Radio Opole » Kraj i świat
2021-10-23, 07:10 Autor: PAP

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, więzień Auschwitz, fotograf

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, były więzień Auschwitz. W obozie był fotografem. Na zlecenie esesmanów wykonywał zdjęcia na potrzeby SS. Dokumentował m.in. eksperymenty medyczne niemieckich lekarzy na więźniach. Uratował wiele fotografii przed zniszczeniem.

Brasse urodził się 3 grudnia 1917 r. Był wnukiem Austriaka Alberta Karola Brassego, który pracował w Żywcu jako ogrodnik u arcyksięcia Habsburga. Jego matka była Polką. Ojciec w polskim wojsku walczył z bolszewikami w 1920 r. Przed wojną Wilhelm Brasse pracował jako fotograf w Katowicach, gdzie nauczył się zawodu w atelier należącym do swej ciotki. Specjalizował się w portretach i zdjęciach legitymacyjnych.


Po wybuchu wojny odmówił podpisania volkslisty. Niemcy zaproponowali mu to z uwagi na jego – jak uważali - germańskie pochodzenie. "Przechodziłem okropne rzeczy, ale nigdy nie myślałem w ten sposób, że należało podpisać cyrograf i mieć święty spokój. (…) Proponowano mi wyjście, ale byłoby to niehonorowe. Czułem się prawdziwym Polakiem" – wspominał Brasse po latach w poświęconym mu filmie dokumentalnym "Portrecista”.


Wilhelm Brasse krótko pracował jako fotograf w Krynicy, a następnie zdecydował się dołączyć do polskiego wojska. Podczas próby przedostania na Węgry został 28 marca 1940 r. zatrzymany we wsi zamieszkanej przez Łemków i wydany Niemcom. 31 sierpnia 1940 r. trafił do obozu Auschwitz. Otrzymał numer 3444.


W styczniu następnego roku Brasse trafił do tzw. Erkennungsdienst, w którym robiono fotografie ewidencyjne więźniom. "Przypuszczam, że w ciągu całej mojej pracy jako fotograf w obozie, wykonałem od 40 do 50 tys. zdjęć policyjnych. (…) Zwracało się uwagę, żeby przypadkiem nikt się na nich nie uśmiechał albo nie robił min boleściwych" - wspominał.


W Auschwitz robił także zdjęcia na potrzeby eksperymentów medycznych Josefa Mengelego i Eduarda Wirthsa.


Brasse pracował w komandzie fotograficznym do stycznia 1945 r. Wówczas z Bronisławem Jureczkiem, sabotując polecenia SS spalenia zdjęć, przyczynił się do zachowania ok. 39 tys. fotografii, które w wielu przypadkach są jedynymi dokumentami dotyczącymi więźniów.


"Od SS dowiedzieliśmy się, że +Rusy+ postępują i obóz będzie ewakuowany. 20 stycznia nasz szef powiedział: +Idzie Iwan! Palić zdjęcia+" - relacjonował w filmie "Portrecista". Wrzucane do pieca negatywy zdławiły jednak ogień. Nie chciały się palić. "Gdy esesman odszedł zalaliśmy je wodą. Chcieliśmy je zabezpieczyć z myślą, że kiedyś posłużą jako dokumenty zbrodni" - mówił.


Po ewakuacji Auschwitz Brasse trafił do obozu Mauthausen, a następnie Melk i Ebensee, gdzie 6 maja doczekał się wyzwolenia. Po wojnie zamieszał w Żywcu.


Początkowo próbował wrócić do zawodu fotografa. "Powracały obrazy, szczególnie tych dziewcząt branych do eksperymentów przez dr. Mengele. To wracało. Fotografowałem kobiety, dziewczyny, a równocześnie miałem skojarzenia wzrokowe. Widziałem te nagie Żydówki. Zacząłem czuć odrazę do wykonywania zdjęć. To tak wpłynęło na moją psychikę, że nie mogłem tego zapomnieć. Z tym już umrę" - mówił.


Przeżycia obozowe były tak silne, że powracały również w snach. "Śni mi się, że mój numer został wywołany i szukają mnie, bo będzie grupa do rozstrzelania. Śni mi się, że się ukrywam. Czuję, że mnie szukają. Wtedy człowiek cały spocony, rozgorączkowany budzi się przerażony. Po przebudzeniu okazuje się, że to tylko sen" - wspominał na planie "Portrecisty".


Za działalność na rzecz pojednania polsko-niemieckiego Brasse został odznaczony niemieckim Krzyżem Zasługi z wstęgą.


Wilhelm Brasse zmarł 23 października 2012 r. w wieku 95 lat.


Ks. Piotr Niemczyk w homilii podczas żałobnej mszy św. mówił, że w życie człowieka wpisane jest cierpienia, a Wilhelm Brasse, jako świadek Auschwitz, doświadczył go wyjątkowo mocno. „Cierpiąc można zapytać, gdzie był (…) Bóg, gdy istniało Auschwitz? (…) Można być, jak ten łotr, który urągał Chrystusowi, gdy wisiał obok niego na krzyżu. (…) Bóg odpowiada po cichu na to pytanie: jestem obok ciebie, wiszę na krzyżu i cierpię za twoje grzechy. Jeśli odkryjemy Boga w cierpieniu, będziemy mogli nadać cierpieniu sens” - mówił.


Wilhelm Brasse spoczywa na cmentarzu parafii Przemienienia Pańskiego w Żywcu. (PAP)


Autor: Marek Szafrański


szf/ dki/


Kraj i świat

2023-01-30, godz. 08:10 Liga NHL - wyniki, tabele Wyniki niedzielnych meczów hokejowej ligi NHL: Carolina Hurricanes - Boston Bruins 4:1Toronto Maple Leafs - Washington Capitals 5:1 tabele Atlantic Division1… » więcej 2023-01-30, godz. 08:10 Pomorskie/ Silny wiatr w północnej części województwa Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenie pierwszego stopnia dla północnej części woj. pomorskiego oraz Trójmiasta przed silnym wiatrem… » więcej 2023-01-30, godz. 08:10 W. Brytania/ Resort obrony: Rosja utrzymuje możliwość nowej "częściowej mobilizacji" Rosyjskie władze prawdopodobnie utrzymują otwartą możliwość kolejnej tury powołań rezerwistów w ramach 'częściowej mobilizacji' na wojnę z Ukrainą… » więcej 2023-01-30, godz. 08:00 Liga NBA - wyniki, tabele Wyniki niedzielnych meczów koszykarskiej ligi NBA: Charlotte Hornets - Miami Heat 122:117 Cleveland Cavaliers - Los Angeles Clippers 122:99 Memphis Grizzlies… » więcej 2023-01-30, godz. 08:00 Dolnośląskie/ IMGW ostrzega przed silnym wiatrem i opadami śniegu na południu regionu Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia przed silnym wiatrem i intensywnymi opadami śniegu w południowej części woj. dolnośląskiego… » więcej 2023-01-30, godz. 07:30 PŚ w skokach - Granerud bezdyskusyjnym liderem listy płac, Kubacki drugi Prowadzący w klasyfikacji generalnej Pucharu Świata w skokach narciarskich Norweg Halvor Egner Granerud bezdyskusyjnie prowadzi także na liście płac z sumą… » więcej 2023-01-30, godz. 07:20 Rybnik/ Trwają prace nad nowym zagospodarowaniem dawnego zakładu Ryfama Prace nad nowym zagospodarowaniem dawnego zakładu Ryfama w Rybniku, przylegającego do centrum tego miasta, prowadzi jego prywatny właściciel - podał rybnicki… » więcej 2023-01-30, godz. 07:10 Lublin/ Pierwsza w Polsce radioterapia śródoperacyjna u chorego na raka odbytnicy Pierwszą w Polsce operację raka odbytnicy z wykorzystaniem radioterapii śródoperacyjnej przeprowadzili specjaliści ze szpitala klinicznego nr 1 w Lublinie… » więcej 2023-01-30, godz. 07:10 W poniedziałek połączone komisje senackie zajmą się nowelą o Sądzie Najwyższym Połączone komisje senackie zajmą się w poniedziałek nowelą ustawy o Sądzie Najwyższym, której przyjęcie ma umożliwić odblokowanie środków z KPO… » więcej 2023-01-30, godz. 07:10 Minister Szynkowski vel Sęk w "Do Rzeczy": Budżet bez pieniędzy z KPO się nie zawali Budżet bez pieniędzy z KPO się nie zawali, ale byłoby wielką niefrasobliwością i brakiem odpowiedzialności niesięganie w kryzysie po tanie środki, które… » więcej
567891011
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »