Radio Opole » Loża Radiowa » Aktualności Loży Radiowej » Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu…
2021-04-21, 19:21 Autor: Jan Poniatyszyn

Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego o setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego oraz o różnym postrzeganiu historii z perspektywy polskiej i niemieckiej

Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
W Popołudniowej Loży Radiowej nawiązaliśmy do sporu wokół tablicy pamiątkowej, która w Głogówku miała uczcić setną rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego. Zaproponowana przez tamtejszego burmistrza inskrypcja brzmiała: „W hołdzie polskim patriotom. Mieszkańcy gminy Głogówek”. Takiemu upamiętnieniu sprzeciwili się m.in. radni Mniejszości Niemieckiej. Uzasadniono to brakiem konsultacji społecznych oraz obawami, że napis ten może wywołać kontrowersje wśród mieszkańców tej gminy.
- Na przestrzeni dziesięcioleci wiele napisano o przyczynach wybuchu III Powstania Śląskiego. Była to reakcja na rezultat plebiscytu górnośląskiego. Badania historyczne potwierdzają, że polskie środowiska na Górnym Śląsku przewidując niekorzystny dla Polski rezultat plebiscytu przygotowywały się, aby w takiej sytuacji zorganizować trzecie powstanie. Chciano poprawić, odwrócić rezultat bardziej na korzyść Polski. Czy był to konflikt etniczny, czy międzypaństwowy? Odpowiedź jest złożona, bo te konteksty etniczne, czy międzypaństwowe się mieszały. Jeśli spojrzymy na problem z perspektywy suwerenności państwowej to Polska budowała swoją podmiotowość i utrwalała swoje granice. Natomiast z drugiej strony były Niemcy, które traciły terytoria w wyniku przegranej pierwszej wojny światowej. Te konteksty etniczne i państwowe mieszały się szczególnie w czasie kampanii plebiscytowej. Polecam w Internecie całą kolekcję plakatów plebiscytowych sprzed stu laty, gdzie to widać. Np. jest plakat, który pokazuje trzech śląskich Polaków stojących na powalonym Krzyżaku, czyli odwołujący się do odwiecznej rywalizacji polsko-niemieckiej. Taka propaganda była też po drugiej stronie – powiedział dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

Również w okresie międzywojennym polska narracja dotycząca powstań śląskich była w kontrze do niemieckiej. Obie narracje były wykluczające wówczas i w późniejszych dziesięcioleciach po drugiej wojnie światowej. Utracony heimat był propagowany w Niemczech Zachodnich, a w Polsce był mit Ziem Odzyskanych.

Co możemy powiedzieć o powstaniach śląskich we współczesnej pamięci zbiorowej Mniejszości Niemieckiej oraz u potomków powstańców śląskich i wśród ludności napływowej?

- W polskim społeczeństwie mamy jasny obraz tych powstań. Teraz w kontekście setnej rocznicy III Powstania Śląskiego wiele instytucji m.in. Instytut Śląski przypomina te wydarzenia w różnych inicjatywach i publikacjach. Można je też znaleźć na naszych stronach internetowych. Powstania śląskie miały fundamentalne znaczenie dla odbudowy polskiej państwowości i gospodarki po pierwszej wojnie światowej. Natomiast po 1989 roku Mniejszość Niemiecka w kontekście budowy własnej pamięci zbiorowej ma nie lada trudności. To środowisko, ta społeczność próbuje konstruować swoją pamięć. Czasami może się to obywać w kontrze do tego co jest w Polsce obowiązujące. To jest proces żmudny, długotrwały. Czasami w okolicznościach rocznicowych te takie niuanse, kontry do polskiej pamięci zbiorowej się uwidaczniają – mówił Mazurkiewicz.

Obchody setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego mają państwowy charakter. Np. prezydent Andrzej Duda przedstawił inicjatywę, w ramach której do blisko 100 miejsc na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie trafią pamiątkowe tablice honorujące pamięć Powstańców Śląskich. Natomiast środowiska MN nawołują do upamiętnienia obu stron konfliktu. Czy jest to do pogodzenia?

- Obserwując inicjatywy i działania MN raczej widziałbym, że społeczność ta dąży do pewnej uniwersalizacji doświadczeń, czy wydarzeń historycznych. Przykre i burzliwe wydarzenia, które miały miejsce w Europie i miały swój epizod na Śląsku, były też krzywdzące, czy bolesne dla jego mieszkańców. Nie doszukiwałbym się tutaj działań MN, które byłyby w kontrze do polskich obchodów i dążyły do antagonizowania społeczności regionu, a zwłaszcza w tym delikatnym aspekcie pamięci zbiorowej. MN ma przed sobą tą trudność, żeby powiedzieć o swojej pamięci zbiorowej, o swojej optyce i żeby to tak powiedzieć, aby nie było to w kontrze do polskiej perspektywy. Nie zawsze udaje się to dyplomatycznie zrealizować. Wrażliwość po obu stronach jest drogą do rozwiązania wszelkich problemów – uważa naukowiec Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

W zakresie zainteresowań badawczych dr Marka Mazurkiewicza znajdują się zagadnienia dotyczące m.in. mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Mniejszości Niemieckiej na historycznym obszarze Górnego Śląska.

Zobacz także

2021-07-05, godz. 18:51 Sławomir Kłosowski, wojewoda opolski, o uchwale kongresu Prawa i Sprawiedliwości w sprawie nepotyzmu Uchwałę dotyczącą nepotyzmu przyjął sobotni kongres PiS. Są tam zapisy, które mają wyeliminować zatrudnianie krewnych parlamentarzystów tej partii w… » więcej 2021-07-05, godz. 13:00 Poseł KO Tomasz Kostuś o Radzie Krajowej PO i powrocie "króla", czyli Donalda Tuska do krajowej polityki – Jestem bardzo zadowolony z tego wyboru i tej decyzji. Cytując dziennikarzy i blogerów, możemy mówić o "powrocie króla" – mówił Tomasz Kostuś, poseł… » więcej 2021-07-05, godz. 09:30 Poseł Violetta Porowska o ustaleniach Kongresu PiS, zmianach w funkcjonowaniu struktur partii w regionie i powrocie Donalda… – Najważniejsza konkluzja jest taka, że PiS ma olbrzymią siłę, żeby sprawować władzę w Polsce i walczyć w kolejnych wyborach. Druga konkluzja jest… » więcej 2021-07-02, godz. 18:41 Sylwia Gawłowska, dyrektor Prudnickiego Ośrodka Kultury, o wakacyjnej ofercie tej placówki oraz o wydarzeniach towarzyszących… Pandemia znacząco ograniczyła wiele sfer życia publicznego. Zluzowanie tych obostrzeń wiąże się z oczekiwaniami społecznymi, które dotyczą też imprez… » więcej 2021-07-02, godz. 13:56 Młodzieżowa Loża Radiowa o nowelizacji KPA, zawirowaniach wokół utrzymania większości w sejmie przez Zjednoczoną… Naszymi gośćmi w Młodzieżowej Loży Radiowej byli Dawid Rygol z Młodej Prawicy (młodzieżówki Porozumienia Jarosława Gowina) oraz Kamil Wencel z Młodych… » więcej 2021-07-02, godz. 09:43 Rafał Tkacz o wyborach przedterminowych na burmistrza Gorzowa Śląskiego Pięcioro kandydatów będzie ubiegać się o stanowisko burmistrza Gorzowa Śląskiego w niedzielę w wyborach przedterminowych. Głosowanie odbędzie się z… » więcej 2021-07-01, godz. 16:17 Radiowa debata "Pracodawcy, związkowcy, eksperci" o rządowej propozycji podniesienia pensji minimalnej do 3 tys. zł… Pensja minimalna w 2022 roku ma wzrosnąć o 200 złotych brutto - taką stawkę zaproponował rząd. Propozycja została przekazana do negocjacji przedstawicielom… » więcej 2021-07-01, godz. 13:18 Jarosław Kończyło, dyrektor szpitala w Kędzerzynie-Koźlu o przyjmowaniu pacjentów nie tylko z covid, szczepieniach… - Od dzisiaj pacjent covidowy, który będzie miał inne schorzenia wymagające leczenia będzie trafiał do "swojego" najbliższego szpitala. Do tej pory my byliśmy… » więcej 2021-07-01, godz. 09:21 Monika Bartel z Urzędu Statystycznego w Opolu o spisie powszechnym i karach za odmowę spisania się lub za podanie nieprawdziwych… - Opolszczyzna nadal jest na pierwszym miejscu w kraju, jeśli chodzi o odsetek spisanych mieszkańców w Narodowym Spisie Powszechnym Ludności i Mieszkań. Spisało… » więcej 2021-06-30, godz. 18:04 Mirosław Czupkiewicz, prezes PTBS, o nowym obowiązku składania deklaracji dotyczących źródeł ciepła w domach i… Każdy właściciel lub zarządca budynku musi złożyć deklarację o źródłach ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Związany z tym obowiązek… » więcej
45678
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »