy i slawisty, który w czasach hitlerowskich publikował prace o polskości śląskiej gwary.
Kartka z Kalendarza 24 czerwca 2021
Reinhold Olesch urodził się 24 września 1910 r. w zgermanizowanej śląskiej rodzinie żyjącej w podkatowickim Załężu. Po śmierci ojca rodzina przeniosła się do krewnych matki mieszkających we wsi Góra Świętej Anny. Edukację pobierał w Nysie, a następnie w gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu.

W latach 30 minionego wieku studiował filologię i fonetykę słowiańską na Uniwersytecie w Wiedniu, potem w Pradze i w Berlinie, gdzie studiował także geografię i historię. Wśród jego wykładowców znaleźli się m.in. Mikołaj Trubecki, Aleksander Brückner i Maks Vasmer. Za namową tego ostatniego Olesch zaczął żmudną pracę nad nagrywaniem na gramofonowych płytach próbek słowiańskich gwar. Rozpoczął od swojej rodziny na Górze Świętej Anny.

W połowie lat 30 XX wieku obronił i opublikował pracę doktorską pt. „W sprawie śląskiego krajobrazu językowego. Udział w nim języka starosłowiańskiego.” Choć sam pisał po niemiecku, to uważał, że opisywane przez niego słowiańskie dialekty są jego językiem ojczystym i dziedzictwem mieszkańców Śląska.

W roku 1937 wydrukowano kolejną jego pracę „Przyczynek do badania narzecza górnośląskiego – dialekt Kobylorzy”. W 1938 roku ukazały się jego prace „Serbochorwaci z Hercegowiny” oraz „Trzy polskie dialekty Góralski, Północnomazurski i Kujawski”.

W środowisku naukowym jego dorobek przyniósł mu rozgłos, uznanie, habilitację i stanowisko lektora na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Niestety rozgłos ten nie pozostał bez uwagi rządzącej partii. Jego sytuacja stała się krytyczna gdy o słowiańskich pasjach profesora władze powiadomili czujni studenci. NSDAP nie mogła już dłużej przymykać oczu na jego prace, które spalono na berlińskim bruku podczas faszystowskiego wiecu. Wkrótce też wydano oficjalny zakaz ich rozpowszechniania.

Kolejną represją było relegowanie wykładowcy z uczelni. Po wybuchu wojny jako politycznie podejrzany został wcielony do Wehrmachtu w stopniu szeregowca, choć jako docentowi przysługiwał mu stopień oficerski. Szeregowiec Olesch przydzielony został do służby przy koniach. Czas stacjonowania na Ukrainie wykorzystał do zbierania materiałów o tamtejszych gwarach słowiańskich.

Po wojnie kontynuował karierę naukową w Niemczech, gdzie publikował jako Stanisław Urbańczyk. Wykładał slawistykę w Greifswaldzie, Lipsku i Kolonii, gdzie w roku 1975 przeszedł na emeryturę. Do końca życia odwiedzał i wspomagał materialnie krewnych z Góry Świętej Anny, którzy pozostali w Polsce. W roku 1990 na krótko przed śmiercią otrzymał doktorat honoris causa Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu.

Reinhold Olesch zmarł 23 czerwca 1990 roku w Kolonii.

Zobacz także

2021-08-13, godz. 06:22 Kartka z kalendarza 13 sierpnia 2021 101 lat temu 13 sierpnia 1920 roku w toku wojny polsko-bolszewickiej Armia Czerwona pod dowództwem marszałka Michaiła Tuchaczewskiego rozpoczęła atak na Warszawę… » więcej 2021-08-12, godz. 06:26 Kartka z kalendarza 12 sierpnia 2021 78 lat temu 12 sierpnia 1943 roku Żołnierze Kedywu Armii Krajowej uprowadzili w Warszawie samochód bankowy ze stu pięcioma milionami złotych. Zdobyte pieniądze… » więcej 2021-08-11, godz. 06:24 Kartka z kalendarza 11 sierpnia 2021 79 lat temu 11 sierpnia 1942 roku W imieniu polskich środowisk katolickich znana polska pisarka Zofia Kossak-Szczucka opublikowała zdecydowany protest przeciw… » więcej 2021-08-10, godz. 06:22 Kartka z kalendarza 10 sierpnia 2021 319 lat temu 10 sierpnia 1702 roku w toku III wojny północnej: szwedzcy żołnierze zdewastowali i podpalili zamek wawelski w Krakowie. Sto jeden lat temu 10… » więcej 2021-08-09, godz. 06:25 Kartka z kalendarza 9 sierpnia 2021 1004 lata temu 9 sierpnia 1017 roku w toku wojny polsko-niemieckiej cesarz niemiecki Henryk II Święty prowadząc ze sobą 30 tysięcy zbrojnych wyruszył na… » więcej 2021-08-06, godz. 06:27 Kartka z kalendarza 6 sierpnia 2021 310 lat temu 6 sierpnia 1711 roku Wyruszyła pierwsza pielgrzymka z Warszawy na Jasną Górę. 107 lat temu w pierwszych dniach – I wojny światowej 6 sierpnia… » więcej 2021-08-05, godz. 06:24 Kartka z kalendarza 5 sierpnia 2021 561 lat temu 5 sierpnia 1460 roku w trakcie Wojny trzynastoletniej z Krzyżakami wojska polskie ponownie zdobyły Malbork. 96 lat temu, w pierwszych dniach sierpnia… » więcej 2021-08-04, godz. 06:22 Kartka z kalendarza 4 sierpnia 2021 761 lat temu 4 sierpnia 1260 roku Papież Aleksander IV wydał bullę przyznającą prawo organizowania w Gdańsku dorocznych jarmarków św. Dominika. 101 lat… » więcej 2021-08-03, godz. 06:25 Kartka z kalendarza 3 sierpnia 2021 1006 lat temu 3 sierpnia 1015 roku w toku wojny polsko-niemieckiej w wyniku bitwy pod Krosnem Odrzańskim armia cesarza Henryka II Świętego przełamała polską… » więcej 2021-08-02, godz. 06:27 Kartka z kalendarza 2 sierpnia 2021 77 lat temu 2 sierpnia 1944 roku w toku powstania warszawskiego doszło do bitwy pod Pęcicami, w której wycofujące się z opanowanej przez Niemców dzielnicy… » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »