Radio Opole » Loża Radiowa » Aktualności Loży Radiowej » Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu…
2021-04-21, 19:21 Autor: Jan Poniatyszyn

Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego o setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego oraz o różnym postrzeganiu historii z perspektywy polskiej i niemieckiej

Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
W Popołudniowej Loży Radiowej nawiązaliśmy do sporu wokół tablicy pamiątkowej, która w Głogówku miała uczcić setną rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego. Zaproponowana przez tamtejszego burmistrza inskrypcja brzmiała: „W hołdzie polskim patriotom. Mieszkańcy gminy Głogówek”. Takiemu upamiętnieniu sprzeciwili się m.in. radni Mniejszości Niemieckiej. Uzasadniono to brakiem konsultacji społecznych oraz obawami, że napis ten może wywołać kontrowersje wśród mieszkańców tej gminy.
- Na przestrzeni dziesięcioleci wiele napisano o przyczynach wybuchu III Powstania Śląskiego. Była to reakcja na rezultat plebiscytu górnośląskiego. Badania historyczne potwierdzają, że polskie środowiska na Górnym Śląsku przewidując niekorzystny dla Polski rezultat plebiscytu przygotowywały się, aby w takiej sytuacji zorganizować trzecie powstanie. Chciano poprawić, odwrócić rezultat bardziej na korzyść Polski. Czy był to konflikt etniczny, czy międzypaństwowy? Odpowiedź jest złożona, bo te konteksty etniczne, czy międzypaństwowe się mieszały. Jeśli spojrzymy na problem z perspektywy suwerenności państwowej to Polska budowała swoją podmiotowość i utrwalała swoje granice. Natomiast z drugiej strony były Niemcy, które traciły terytoria w wyniku przegranej pierwszej wojny światowej. Te konteksty etniczne i państwowe mieszały się szczególnie w czasie kampanii plebiscytowej. Polecam w Internecie całą kolekcję plakatów plebiscytowych sprzed stu laty, gdzie to widać. Np. jest plakat, który pokazuje trzech śląskich Polaków stojących na powalonym Krzyżaku, czyli odwołujący się do odwiecznej rywalizacji polsko-niemieckiej. Taka propaganda była też po drugiej stronie – powiedział dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

Również w okresie międzywojennym polska narracja dotycząca powstań śląskich była w kontrze do niemieckiej. Obie narracje były wykluczające wówczas i w późniejszych dziesięcioleciach po drugiej wojnie światowej. Utracony heimat był propagowany w Niemczech Zachodnich, a w Polsce był mit Ziem Odzyskanych.

Co możemy powiedzieć o powstaniach śląskich we współczesnej pamięci zbiorowej Mniejszości Niemieckiej oraz u potomków powstańców śląskich i wśród ludności napływowej?

- W polskim społeczeństwie mamy jasny obraz tych powstań. Teraz w kontekście setnej rocznicy III Powstania Śląskiego wiele instytucji m.in. Instytut Śląski przypomina te wydarzenia w różnych inicjatywach i publikacjach. Można je też znaleźć na naszych stronach internetowych. Powstania śląskie miały fundamentalne znaczenie dla odbudowy polskiej państwowości i gospodarki po pierwszej wojnie światowej. Natomiast po 1989 roku Mniejszość Niemiecka w kontekście budowy własnej pamięci zbiorowej ma nie lada trudności. To środowisko, ta społeczność próbuje konstruować swoją pamięć. Czasami może się to obywać w kontrze do tego co jest w Polsce obowiązujące. To jest proces żmudny, długotrwały. Czasami w okolicznościach rocznicowych te takie niuanse, kontry do polskiej pamięci zbiorowej się uwidaczniają – mówił Mazurkiewicz.

Obchody setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego mają państwowy charakter. Np. prezydent Andrzej Duda przedstawił inicjatywę, w ramach której do blisko 100 miejsc na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie trafią pamiątkowe tablice honorujące pamięć Powstańców Śląskich. Natomiast środowiska MN nawołują do upamiętnienia obu stron konfliktu. Czy jest to do pogodzenia?

- Obserwując inicjatywy i działania MN raczej widziałbym, że społeczność ta dąży do pewnej uniwersalizacji doświadczeń, czy wydarzeń historycznych. Przykre i burzliwe wydarzenia, które miały miejsce w Europie i miały swój epizod na Śląsku, były też krzywdzące, czy bolesne dla jego mieszkańców. Nie doszukiwałbym się tutaj działań MN, które byłyby w kontrze do polskich obchodów i dążyły do antagonizowania społeczności regionu, a zwłaszcza w tym delikatnym aspekcie pamięci zbiorowej. MN ma przed sobą tą trudność, żeby powiedzieć o swojej pamięci zbiorowej, o swojej optyce i żeby to tak powiedzieć, aby nie było to w kontrze do polskiej perspektywy. Nie zawsze udaje się to dyplomatycznie zrealizować. Wrażliwość po obu stronach jest drogą do rozwiązania wszelkich problemów – uważa naukowiec Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

W zakresie zainteresowań badawczych dr Marka Mazurkiewicza znajdują się zagadnienia dotyczące m.in. mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Mniejszości Niemieckiej na historycznym obszarze Górnego Śląska.

Zobacz także

2021-06-30, godz. 12:26 Ewa Kotula o ankietyzacji obszarów wiejskich w naszym regionie, która potrwa do połowy lipca - Skierowaliśmy ankietę do sołtysów z prośbą, aby przekazali nam co się w jego sołectwie dzieje i jaki zasób dane sołectwo posiada - mówiła w Południowej… » więcej 2021-06-30, godz. 11:06 Bartłomiej Stawiarski o tym, że radni przegłosowali uchwałę nieudzielającą wotum zaufania, a wojewoda ją unieważnił… - Nie jest to dla mnie zaskoczenie, bo w takim duchu kształtuje się orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych i były też takie decyzje nadzorów… » więcej 2021-06-30, godz. 09:17 Piotr Pancześnik z Porozumienia Jarosława Gowina o licznej reprezentacji Opolszczyzny we władzach partii oraz o nowym… - To jest uhonorowanie obszaru, który jest dla nas niezwykle ważny, jakim jest samorząd - powiedział w Porannej Loży Radiowej Piotr Pancześnik z Porozumienia… » więcej 2021-06-29, godz. 13:05 "Co tam Panie w polityce?" prowadzą Aneta Skomorowska-Kobza i Piotr Gociek Wakacji w polityce nie ma, mamy za to kongresy partyjne, jeden za drugim. Dwa tygodnie temu kongres partii republikańskiej, w ubiegły weekend kongres Porozumienia… » więcej 2021-06-29, godz. 09:07 Ryszard Galla o potrzebie utworzenie Centrum Wielojęzyczności, zjeździe rocznym TSKN i relacjach Polska-Niemcy - To nie jest pomysł dzisiejszy, bo od lat przyświeca nam pomysł by takie centrum stworzyć. Ono byłoby wzmocnieniem dla nauczycieli, uczniów i szkół i… » więcej 2021-06-28, godz. 19:21 Jerzy Czerwiński, senator Prawa i Sprawiedliwości, o nowelizacji KPA i roszczeniach dotyczących tzw. mienia bezspad… Sejm znowelizował Kodeks Postępowania Administracyjnego. Spotkało się to z krytyką izraelskich polityków, którzy mówią o konsekwencjach w relacjach międzypaństwowych… » więcej 2021-06-29, godz. 17:28 Antoni Macierewicz i prof. Zdzisław Krasnodębski gośćmi “Spięcia” (29.06) Szczyt Biden - Putin, szczyt NATO, spotkanie G7, pierwsza wizyta prezydenta Stanów Zjednoczonych w Europie i próba nowego otwarcia geopolitycznego, ale też… » więcej 2021-06-28, godz. 13:28 Katarzyna Czochara o Kongresie PiS, szczepieniach, nowelizacji ustawy o Agencji Badań Medycznych i kryzysie dyplomatycznym… - Dla mnie osobiście to ważny moment, jestem głęboko przekonana, że szefem partii pozostanie dotychczasowy szef, czyli wicepremier Jarosław Kaczyński. To… » więcej 2021-06-28, godz. 09:04 Sierż. sztab. Przemysław Kędzior z KWP Opole o bezpieczeństwie w czasie wakacji Ruszyła policyjna akcja "Bezpieczne Wakacje". Policjanci przypominają o najważniejszych zasadach, jakie powinny towarzyszyć nam w czasie letniego wypoczyn… » więcej 2021-06-25, godz. 20:05 Bartosz Bukała, naczelnik wydziału promocji Urzędu Miejskiego w Głuchołazach, o wakacyjnych atrakcjach w Górach … Wraz z zakończeniem roku szkolnego ruszył sezon urlopowy. W Górach Opawskich jest najwięcej miejsc noclegowych na Opolszczyźnie. Poza walorami przyrodniczymi… » więcej
56789
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »