Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » 24 czerwca 2021
2021-06-24, 06:30 Autor: Bolesław Bezeg

24 czerwca 2021

1049 lat temu 24 czerwca 972 roku książę Polan Mieszko I pokonał pod Cedynią wkraczające do jego państwa wojska margrabiego łużyckiego Hodona. 45 lata temu 24 czerwca 1976 roku zapowiedziana przez premiera Piotra Jaroszewicza podwyżka cen żywności wywołała protesty robotnicze, znane pod nazwą wydarzeń czerwcowych 76 roku. Wczoraj minęła 31 rocznica śmierci Reinholda Olescha niemieckiego językoznawcy i slawisty, który w czasach hitlerowskich publikował prace o polskości śląskiej gwary.
Kartka z Kalendarza 24 czerwca 2021
Reinhold Olesch urodził się 24 września 1910 r. w zgermanizowanej śląskiej rodzinie żyjącej w podkatowickim Załężu. Po śmierci ojca rodzina przeniosła się do krewnych matki mieszkających we wsi Góra Świętej Anny. Edukację pobierał w Nysie, a następnie w gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu.

W latach 30 minionego wieku studiował filologię i fonetykę słowiańską na Uniwersytecie w Wiedniu, potem w Pradze i w Berlinie, gdzie studiował także geografię i historię. Wśród jego wykładowców znaleźli się m.in. Mikołaj Trubecki, Aleksander Brückner i Maks Vasmer. Za namową tego ostatniego Olesch zaczął żmudną pracę nad nagrywaniem na gramofonowych płytach próbek słowiańskich gwar. Rozpoczął od swojej rodziny na Górze Świętej Anny.

W połowie lat 30 XX wieku obronił i opublikował pracę doktorską pt. „W sprawie śląskiego krajobrazu językowego. Udział w nim języka starosłowiańskiego.” Choć sam pisał po niemiecku, to uważał, że opisywane przez niego słowiańskie dialekty są jego językiem ojczystym i dziedzictwem mieszkańców Śląska.

W roku 1937 wydrukowano kolejną jego pracę „Przyczynek do badania narzecza górnośląskiego – dialekt Kobylorzy”. W 1938 roku ukazały się jego prace „Serbochorwaci z Hercegowiny” oraz „Trzy polskie dialekty Góralski, Północnomazurski i Kujawski”.

W środowisku naukowym jego dorobek przyniósł mu rozgłos, uznanie, habilitację i stanowisko lektora na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Niestety rozgłos ten nie pozostał bez uwagi rządzącej partii. Jego sytuacja stała się krytyczna gdy o słowiańskich pasjach profesora władze powiadomili czujni studenci. NSDAP nie mogła już dłużej przymykać oczu na jego prace, które spalono na berlińskim bruku podczas faszystowskiego wiecu. Wkrótce też wydano oficjalny zakaz ich rozpowszechniania.

Kolejną represją było relegowanie wykładowcy z uczelni. Po wybuchu wojny jako politycznie podejrzany został wcielony do Wehrmachtu w stopniu szeregowca, choć jako docentowi przysługiwał mu stopień oficerski. Szeregowiec Olesch przydzielony został do służby przy koniach. Czas stacjonowania na Ukrainie wykorzystał do zbierania materiałów o tamtejszych gwarach słowiańskich.

Po wojnie kontynuował karierę naukową w Niemczech, gdzie publikował jako Stanisław Urbańczyk. Wykładał slawistykę w Greifswaldzie, Lipsku i Kolonii, gdzie w roku 1975 przeszedł na emeryturę. Do końca życia odwiedzał i wspomagał materialnie krewnych z Góry Świętej Anny, którzy pozostali w Polsce. W roku 1990 na krótko przed śmiercią otrzymał doktorat honoris causa Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu.

Reinhold Olesch zmarł 23 czerwca 1990 roku w Kolonii.

Zobacz także

2021-08-27, godz. 06:26 Kartka z kalendarza 426 lat temu 27 sierpnia 1595 roku podczas wyprawy hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego do Mołdawii wojska polskie zdobyły Chocim. Sto jeden lat temu… » więcej 2021-08-26, godz. 06:23 Kartka z kalendarza 82 lat temu 26 sierpnia 1939 eksperymentalna stacja telewizyjna w Warszawie wyemitowała pierwszy film. 78 lat temu 26 sierpnia 1943 roku Pod Ożarowem w zasadzce… » więcej 2021-08-25, godz. 06:25 Kartka z kalendarza 101 lat temu w toku wojny polsko-bolszewickiej zakończyła się Bitwa Warszawska. 133 lata temu 25 sierpnia 1888 roku krakowski malarz Adam Chmielowski założył… » więcej 2021-08-24, godz. 06:22 Kartka z kalendarza 912 lat temu 24 sierpnia 1109 roku w czasie najazdu króla Niemiec Henryka V Salickiego na Polskę rozpoczęła się obrona Głogowa. 102 lata temu 24 sierpnia… » więcej 2021-08-23, godz. 06:29 Kartka z kalendarza 77 lat temu 23 sierpnia 1944 roku 250 polskich oficerów głównie Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych więzionych przez NKWD w obozie na Majdanku pod Lublinem… » więcej 2021-08-20, godz. 06:24 Kartka z kalendarza 1009 lat temu 20 sierpnia 1012 roku w toku wojny polsko-niemieckiej Bolesław Chrobry zdobył i spalił gród Lubusz w Brandemburgi. 227 lat temu 20 sierpnia 1794… » więcej 2021-08-19, godz. 06:31 Kartka z kalendarza 19 sierpnia 2021 434 lata temu 19 sierpnia 1587 roku królewicz szwedzki Zygmunt III Waza został wybrany na króla Polski. 68 lat temu 19 sierpnia 1953 roku w Kluczborku urodził… » więcej 2021-08-18, godz. 06:27 Kartka z kalendarza 18 sierpnia 2021 101 lat temu 18 sierpnia 1920 roku w toku wojny polsko-bolszewickiej wojska polskie zwyciężyły w bitwie pod Brodnicą, tego samego dnia rozpoczęła się dwudniowa… » więcej 2021-08-17, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 17 sierpnia 2021 Sto jeden lat temu 17 sierpnia 1920 roku w toku wojny polsko-bolszewickiej w bitwie pod Zadwórzem, zwanej „polskimi Termopilami”, batalion złożony z ochotników… » więcej 2021-08-16, godz. 06:22 Kartka z kalendarza 16 sierpnia 2021 251 lat temu 16 sierpnia 1770 roku konfederaci barscy zwyciężyli z Rosjanami w bitwie pod Kościanem. 102 lata temu 16 sierpnia 1919 roku wybuchło I powstanie… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »