Radio Opole » Kraj i świat
2021-10-23, 07:10 Autor: PAP

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, więzień Auschwitz, fotograf

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, były więzień Auschwitz. W obozie był fotografem. Na zlecenie esesmanów wykonywał zdjęcia na potrzeby SS. Dokumentował m.in. eksperymenty medyczne niemieckich lekarzy na więźniach. Uratował wiele fotografii przed zniszczeniem.

Brasse urodził się 3 grudnia 1917 r. Był wnukiem Austriaka Alberta Karola Brassego, który pracował w Żywcu jako ogrodnik u arcyksięcia Habsburga. Jego matka była Polką. Ojciec w polskim wojsku walczył z bolszewikami w 1920 r. Przed wojną Wilhelm Brasse pracował jako fotograf w Katowicach, gdzie nauczył się zawodu w atelier należącym do swej ciotki. Specjalizował się w portretach i zdjęciach legitymacyjnych.


Po wybuchu wojny odmówił podpisania volkslisty. Niemcy zaproponowali mu to z uwagi na jego – jak uważali - germańskie pochodzenie. "Przechodziłem okropne rzeczy, ale nigdy nie myślałem w ten sposób, że należało podpisać cyrograf i mieć święty spokój. (…) Proponowano mi wyjście, ale byłoby to niehonorowe. Czułem się prawdziwym Polakiem" – wspominał Brasse po latach w poświęconym mu filmie dokumentalnym "Portrecista”.


Wilhelm Brasse krótko pracował jako fotograf w Krynicy, a następnie zdecydował się dołączyć do polskiego wojska. Podczas próby przedostania na Węgry został 28 marca 1940 r. zatrzymany we wsi zamieszkanej przez Łemków i wydany Niemcom. 31 sierpnia 1940 r. trafił do obozu Auschwitz. Otrzymał numer 3444.


W styczniu następnego roku Brasse trafił do tzw. Erkennungsdienst, w którym robiono fotografie ewidencyjne więźniom. "Przypuszczam, że w ciągu całej mojej pracy jako fotograf w obozie, wykonałem od 40 do 50 tys. zdjęć policyjnych. (…) Zwracało się uwagę, żeby przypadkiem nikt się na nich nie uśmiechał albo nie robił min boleściwych" - wspominał.


W Auschwitz robił także zdjęcia na potrzeby eksperymentów medycznych Josefa Mengelego i Eduarda Wirthsa.


Brasse pracował w komandzie fotograficznym do stycznia 1945 r. Wówczas z Bronisławem Jureczkiem, sabotując polecenia SS spalenia zdjęć, przyczynił się do zachowania ok. 39 tys. fotografii, które w wielu przypadkach są jedynymi dokumentami dotyczącymi więźniów.


"Od SS dowiedzieliśmy się, że +Rusy+ postępują i obóz będzie ewakuowany. 20 stycznia nasz szef powiedział: +Idzie Iwan! Palić zdjęcia+" - relacjonował w filmie "Portrecista". Wrzucane do pieca negatywy zdławiły jednak ogień. Nie chciały się palić. "Gdy esesman odszedł zalaliśmy je wodą. Chcieliśmy je zabezpieczyć z myślą, że kiedyś posłużą jako dokumenty zbrodni" - mówił.


Po ewakuacji Auschwitz Brasse trafił do obozu Mauthausen, a następnie Melk i Ebensee, gdzie 6 maja doczekał się wyzwolenia. Po wojnie zamieszał w Żywcu.


Początkowo próbował wrócić do zawodu fotografa. "Powracały obrazy, szczególnie tych dziewcząt branych do eksperymentów przez dr. Mengele. To wracało. Fotografowałem kobiety, dziewczyny, a równocześnie miałem skojarzenia wzrokowe. Widziałem te nagie Żydówki. Zacząłem czuć odrazę do wykonywania zdjęć. To tak wpłynęło na moją psychikę, że nie mogłem tego zapomnieć. Z tym już umrę" - mówił.


Przeżycia obozowe były tak silne, że powracały również w snach. "Śni mi się, że mój numer został wywołany i szukają mnie, bo będzie grupa do rozstrzelania. Śni mi się, że się ukrywam. Czuję, że mnie szukają. Wtedy człowiek cały spocony, rozgorączkowany budzi się przerażony. Po przebudzeniu okazuje się, że to tylko sen" - wspominał na planie "Portrecisty".


Za działalność na rzecz pojednania polsko-niemieckiego Brasse został odznaczony niemieckim Krzyżem Zasługi z wstęgą.


Wilhelm Brasse zmarł 23 października 2012 r. w wieku 95 lat.


Ks. Piotr Niemczyk w homilii podczas żałobnej mszy św. mówił, że w życie człowieka wpisane jest cierpienia, a Wilhelm Brasse, jako świadek Auschwitz, doświadczył go wyjątkowo mocno. „Cierpiąc można zapytać, gdzie był (…) Bóg, gdy istniało Auschwitz? (…) Można być, jak ten łotr, który urągał Chrystusowi, gdy wisiał obok niego na krzyżu. (…) Bóg odpowiada po cichu na to pytanie: jestem obok ciebie, wiszę na krzyżu i cierpię za twoje grzechy. Jeśli odkryjemy Boga w cierpieniu, będziemy mogli nadać cierpieniu sens” - mówił.


Wilhelm Brasse spoczywa na cmentarzu parafii Przemienienia Pańskiego w Żywcu. (PAP)


Autor: Marek Szafrański


szf/ dki/


Kraj i świat

2022-12-04, godz. 17:40 Łódź/ Jerzy Jarniewicz laureatem Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima Poeta Jerzy Jarniewicz został laureatem Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima. Wyniki ogłoszono podczas niedzielnej gali finałowej promującego czytelnictwo… » więcej 2022-12-04, godz. 17:40 Śląskie/ Ratownicy znaleźli w gruzowisku zniszczonego domu w Ustroniu ciało mężczyzny Ratownicy znaleźli w gruzowisku zniszczonego przez eksplozję domu w Ustroniu ciało jednego z poszukiwanych mężczyzn - poinformował w niedzielę PAP rzecznik… » więcej 2022-12-04, godz. 17:40 Ekstraklasa koszykarzy - MKS Dąbrowa - King 76:79 MKS Dąbrowa Górnicza - King Szczecin 76:79 (23:20, 21:17, 16:21, 16:21). Punkty: MKS Dąbrowa Górnicza: Ousmane Drame 19, Martin Krampelj 16, Joe Chealey… » więcej 2022-12-04, godz. 17:30 Katowice/ Ruszył społecznościowy projekt analizy danych z kosmicznego obserwatorium Gaia Projekt Gaia Vari, zakładający udział pasjonatów kosmosu w analizie danych z kosmicznego obserwatorium Gaia Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), zainaugurowano… » więcej 2022-12-04, godz. 17:30 Ekstraklasa siatkarzy - ZAKSA - Czarni 3:2 Grupa Azoty ZAKSA Kędzierzyn-Koźle - Cerrad Enea Czarni Radom 3:2 (22:25, 25:19, 23:25, 25:21, 15:11). Grupa Azoty ZAKSA Kędzierzyn-Koźle: Wojciech Żaliński… » więcej 2022-12-04, godz. 17:20 Ekstraklasa koszykarek - KS Basket - Zagłębie 75:79 Polskie Przetwory KS Basket 25 Bydgoszcz - MB Zagłębie Sosnowiec 75:79 (23:19, 22:17, 13:24, 17:19). Punkty: Polskie Przetwory KS Basket 25 Bydgoszcz: Gabriela… » więcej 2022-12-04, godz. 17:00 Andrzej Duda: musimy realizować zmiany, aby ich koszt był do udźwignięcia dla ludzi(krótka2) Musimy realizować zmiany zgodnie z zasadą sprawiedliwej transformacji, aby ich koszt był do udźwigniecie dla ludzi - powiedział w niedzielę w KWK Pniówek… » więcej 2022-12-04, godz. 17:00 Ukraina/ Wojsko: Rosja przestała używać irańskich dronów kamikadze z powodu niskiej temperatury Drony są wykonane z plastiku i materiałów, które źle reagują na mróz, dlatego siły rosyjskie korzystają z nich w mniejszym stopniu - powiedział na antenie… » więcej 2022-12-04, godz. 17:00 Wydarzenia sportowe w skrócie, niedziela 4 grudnia, 17.00 Przekazujemy skrót wiadomości sportowych: Reprezentacja Polski po pierwszej połowie przegrywa z Francją 0:1 w 1/8 finału piłkarskich mistrzostw świata… » więcej 2022-12-04, godz. 17:00 MŚ 2022 - po golu z Polską Giroud najlepszym strzelcem reprezentacji Francji Olivier Giroud, który w 44. minucie zdobył bramkę w meczu z Polską w 1/8 finału piłkarskich mistrzostw świata, został najlepszym strzelcem w historii reprezentacji… » więcej
2345678
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »