Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » 24 czerwca 2021
2021-06-24, 06:30 Autor: Bolesław Bezeg

24 czerwca 2021

1049 lat temu 24 czerwca 972 roku książę Polan Mieszko I pokonał pod Cedynią wkraczające do jego państwa wojska margrabiego łużyckiego Hodona. 45 lata temu 24 czerwca 1976 roku zapowiedziana przez premiera Piotra Jaroszewicza podwyżka cen żywności wywołała protesty robotnicze, znane pod nazwą wydarzeń czerwcowych 76 roku. Wczoraj minęła 31 rocznica śmierci Reinholda Olescha niemieckiego językoznawcy i slawisty, który w czasach hitlerowskich publikował prace o polskości śląskiej gwary.
Kartka z Kalendarza 24 czerwca 2021
Reinhold Olesch urodził się 24 września 1910 r. w zgermanizowanej śląskiej rodzinie żyjącej w podkatowickim Załężu. Po śmierci ojca rodzina przeniosła się do krewnych matki mieszkających we wsi Góra Świętej Anny. Edukację pobierał w Nysie, a następnie w gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu.

W latach 30 minionego wieku studiował filologię i fonetykę słowiańską na Uniwersytecie w Wiedniu, potem w Pradze i w Berlinie, gdzie studiował także geografię i historię. Wśród jego wykładowców znaleźli się m.in. Mikołaj Trubecki, Aleksander Brückner i Maks Vasmer. Za namową tego ostatniego Olesch zaczął żmudną pracę nad nagrywaniem na gramofonowych płytach próbek słowiańskich gwar. Rozpoczął od swojej rodziny na Górze Świętej Anny.

W połowie lat 30 XX wieku obronił i opublikował pracę doktorską pt. „W sprawie śląskiego krajobrazu językowego. Udział w nim języka starosłowiańskiego.” Choć sam pisał po niemiecku, to uważał, że opisywane przez niego słowiańskie dialekty są jego językiem ojczystym i dziedzictwem mieszkańców Śląska.

W roku 1937 wydrukowano kolejną jego pracę „Przyczynek do badania narzecza górnośląskiego – dialekt Kobylorzy”. W 1938 roku ukazały się jego prace „Serbochorwaci z Hercegowiny” oraz „Trzy polskie dialekty Góralski, Północnomazurski i Kujawski”.

W środowisku naukowym jego dorobek przyniósł mu rozgłos, uznanie, habilitację i stanowisko lektora na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Niestety rozgłos ten nie pozostał bez uwagi rządzącej partii. Jego sytuacja stała się krytyczna gdy o słowiańskich pasjach profesora władze powiadomili czujni studenci. NSDAP nie mogła już dłużej przymykać oczu na jego prace, które spalono na berlińskim bruku podczas faszystowskiego wiecu. Wkrótce też wydano oficjalny zakaz ich rozpowszechniania.

Kolejną represją było relegowanie wykładowcy z uczelni. Po wybuchu wojny jako politycznie podejrzany został wcielony do Wehrmachtu w stopniu szeregowca, choć jako docentowi przysługiwał mu stopień oficerski. Szeregowiec Olesch przydzielony został do służby przy koniach. Czas stacjonowania na Ukrainie wykorzystał do zbierania materiałów o tamtejszych gwarach słowiańskich.

Po wojnie kontynuował karierę naukową w Niemczech, gdzie publikował jako Stanisław Urbańczyk. Wykładał slawistykę w Greifswaldzie, Lipsku i Kolonii, gdzie w roku 1975 przeszedł na emeryturę. Do końca życia odwiedzał i wspomagał materialnie krewnych z Góry Świętej Anny, którzy pozostali w Polsce. W roku 1990 na krótko przed śmiercią otrzymał doktorat honoris causa Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu.

Reinhold Olesch zmarł 23 czerwca 1990 roku w Kolonii.

Zobacz także

2021-09-10, godz. 06:18 Kartka z kalendarza 495 lat temu 10 września 1526 roku Sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi Polskiemu, tym samym potwierdzając inkorporację Mazowsza do… » więcej 2021-09-09, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 612 lat temu 9 września 1409 roku u progu wojny z zakonem krzyżackim Król Władysław II Jagiełło wydał skierowaną do duchowieństwa, panów świeckich… » więcej 2021-09-08, godz. 06:21 Kartka z kalendarza 53 lata temu 8 września 1968 roku podczas centralnych uroczystości dożynkowych na stadionie 10-lecia w Warszawie w proteście przeciwko inwazji wojsk układu… » więcej 2021-09-07, godz. 06:16 Kartka z kalendarza 257 lat temu 7 września 1764 roku na króla Polski wybrany został Stanisław August Poniatowski. 93 lata temu 7 września 1928 roku rozpoczął się pierwszy… » więcej 2021-09-06, godz. 06:22 Kartka z kalendarza 676 lat temu 6 września 1345 roku w toku wojny polsko-czeskiej w Pyzdrach w Wielkopolsce król Polski Kazimierz III Wielki i książę świdnicki Bolko II Mały… » więcej 2021-09-03, godz. 06:27 Kartka z kalendarza 158 lat temu w toku powstania styczniowego polscy powstańcy pokonali wojska rosyjskie w bitwie pod Panasówką. 86 lat temu 3 września 1935 roku do portu w Gdyni… » więcej 2021-09-02, godz. 06:22 Kartka z kalendarza 400 lat temu 2 września 1621 roku w toku tzw. II wojny polsko-tureckiej: rozpoczęła się trwająca osiem dni pierwsza bitwa pod Chocimiem. Bitwa, w której… » więcej 2021-09-01, godz. 06:23 Kartka z kalendarza 1006 lat temu 1 września 1015 roku podczas niemieckiego najazdu na Polskę dokonanego pod wodzą cesarza Henryka II Świętego wojska polskie dowodzone przez… » więcej 2021-08-31, godz. 06:26 Kartka z kalendarza 101 lat temu 31 sierpnia 1920 roku w toku wojny polsko-bolszewickiej sześć polskich pułków kawalerii rozbiło liczącą 20 pułków kawalerii bolszewicką… » więcej 2021-08-30, godz. 06:21 Kartka z kalendarza 362 lata temu 30 sierpnia 1659 roku w toku wojny polsko-szwedzkiej wojska polskie zwyciężyły w bitwie o Grudziądz. 320 lat temu 30 sierpnia 1701 roku w Słupsku… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »