Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 47 lat temu do Sejmu trafił 'Memoriał 101' - protest…
2023-01-31, 13:00 Autor: IAR/E.Leo/K.Koziełł/dok.

47 lat temu do Sejmu trafił "Memoriał 101" - protest intelektualistów przeciwko PZPR

Wiktor Woroszylski. [fot. PAP/T. Abramowicz, źródło - dzieje.pl]
Wiktor Woroszylski. [fot. PAP/T. Abramowicz, źródło - dzieje.pl]
47 lat temu, 31 stycznia 1976 roku, w Sejmie PRL został złożony "Memoriał 101" - wystąpienie polskich intelektualistów przeciwko PZPR. Jego sygnatariusze protestowali przeciwko nowelizacji konstytucji z 1952 roku, między innymi wpisaniu do niej przewodniej roli partii oraz trwałego i nienaruszalnego sojuszu z ZSRR. Inicjatorami "Memoriału 101" byli Wiktor Woroszylski i Jacek Bocheński. Listem przewodnim opatrzył go Jerzy Andrzejewski.
Historia "Memoriału 101" sięga 1975 roku, kiedy w sierpniu podpisano Akt Końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, w którym państwa członkowskie, wśród nich Polska, zobowiązywały się między innymi do przestrzegania praw człowieka. Mimo podpisania aktu władze PRL już miesiąc później zapowiedziały w "Tezach na VII Zjazd PZPR" zmianę kilku artykułów Konstytucji PRL. Miał się w niej znaleźć między innymi zapis o przewodniej roli PZPR w państwie, trwałym i nienaruszalnym sojuszu z ZSRR oraz zależności respektowania przez władze PRL praw obywateli od wykonywania przez nich obowiązków wobec państwa. Postanowienia te były sprzeczne z podpisanym w Helsinkach aktem końcowym KBWE.

Zapowiedzi zmian w ustawie zasadniczej wywołały poruszenie w kręgach inteligencji. Inicjatorem pierwszego memoriału, nazwanego "Listem 59", był Jan Olszewski, który na jednym ze spotkań opozycji demokratycznej, wraz z Jakubem Karpińskim i Jackiem Kuroniem, zredagował tekst dokumentu. Po zebraniu podpisów, 5 grudnia 1975 roku Edward Lipiński złożył list w Kancelarii Sejmu. Komunistyczne władze kompletnie go zignorowały.

Zrobiło się o nim głośno.dopiero wtedy, gdy o inicjatywie poinformowały zachodnie media. Powstało wówczas więcej protestów przeciwko zmianom w konstytucji, między innymi: 9 stycznia 1976 roku list protestacyjny przesłał na ręce Marszałka Sejmu Episkopat Polski, 21 stycznia - intelektualiści (tzw. List 14), zaś 31 stycznia - przedstawiciele kultury, których protest nazwano "Memoriałem 101".

Wszystkie inicjatywy protestacyjne wobec zmian w konstytucji z przełomu 1975 i 1976 roku były pierwszymi tak licznymi wystąpieniami polskiej inteligencji przeciwko polityce PZPR.

Zobacz także

2023-03-21, godz. 16:00 Środa w Instytucie Śląskim Już jutro spotkanie w związku z jubileuszem czyli 90. rocznicą urodzin prof. Roberta Rauzińskiego. » więcej 2023-03-21, godz. 14:00 Nie tylko proces... Norymberga i jeńcy wojenni 1939–1945 Do 30 kwietnia br. w Przystanku Historia IPN im. Janusza Kurtyki, w Warszawie można oglądać wystawę Nie tylko proces... Norymberga i jeńcy wojenni 1939… » więcej 2023-03-21, godz. 12:00 50 lat temu zmarł Jan Marcin Szancer, wybitny ilustrator, grafik i malarz 50 lat temu, 21 marca 1973 roku, zmarł Jan Marcin Szancer, grafik, malarz i scenograf. Nazywany "malarzem dziecięcych marzeń", był jednym z najwybitniejszych… » więcej 2023-03-21, godz. 10:00 Jerome Lejeune - lekarz i genetyk, który odkrył przyczynę zespołu Downa 21 marca przypada Światowy Dzień Zespołu Downa, ustanowiony w 2005 roku z inicjatywy Europejskiego Stowarzyszenia Zespołu Downa. Przyczynę tej choroby odkrył… » więcej 2023-03-21, godz. 07:00 43 lata temu Walenty Badylak podpalił się w proteście przeciwko kłamstwu katyńskiemu 43 lata temu, 21 marca 1980 roku, Walenty Badylak, były żołnierz Armii Krajowej, pseudonim "Szymon", emerytowany piekarz, dokonał aktu samospalenia na krakowskim… » więcej 2023-03-21, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 21 marca » więcej 2023-03-20, godz. 16:00 81 lat Znaku Polski Walczącej 81 lat temu, 20 marca 1942 roku, na murach okupowanej Warszawy po raz pierwszy pojawił się Znak Polski Walczącej, popularnie nazywany "kotwicą". Graficznie… » więcej 2023-03-20, godz. 14:00 O tych wydarzeniach trzeba pamiętać - 78 lat od wyzwolenia niemieckiego obozu jenieckiego Stalag 344 Lamsdorf uroczystości 78. rocznicy wyzwolenia niemieckiego obozu jenieckiego Stalag 344 Lamsdorf odbyły się tradycyjnie przed pomnikiem Martyrologii Jeńców Wojennych… » więcej 2023-03-20, godz. 14:00 Ostatnie pożegnanie Akowca W dniu 17 marca 2023 odbył się pogrzeb św. pamięci Franciszka Ksawerego Kamysza , żołnierza Armii Krajowej, uczestnika akcji „Burza”. » więcej 2023-03-20, godz. 10:00 Muzeum śląskiej bitwy o benzynę Już w najbliższą sobotę można zwiedzać Muzeum Śląskiej Bitwy o Paliwo w Kędzierzynie Koźlu prowadzone przez Stowarzyszenie Blechhammer 1944r » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »