Radio Opole » Loża Radiowa » Aktualności Loży Radiowej » Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu…
2021-04-21, 19:21 Autor: Jan Poniatyszyn

Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego o setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego oraz o różnym postrzeganiu historii z perspektywy polskiej i niemieckiej

Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
W Popołudniowej Loży Radiowej nawiązaliśmy do sporu wokół tablicy pamiątkowej, która w Głogówku miała uczcić setną rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego. Zaproponowana przez tamtejszego burmistrza inskrypcja brzmiała: „W hołdzie polskim patriotom. Mieszkańcy gminy Głogówek”. Takiemu upamiętnieniu sprzeciwili się m.in. radni Mniejszości Niemieckiej. Uzasadniono to brakiem konsultacji społecznych oraz obawami, że napis ten może wywołać kontrowersje wśród mieszkańców tej gminy.
- Na przestrzeni dziesięcioleci wiele napisano o przyczynach wybuchu III Powstania Śląskiego. Była to reakcja na rezultat plebiscytu górnośląskiego. Badania historyczne potwierdzają, że polskie środowiska na Górnym Śląsku przewidując niekorzystny dla Polski rezultat plebiscytu przygotowywały się, aby w takiej sytuacji zorganizować trzecie powstanie. Chciano poprawić, odwrócić rezultat bardziej na korzyść Polski. Czy był to konflikt etniczny, czy międzypaństwowy? Odpowiedź jest złożona, bo te konteksty etniczne, czy międzypaństwowe się mieszały. Jeśli spojrzymy na problem z perspektywy suwerenności państwowej to Polska budowała swoją podmiotowość i utrwalała swoje granice. Natomiast z drugiej strony były Niemcy, które traciły terytoria w wyniku przegranej pierwszej wojny światowej. Te konteksty etniczne i państwowe mieszały się szczególnie w czasie kampanii plebiscytowej. Polecam w Internecie całą kolekcję plakatów plebiscytowych sprzed stu laty, gdzie to widać. Np. jest plakat, który pokazuje trzech śląskich Polaków stojących na powalonym Krzyżaku, czyli odwołujący się do odwiecznej rywalizacji polsko-niemieckiej. Taka propaganda była też po drugiej stronie – powiedział dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

Również w okresie międzywojennym polska narracja dotycząca powstań śląskich była w kontrze do niemieckiej. Obie narracje były wykluczające wówczas i w późniejszych dziesięcioleciach po drugiej wojnie światowej. Utracony heimat był propagowany w Niemczech Zachodnich, a w Polsce był mit Ziem Odzyskanych.

Co możemy powiedzieć o powstaniach śląskich we współczesnej pamięci zbiorowej Mniejszości Niemieckiej oraz u potomków powstańców śląskich i wśród ludności napływowej?

- W polskim społeczeństwie mamy jasny obraz tych powstań. Teraz w kontekście setnej rocznicy III Powstania Śląskiego wiele instytucji m.in. Instytut Śląski przypomina te wydarzenia w różnych inicjatywach i publikacjach. Można je też znaleźć na naszych stronach internetowych. Powstania śląskie miały fundamentalne znaczenie dla odbudowy polskiej państwowości i gospodarki po pierwszej wojnie światowej. Natomiast po 1989 roku Mniejszość Niemiecka w kontekście budowy własnej pamięci zbiorowej ma nie lada trudności. To środowisko, ta społeczność próbuje konstruować swoją pamięć. Czasami może się to obywać w kontrze do tego co jest w Polsce obowiązujące. To jest proces żmudny, długotrwały. Czasami w okolicznościach rocznicowych te takie niuanse, kontry do polskiej pamięci zbiorowej się uwidaczniają – mówił Mazurkiewicz.

Obchody setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego mają państwowy charakter. Np. prezydent Andrzej Duda przedstawił inicjatywę, w ramach której do blisko 100 miejsc na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie trafią pamiątkowe tablice honorujące pamięć Powstańców Śląskich. Natomiast środowiska MN nawołują do upamiętnienia obu stron konfliktu. Czy jest to do pogodzenia?

- Obserwując inicjatywy i działania MN raczej widziałbym, że społeczność ta dąży do pewnej uniwersalizacji doświadczeń, czy wydarzeń historycznych. Przykre i burzliwe wydarzenia, które miały miejsce w Europie i miały swój epizod na Śląsku, były też krzywdzące, czy bolesne dla jego mieszkańców. Nie doszukiwałbym się tutaj działań MN, które byłyby w kontrze do polskich obchodów i dążyły do antagonizowania społeczności regionu, a zwłaszcza w tym delikatnym aspekcie pamięci zbiorowej. MN ma przed sobą tą trudność, żeby powiedzieć o swojej pamięci zbiorowej, o swojej optyce i żeby to tak powiedzieć, aby nie było to w kontrze do polskiej perspektywy. Nie zawsze udaje się to dyplomatycznie zrealizować. Wrażliwość po obu stronach jest drogą do rozwiązania wszelkich problemów – uważa naukowiec Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

W zakresie zainteresowań badawczych dr Marka Mazurkiewicza znajdują się zagadnienia dotyczące m.in. mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Mniejszości Niemieckiej na historycznym obszarze Górnego Śląska.

Zobacz także

2021-08-18, godz. 09:28 Dr Bartosz Maziarz, politolog, ekspert ds. bezpieczeństwa o sytuacji w Afganistanie - Ewakuacja współpracujących z Polską Afgańczyków jest konieczna, żeby zachować wiarygodność naszego państwa, naszych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo… » więcej 2021-08-17, godz. 17:01 Spięcie - na magazyn zaprasza Piotr Cywiński Prof. Witold Modzelewski - ekonomista, współtwórca i prezes Instytutu Studiów Podatkowych, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego oraz prof. Andrzej Gil -… » więcej 2021-08-17, godz. 12:30 Co tam Panie w polityce? Komentują Piotr Gociek i Piotr Moc Ostatnie wydarzenia na polskiej scenie politycznej oraz wydarzenia z zagranicy komentują Piotr Gociek (Polskie Radio, Tygodnik Do Rzeczy, TVP Kultura) i Piotr… » więcej 2021-08-17, godz. 09:04 Janusz Kowalski, poseł Solidarnej Polski o reformie Kodeksu spółek handlowych, ustawie reprywatyzacyjnej i "opolskiej… - To największa nowelizacja od 20 lat. Zmiana kodeksu spółek handlowych ma wpływ na 440 tys. polskich spółek kapitałowych: z o. o, spółek akcyjnych. 440… » więcej 2021-08-16, godz. 17:52 Artur Rolka, burmistrz Paczkowa i Janusz Siano, wicestarosta prudnicki, o skutkach dla gmin i powiatów propozycji nowelizacji… Przedstawione zmiany w ustawodawstwie oświatowym wzbudzają konsternację w samorządach lokalnych. M.in. przy wyborze dyrektora szkoły decydujący ma być głos… » więcej 2021-08-16, godz. 16:13 Premier Mateusz Morawiecki o współpracy z Marcinem Ociepą, sytuacji Polaków w Afganistanie, szczepieniach i ostrej… Prezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki gościł w poniedziałek (17.08) na Opolszczyźnie. W czasie wizyty znalazł czas, aby udzielić wywiadu dla Radia Opole. Rozmawialiśmy… » więcej 2021-08-16, godz. 13:55 Katarzyna Czochara, poseł PiS o ustawie medialnej, protestach rolników i beatyfikacji kard. Stefana Wyszyńskiego - Warto poczekać na fakty, ustawa trafiła do Senatu, jeśli wniesie poprawki to wróci do Sejmu, a dopiero potem trafi do prezydenta - powiedziała poseł PiS… » więcej 2021-08-16, godz. 09:06 Tomasz Ognisty z NSZZ Solidarność Rolników Indywidualnych o zapowiadanych protestach, sytuacji w rolnictwie i rekordowo… - Tego typu działania, czyli straszenie jadących na odpoczynek, czy do pracy, że będą blokowane drogi, jest bardzo nieodpowiedzialne. Przecież to są nasi… » więcej 2021-08-13, godz. 19:10 Patryk Bania, dyrektor Gminnego Centrum Kultury w Białej, o współpracy z Czechami, powstaniu muszli koncertowej, udostępnieniu… W ostatnich latach wyraźnie na korzyść zmienia się miasteczko Biała w powiecie prudnickim. Zmodernizowano tam rynek. Odnawiana są zabytki i tereny użyteczności… » więcej 2021-08-13, godz. 14:45 Kamila Stanicka i Grzegorz Krukowski o języku w debacie publicznej i politycznej w kontekście hejtu na posła Pawła… Kamila Stanicka z Młodej Lewicy i Grzegorz Krukowski z Forum Młodych PiS rozmawiali o języku w debacie publicznej i politycznej. Po środowym posiedzeniu sejmu… » więcej
7891011
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »