Radio Opole » Loża Radiowa » Aktualności Loży Radiowej » Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu…
2021-04-21, 19:21 Autor: Jan Poniatyszyn

Dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego o setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego oraz o różnym postrzeganiu historii z perspektywy polskiej i niemieckiej

Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
Dr Marek Mazurkiewicz [fot. Barbara Więcek]
W Popołudniowej Loży Radiowej nawiązaliśmy do sporu wokół tablicy pamiątkowej, która w Głogówku miała uczcić setną rocznicę wybuchu III Powstania Śląskiego. Zaproponowana przez tamtejszego burmistrza inskrypcja brzmiała: „W hołdzie polskim patriotom. Mieszkańcy gminy Głogówek”. Takiemu upamiętnieniu sprzeciwili się m.in. radni Mniejszości Niemieckiej. Uzasadniono to brakiem konsultacji społecznych oraz obawami, że napis ten może wywołać kontrowersje wśród mieszkańców tej gminy.
- Na przestrzeni dziesięcioleci wiele napisano o przyczynach wybuchu III Powstania Śląskiego. Była to reakcja na rezultat plebiscytu górnośląskiego. Badania historyczne potwierdzają, że polskie środowiska na Górnym Śląsku przewidując niekorzystny dla Polski rezultat plebiscytu przygotowywały się, aby w takiej sytuacji zorganizować trzecie powstanie. Chciano poprawić, odwrócić rezultat bardziej na korzyść Polski. Czy był to konflikt etniczny, czy międzypaństwowy? Odpowiedź jest złożona, bo te konteksty etniczne, czy międzypaństwowe się mieszały. Jeśli spojrzymy na problem z perspektywy suwerenności państwowej to Polska budowała swoją podmiotowość i utrwalała swoje granice. Natomiast z drugiej strony były Niemcy, które traciły terytoria w wyniku przegranej pierwszej wojny światowej. Te konteksty etniczne i państwowe mieszały się szczególnie w czasie kampanii plebiscytowej. Polecam w Internecie całą kolekcję plakatów plebiscytowych sprzed stu laty, gdzie to widać. Np. jest plakat, który pokazuje trzech śląskich Polaków stojących na powalonym Krzyżaku, czyli odwołujący się do odwiecznej rywalizacji polsko-niemieckiej. Taka propaganda była też po drugiej stronie – powiedział dr Marek Mazurkiewicz z Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

Również w okresie międzywojennym polska narracja dotycząca powstań śląskich była w kontrze do niemieckiej. Obie narracje były wykluczające wówczas i w późniejszych dziesięcioleciach po drugiej wojnie światowej. Utracony heimat był propagowany w Niemczech Zachodnich, a w Polsce był mit Ziem Odzyskanych.

Co możemy powiedzieć o powstaniach śląskich we współczesnej pamięci zbiorowej Mniejszości Niemieckiej oraz u potomków powstańców śląskich i wśród ludności napływowej?

- W polskim społeczeństwie mamy jasny obraz tych powstań. Teraz w kontekście setnej rocznicy III Powstania Śląskiego wiele instytucji m.in. Instytut Śląski przypomina te wydarzenia w różnych inicjatywach i publikacjach. Można je też znaleźć na naszych stronach internetowych. Powstania śląskie miały fundamentalne znaczenie dla odbudowy polskiej państwowości i gospodarki po pierwszej wojnie światowej. Natomiast po 1989 roku Mniejszość Niemiecka w kontekście budowy własnej pamięci zbiorowej ma nie lada trudności. To środowisko, ta społeczność próbuje konstruować swoją pamięć. Czasami może się to obywać w kontrze do tego co jest w Polsce obowiązujące. To jest proces żmudny, długotrwały. Czasami w okolicznościach rocznicowych te takie niuanse, kontry do polskiej pamięci zbiorowej się uwidaczniają – mówił Mazurkiewicz.

Obchody setnej rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego mają państwowy charakter. Np. prezydent Andrzej Duda przedstawił inicjatywę, w ramach której do blisko 100 miejsc na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie trafią pamiątkowe tablice honorujące pamięć Powstańców Śląskich. Natomiast środowiska MN nawołują do upamiętnienia obu stron konfliktu. Czy jest to do pogodzenia?

- Obserwując inicjatywy i działania MN raczej widziałbym, że społeczność ta dąży do pewnej uniwersalizacji doświadczeń, czy wydarzeń historycznych. Przykre i burzliwe wydarzenia, które miały miejsce w Europie i miały swój epizod na Śląsku, były też krzywdzące, czy bolesne dla jego mieszkańców. Nie doszukiwałbym się tutaj działań MN, które byłyby w kontrze do polskich obchodów i dążyły do antagonizowania społeczności regionu, a zwłaszcza w tym delikatnym aspekcie pamięci zbiorowej. MN ma przed sobą tą trudność, żeby powiedzieć o swojej pamięci zbiorowej, o swojej optyce i żeby to tak powiedzieć, aby nie było to w kontrze do polskiej perspektywy. Nie zawsze udaje się to dyplomatycznie zrealizować. Wrażliwość po obu stronach jest drogą do rozwiązania wszelkich problemów – uważa naukowiec Instytutu Śląskiego i Uniwersytetu Opolskiego.

W zakresie zainteresowań badawczych dr Marka Mazurkiewicza znajdują się zagadnienia dotyczące m.in. mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem Mniejszości Niemieckiej na historycznym obszarze Górnego Śląska.

Zobacz także

2021-09-06, godz. 17:57 Prof. Rafał Wiśniewski o tym, że książka jest sexy, o cyfryzacji i digitalizacji kultury i wsparciu dla samorządowych… - Na Opolszczyźnie dużo się dzieje, są ciekawe projekty o charakterze lokalnym, natomiast jeśli chodzi o aplikowanie, to różnie bywa - przyznał w Porannej… » więcej 2021-09-06, godz. 17:54 Agata Lika o kongresie PL 2050 Szymona Hołowni w Warszawie, "zielonej demokracji" i o tym czy regionalne struktury są… - Na Kongresie było około 1000 osób, z województwa opolskiego pojechał cały autokar. Wreszcie mogliśmy się spotkać, bo dotychczas spotkania były internetowe… » więcej 2021-09-06, godz. 13:50 Danuta Jazłowiecka, senator PO, o stanie wyjątkowym, Donaldzie Tusku, Sławomirze Nitrasie i ustawie medialnej - Inflacja, nieprzyjęcie KPO, konflikt z Ameryką i ustawa lex TVN oraz spadek inwestycji do kilkunastu procent - w dobie tych kryzysów spotkaliśmy się z kolejnym… » więcej 2021-09-06, godz. 10:20 Halina Palmer-Piestrak o ewakuacji Afgańczyków związanych z Uniwersytetem Opolskim i pomocy w ułożeniu życia od … - Pierwszy dzień był szokiem, szczególnie dla dzieci - powiedziała Halina Palmer-Piestrak koordynatorka biura Erazmus Uniwersytetu Opolskiego, która od ponad… » więcej 2021-09-03, godz. 15:07 Zbigniew Kubalańca o unowocześnionym po remoncie Teatrze Kochanowskiego w Opolu i planowanych inwestycjach w obiektach… Koszty szacowano na 22 mln złotych, finalnie wydano około 29 mln zł. To wydatki na gruntowny remont budynku Teatru Kochanowskiego w Opolu, który wczoraj został… » więcej 2021-09-03, godz. 14:06 Młodzieżowa Loża Radiowa o sobotnim kongresie Polski 2050 Szymona Hołowni i stanie wyjątkowym na pograniczu polsk… Gośćmi dzisiejszej audycji byli Adam Gomoła (PL 2050) i Grzegorz Krukowski (Forum Młodych PiS). » więcej 2021-09-03, godz. 11:10 Jarosław Wasik o KFPP, polskiej piosence, 5-leciu i planach Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu Krajowy Festiwal Polskiej Piosenki, czy Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej? - To skomplikowana sprawa - powiedział w Porannej Loży Radiowej Jarosław Wasik… » więcej 2021-09-02, godz. 16:53 "Wspólna sprawa" debata pracodawców, związkowców i ekspertów o najwyższej od 20 lat inflacji i jej skutkach Gośćmi debaty byli dziś dr Artur Żurakowski (ekonomista) i dr Jerzy Szteliga (OPZZ). Rozmawialiśmy m.in. o najwyższej od 20 lat inflacji i czy nastąpi w… » więcej 2021-09-02, godz. 13:54 Przemysław Czarnek gościem Magdaleny Ogórek - Jest ogromna szansa na to, że nie tylko w tym roku, kalendarzowym, ale i w całym roku szkolnym będziemy w trybie stacjonarnym. Mówimy o szansie, a nie o… » więcej 2021-09-02, godz. 08:57 Bartosz Maziarz o sytuacji międzynarodowej w kontekście Afganistanu i Białorusi oraz o bezpieczeństwie naszego kra… - Należy się zastanowić, czy obecna sytuacja na pograniczu polsko-białoruskim jest na tyle poważna, aby stan wyjątkowy wprowadzić - powiedział w Porannej… » więcej
34567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »