Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału…
2022-09-30, 11:06 Autor: Marek Szafrański / PAP

22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK „Sosienki”

Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK "Sosienki". [fot. Centrum Dokumentacji Nieobojętni spod Auschwitz]
22 lata temu, 30 września, zmarł Jan Wawrzyczek, oficer Wojska Polskiego, dowódca oddziału AK „Sosienki”, którego działalność ukierunkowana była na pomoc więźniom niemieckiego obozu Auschwitz. Spoczywa na cmentarzu w rodzinnych Jawiszowicach.
Jan Wawrzyczek urodził się 28 kwietnia 1912 r. w Jawiszowicach koło Oświęcimia. Przed wojną był zawodowym żołnierzem. W 1934 r. ukończył szkołę wojskową i otrzymał stopień podporucznika. Cztery lata później otrzymał awans na porucznika. Służył w 73. pułku piechoty w Katowicach, a także w jego batalionie, który stacjonował w Oświęcimiu.

Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Został odznaczony krzyżem srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po klęsce zaangażował się w konspirację. Wiosną 1940 r. utworzony został obwód oświęcimski Związku Walki Zbrojnej, który w 1942 r. przekształcił się w Armię Krajową.

Pierwsze kontakty z więźniami niemieckiego obozu Auschwitz Jan Wawrzyczek nawiązał jesienią 1940 r. Więźniem był tam już wtedy rtm. Witold Pilecki.

W 1941 r. Wawrzyczek utworzył pierwszy oddział - „Marusza”, który m.in. pomagał uciekinierom z obozu Auschwitz. Na początku 1943 r. otrzymał awans na kapitana. Później został majorem.

Komenda Główna AK wyznaczyła Wawrzyczkowi, który używał pseudonimu Danuta, zadanie odtworzenia rozbitego przez Niemców obwodu oświęcimskiego Armii Krajowej. Stworzył go niemal od podstaw. Powołał też jeden oddział partyzancki - w miejsce dotychczasowych niewielkich grup dywersyjnych - pod kryptonimem „Sosienki”.

Oddział liczył 50-80 osób. Działał w ekstremalnych warunkach. Ziemia oświęcimska została wcielona do Rzeszy. Jak wyliczył szef działu naukowego Muzeum Auschwitz Piotr Setkiewicz, w połowie 1944 r. w Oświęcimiu i okolicy stacjonowało 5 tys. uzbrojonych i wyszkolonych Niemców. W pobliżu nie było dużych obszarów leśnych. Jan Wawrzyczek dobierał ludzi zaufanych i oddanych sprawie. Zorganizował go według zasad przez siebie stworzonych: nie było wojskowego drylu, wszyscy mówili do siebie po imieniu. Oddział przetrwał do końca okupacji.

Działalność „Sosienek” ukierunkowana była na pomoc więźniom Auschwitz. Pomogli co najmniej 45 więźniom spośród, ponad 140, których ucieczki zakończyły się sukcesem. Część z nich przystąpiła później do partyzantki. Pomoc znajdowali u nich też Żydzi, jeńcy sowieccy i Jugosłowianie.

Po wkroczeniu Armii Czerwonej komuniści starali się w wymazać z kart historii działalność „Sosienek”. Żołnierze oddziału byli inwigilowani.

Jan Wawrzyczek po wojnie został nauczycielem w Bielsku-Białej. Uczył wychowania fizycznego i przysposobienia obronnego. Po śmierci spoczął na cmentarzu w Jawiszowicach.

W 2018 r. jedno z rond w Bielsku-Białej otrzymało imię Jana Wawrzyczka.

Zobacz także

2022-11-29, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 29 listopada.. » więcej 2022-11-28, godz. 12:00 Wkrótce premiera animacji o żołnierzach wyklętych Celem trwającego projektu edukacyjnego pt. „ZwyciężaMY - VictorioUS” jest przybliżenie młodszym pokoleniom sylwetek żołnierzy wyklętych, a także ich… » więcej 2022-11-28, godz. 11:00 80 lat temu Niemcy rozpoczęli akcję pacyfikacyjno-deportacyjną na Zamojszczyźnie 80 lat temu, w nocy z 27 na 28 listopada 1942 r., oddziały policji i SS otoczyły Skierbieszów i inne wsie. Rozpoczęła się pierwsza faza akcji pacyfikacyjno-deportacyjnej… » więcej 2022-11-28, godz. 10:00 Niektóre wystawy muzeum na Górze św. Anny zamknięte Muzeum Czynu Powstańczego w Górze św. Anny przechodzi termomodernizację. W związku z remontem, stałe wystawy historyczne są niedostępne, zostały zabezpieczone… » więcej 2022-11-28, godz. 09:00 100 lat temu po raz pierwszy zebrał się Senat II RP 100 lat temu, 28 listopada 1922 r., w gmachu przy ul. Wiejskiej w Warszawie odbyło się pierwsze posiedzenie Senatu. Otwierając uroczyste zgromadzenie, Naczelnik… » więcej 2022-11-28, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 28 listopada.. » więcej 2022-11-27, godz. 06:00 Kalendarium historyczne na dziś 27 listopada.. » więcej 2022-11-26, godz. 06:00 Kalendarium historyczne na dziś 26 listopada.. » więcej 2022-11-25, godz. 13:00 Historyczne audycje, które odbędą się w ten weekend tylko w Radio Opole! Historyczne audycje PROGRAM NA WEEKEND SOBOTA 26.11.2022 godz. 7:20 Z historycznego punktu widzenia zaprasza Bolesław Bezeg To felieton odnoszący się do… » więcej 2022-11-25, godz. 12:00 85 lat temu do służby w Marynarce Wojennej wszedł ORP "Błyskawica" 85 lat temu, 25 listopada 1937 r., do służby w Marynarce Wojennej wszedł niszczyciel ORP "Błyskawica". Podczas wojny brał udział w walkach na Atlantyku… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »