Radio Opole » Kraj i świat
2021-10-23, 07:10 Autor: PAP

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, więzień Auschwitz, fotograf

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, były więzień Auschwitz. W obozie był fotografem. Na zlecenie esesmanów wykonywał zdjęcia na potrzeby SS. Dokumentował m.in. eksperymenty medyczne niemieckich lekarzy na więźniach. Uratował wiele fotografii przed zniszczeniem.

Brasse urodził się 3 grudnia 1917 r. Był wnukiem Austriaka Alberta Karola Brassego, który pracował w Żywcu jako ogrodnik u arcyksięcia Habsburga. Jego matka była Polką. Ojciec w polskim wojsku walczył z bolszewikami w 1920 r. Przed wojną Wilhelm Brasse pracował jako fotograf w Katowicach, gdzie nauczył się zawodu w atelier należącym do swej ciotki. Specjalizował się w portretach i zdjęciach legitymacyjnych.


Po wybuchu wojny odmówił podpisania volkslisty. Niemcy zaproponowali mu to z uwagi na jego – jak uważali - germańskie pochodzenie. "Przechodziłem okropne rzeczy, ale nigdy nie myślałem w ten sposób, że należało podpisać cyrograf i mieć święty spokój. (…) Proponowano mi wyjście, ale byłoby to niehonorowe. Czułem się prawdziwym Polakiem" – wspominał Brasse po latach w poświęconym mu filmie dokumentalnym "Portrecista”.


Wilhelm Brasse krótko pracował jako fotograf w Krynicy, a następnie zdecydował się dołączyć do polskiego wojska. Podczas próby przedostania na Węgry został 28 marca 1940 r. zatrzymany we wsi zamieszkanej przez Łemków i wydany Niemcom. 31 sierpnia 1940 r. trafił do obozu Auschwitz. Otrzymał numer 3444.


W styczniu następnego roku Brasse trafił do tzw. Erkennungsdienst, w którym robiono fotografie ewidencyjne więźniom. "Przypuszczam, że w ciągu całej mojej pracy jako fotograf w obozie, wykonałem od 40 do 50 tys. zdjęć policyjnych. (…) Zwracało się uwagę, żeby przypadkiem nikt się na nich nie uśmiechał albo nie robił min boleściwych" - wspominał.


W Auschwitz robił także zdjęcia na potrzeby eksperymentów medycznych Josefa Mengelego i Eduarda Wirthsa.


Brasse pracował w komandzie fotograficznym do stycznia 1945 r. Wówczas z Bronisławem Jureczkiem, sabotując polecenia SS spalenia zdjęć, przyczynił się do zachowania ok. 39 tys. fotografii, które w wielu przypadkach są jedynymi dokumentami dotyczącymi więźniów.


"Od SS dowiedzieliśmy się, że +Rusy+ postępują i obóz będzie ewakuowany. 20 stycznia nasz szef powiedział: +Idzie Iwan! Palić zdjęcia+" - relacjonował w filmie "Portrecista". Wrzucane do pieca negatywy zdławiły jednak ogień. Nie chciały się palić. "Gdy esesman odszedł zalaliśmy je wodą. Chcieliśmy je zabezpieczyć z myślą, że kiedyś posłużą jako dokumenty zbrodni" - mówił.


Po ewakuacji Auschwitz Brasse trafił do obozu Mauthausen, a następnie Melk i Ebensee, gdzie 6 maja doczekał się wyzwolenia. Po wojnie zamieszał w Żywcu.


Początkowo próbował wrócić do zawodu fotografa. "Powracały obrazy, szczególnie tych dziewcząt branych do eksperymentów przez dr. Mengele. To wracało. Fotografowałem kobiety, dziewczyny, a równocześnie miałem skojarzenia wzrokowe. Widziałem te nagie Żydówki. Zacząłem czuć odrazę do wykonywania zdjęć. To tak wpłynęło na moją psychikę, że nie mogłem tego zapomnieć. Z tym już umrę" - mówił.


Przeżycia obozowe były tak silne, że powracały również w snach. "Śni mi się, że mój numer został wywołany i szukają mnie, bo będzie grupa do rozstrzelania. Śni mi się, że się ukrywam. Czuję, że mnie szukają. Wtedy człowiek cały spocony, rozgorączkowany budzi się przerażony. Po przebudzeniu okazuje się, że to tylko sen" - wspominał na planie "Portrecisty".


Za działalność na rzecz pojednania polsko-niemieckiego Brasse został odznaczony niemieckim Krzyżem Zasługi z wstęgą.


Wilhelm Brasse zmarł 23 października 2012 r. w wieku 95 lat.


Ks. Piotr Niemczyk w homilii podczas żałobnej mszy św. mówił, że w życie człowieka wpisane jest cierpienia, a Wilhelm Brasse, jako świadek Auschwitz, doświadczył go wyjątkowo mocno. „Cierpiąc można zapytać, gdzie był (…) Bóg, gdy istniało Auschwitz? (…) Można być, jak ten łotr, który urągał Chrystusowi, gdy wisiał obok niego na krzyżu. (…) Bóg odpowiada po cichu na to pytanie: jestem obok ciebie, wiszę na krzyżu i cierpię za twoje grzechy. Jeśli odkryjemy Boga w cierpieniu, będziemy mogli nadać cierpieniu sens” - mówił.


Wilhelm Brasse spoczywa na cmentarzu parafii Przemienienia Pańskiego w Żywcu. (PAP)


Autor: Marek Szafrański


szf/ dki/


Kraj i świat

2022-01-17, godz. 20:30 Podlaskie/ Kolejne ostrzeżenie o silnym wietrze i oblodzeniu dróg; kilkanaście tys. odbiorców wciąż bez prądu Meteorolodzy wydali w poniedziałek kolejne ostrzeżenia o silnym wietrze i oblodzeniu, obejmujące całe województwo podlaskie. W regionie silny wiatr wieje… » więcej 2022-01-17, godz. 20:30 Tatry/ Znaczne pogorszenie warunków turystycznych; lawinowa trójka Warunki do uprawiania turystyki w wyższych partiach Tatr są bardzo trudne. Wędrowanie w takich warunkach stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia - ostrzega… » więcej 2022-01-17, godz. 20:30 Plebiscyt FIFA - Lewandowski najlepszym piłkarzem świata 2021 roku (krótka) Robert Lewandowski po raz drugi w karierze i drugi z rzędu wygrał plebiscyt FIFA na Piłkarza Roku. W finałowej trójce edycji za 2021 rok okazał się lepszy… » więcej 2022-01-17, godz. 20:30 Opole/Wojewoda zachęca do zapoznania się z zasadami Polskiego Ładu Wprowadzenie w życie Polskiego Ładu oznacza obniżenie podatków i wyższe świadczenia dla milionów Polaków - podkreślił wojewoda opolski Sławomir Kłosowski… » więcej 2022-01-17, godz. 20:30 Wrocław/ Od 1 lutego na mapie kulturalnej miasta dwie nowe instytucje Od 1 lutego swoją działalność rozpoczną dwie nowe instytucje - Wrocławski Instytut Kultury i działająca w zmienionej formule Strefa Kultury Wrocław. Pierwsza… » więcej 2022-01-17, godz. 20:30 USA/ Prezydent Biden: Republikanie dążą do wyborczego przewrotu Zmiany prawa wyborczego, dokonywane w stanach rządzonych przez Republikanów, mają na celu sprawienie, by głos wyborców nie miał znaczenia - powiedział w… » więcej 2022-01-17, godz. 20:20 Estonia/ Prezydent zapowiedział bojkot polityczny igrzysk w Pekinie Prezydent Alar Karis i inni przedstawiciele władz Estonii nie udadzą się do Pekinu na zimowe igrzyska olimpijskie, które rozpoczynają się 4 lutego - podaje… » więcej 2022-01-17, godz. 20:20 Jarosław Kaczyński uczestniczył w bazylice Świętego Krzyża w mszy św. w intencji swej matki Prezes PiS Jarosław Kaczyński wraz z członkami rządu z premierem Mateuszem Morawieckim na czele uczestniczył w poniedziałek w mszy św. w bazylice Świętego… » więcej 2022-01-17, godz. 20:20 Ukraina/ Dowódca sił zbrojnych: zagraża nam prawie milionowa armia Rosji Ukrainie zagraża nie tylko 100 tys. rosyjskich wojskowych, zgromadzonych przy jej granicach, lecz prawie milionowa armia Rosji - oświadczył w poniedziałek… » więcej 2022-01-17, godz. 20:20 Cieszyński ostrzega polityków przed spoofingiem: nie dajmy się rozegrać W poniedziałek dwoje posłów poinformowało, że ktoś podszył się pod ich numery telefonów i dzwonił z groźbami. Cyberprzestępcy próbują wykorzystać… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »