Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 104 lata temu urodził się Władysław Siemaszko…
2023-06-08, 13:00 Autor: IAR/B.Falkowska/E.Leo/K.Koziełł

104 lata temu urodził się Władysław Siemaszko - prawnik, żołnierz AK, badacz zbrodni wołyńskiej

Ewa Siemaszko i Władysław Siemaszko. [fot. IPN]
Ewa Siemaszko i Władysław Siemaszko. [fot. IPN]
104 lata kończy dziś Władysław Siemaszko, pseudonim Wir, żołnierz Armii Krajowej, prawnik, od lat 80-tych badacz zbrodni na ludności polskiej na Wołyniu w okresie II wojny światowej. Historycy szacują, że w latach 1943-45 z rąk ukraińskich nacjonalistów zginęło około 60 tysięcy Polaków.
Władysław Siemaszko urodził się w Kurytybie w Brazylii 8 czerwca 1919 roku, w rodzinie dyplomaty. Po śmierci ojca, rodzina wróciła na Wołyń, gdzie spędził lata młodzieńcze. Od początku II wojny światowej działał w konspiracji. Był członkiem tajnej organizacji niepodległościowej Służba Zwycięstwu Polski, od listopada 1939 roku - Związek Walki Zbrojnej.

Po wkroczeniu armii radzieckiej na ziemie polskie został aresztowany, a jego rodzina deportowana. W 1940 roku sowiecki sąd skazał go na karę śmierci za wrogą działalność. Wyrok zmieniono potem na 10 lat łagru. Od czerwca 1941-go był osadzony w więzieniu w Łucku. Udało mu się uniknąć masowych egzekucji, których wiele przeprowadziło tam NKWD. Gdy do miasta wkroczyli Niemcy, funkcjonariusze więzienia uciekli, a Władysław Siemaszko, wraz z żoną poślubioną w więzieniu, wyszedł na wolność.

W latach 1942-1944 roku walczył jako oficer Armii Krajowej w 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty, powołanej w ramach akcji "Burza" do walki z Ukraińską Powstańczą Armią (UPA). Wówczas był świadkiem zbrodni ukraińskich nacjonalistów na Polakach mieszkających we wsiach na Wołyniu.

W 1945 roku jego dywizja została rozbrojona, a Władysław Siemaszko aresztowany przez sowietów i przekazany polskim władzom komunistycznym. Skazano go na pięć lat pozbawienia wolności. Do 1948-go przebywał w więzieniu, wyszedł na mocy amnestii. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, potem pracował jako radca prawny. Udzielał się też w środowisku kombatantów swojej jednostki z okresu II wojny światowej.

Gdy w 1984 roku ukazało się opracowanie Jerzego Tomaszewskiego, w którym autor obarczył Armię Krajową odpowiedzialnością za mordowanie ukraińskich cywilów, środowisko dawnej 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty przystąpiło do zbierania świadectw wydarzeń na Wołyniu. Relacje te zostały opublikowane w książce Władysława Siemaszki "Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945" wydanej w 1990 roku przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich.

Nad kolejnymi dokumentami i relacjami świadków tamtych wydarzeń pracował wraz z córką Ewą Siemaszko. Ukazały się one w roku 2000, w dwutomowej monumentalnej monografii "Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945".

3 maja 2019 roku, blisko 100-letni Władysław Siemaszko został odznaczony Orderem Orła Białego, jako wyraz uznania jego zasług w dokumentowaniu i upowszechnianiu prawdy historycznej oraz za działalność na rzecz środowisk kombatanckich.

(więcej)

Książka "Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945" autorstwa Władysława Siemaszki i jego córki Ewy Siemaszko liczy ponad 1400 stron, i zawiera opisy masakr przeprowadzanych przez Ukraińców na Wołyniu w ponad 1700 miejscach - zarówno miastach jak i małych miejscowościach, osiedlach czy majątkach ziemskich. W dwutomowym opracowaniu znajdują się wykazy, zarówno ponad 19 tysięcy znanych z imienia i nazwiska ofiar zbrodni spośród 60 tysięcy wszystkich wymordowanych na Wołyniu Polaków, jak i spis znanych sprawców mordów. Autorzy oprócz relacji oraz dokumentów polskich i ukraińskich zamieścili także bogaty zbiór fotografii dokumentujących zbrodnię.

Publikacja wywołała kontrowersje wśród historyków. Niektórzy badacze podkreślali, że jest to praca kompletna i w pełni obrazująca stan faktyczny, bazująca na bogatej dokumentacji źródłowej pochodzącej z kwerend w archiwach oraz zebranych osobiście zeznań świadków. Natomiast krytyczne uwagi zgłaszali historycy ukraińscy, ale także niektórzy polscy badacze, którzy podkreślali, że opracowanie nie może zostać uznane za wyczerpujące i kompletne, nie zwiera bowiem dostępnych źródeł z archiwów rosyjskich, niemieckich i ukraińskich, minimalizuje też skalę akcji odwetowych, podejmowanych przez Polaków wobec ludności ukraińskiej.

Dzieło życia Władysława Siemaszki i jego córki Ewy zostało wysoko ocenione przez IPN. Oboje autorzy w 2011 roku otrzymali nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej. Wcześniej Władysław Siemaszko został uhonorowany wieloma innymi nagrodami i odznaczeniami, między innymi Nagrodą Literacką im. Józefa Mackiewicza (z córką Ewą), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski czy Medalem Polonia Mater Nostra Est.

Zobacz także

2023-10-01, godz. 10:00 Niemiecki film "Ostatnia egzekucja" najlepszą fabułą na Festiwalu NNW w Gdyni Niemiecki film "Ostatnia egzekucja" najlepszą produkcją fabularną na Festiwalu NNW w Gdyni. W tamtejszym Teatrze Muzycznym odbyła się gala, podczas której… » więcej 2023-10-01, godz. 07:30 Ostatni dzień festiwalu otwarcia w Muzeum Historii Polski Dziś (1.10) ostatni dzień festiwalu otwarcia w Muzeum Historii Polski. Od 10.00 będzie można indywidualnie zwiedzać budynek i wystawę czasową. Również… » więcej 2023-10-01, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 1 października » więcej 2023-09-30, godz. 15:00 I Opolski Bieg Rotmistrza Pileckiego Uczczenie pamięci rotmistrza Witolda Pileckiego, popularyzacja i upowszechnianie biegania oraz propagowanie zdrowego i aktywnego stylu życia – to cele I Opolskiego… » więcej 2023-09-30, godz. 08:00 250 lat temu Sejm rozbiorowy ratyfikował traktaty I rozbioru Polski 250 lat temu, 30 września 1773 roku, Sejm rozbiorowy ratyfikował traktaty I rozbioru Polski. Umowy dotyczące podziału ziem Rzeczypospolitej przez Rosję, Prusy… » więcej 2023-09-30, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 30 września » więcej 2023-09-29, godz. 16:00 84 lata temu skapitulowała Twierdza Modlin 84 lata temu, 29 września 1939 roku, po dwóch tygodniach oblężenia, ostrzeliwania i bombardowania z powietrza przez wojska niemieckie, skapitulowała Twierdza… » więcej 2023-09-29, godz. 14:00 Z kolekcji Romana Sękowskiego Już w najbliższy poniedziałek wykład poświęcony śp.Romanowi Sękowskiemu i jego niezwykłym zbiorom , które trafiły do zbiorów Miejskiej Biblioteki Publicznej… » więcej 2023-09-29, godz. 12:00 Światło na obraz Już w pierwszą sobotę października w ramach cyklu: Światło na obraz Muzeum Ślaska Opolskiego zaprasza na wykład o dziele Kazimierza Sichulskiego "Szlachcic… » więcej 2023-09-29, godz. 10:00 75 lat temu została aresztowana przez UB porucznik Halina Żurowska, łączniczka AK i Zrzeszenia WiN 75 lat temu, 29 września 1948 roku, została aresztowana w Gdańsku przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa porucznik Halina Żurowska, pseudonim "Heniek"… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »