Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 78. rocznica pacyfikacji wsi Jamna i partyzanckiej…
2022-09-26, 10:12 Autor: Janusz Smoliński / PAP

78. rocznica pacyfikacji wsi Jamna i partyzanckiej bitwy Batalionu „Barbara”

Archiwalne zdjęcie mieszkańców Jamnej, którzy zginęli podczas pacyfikacji wsi [fot. www.it.tarnow.pl]
Archiwalne zdjęcie mieszkańców Jamnej, którzy zginęli podczas pacyfikacji wsi [fot. www.it.tarnow.pl]
W niedzielę obchodziliśmy 78. rocznicę Bitwy na Jamnej (Małopolska), którą partyzanci Batalionu „Barbara” 16 Pułku Piechoty Armii Krajowej stoczyli tu z Niemcami 25 września 1944 r.
Co roku w rocznicę wrześniowej bitwy partyzanckiej na Jamnej, odbywają się liczne złazy turystyczne na położone w okolicach Tarnowa wzgórze, które w czasie wojny było siedzibą akowskiego batalionu. W 1944 r. żołnierze AK prowadzili stąd dywersję na tyłach wroga.

Jak wspominał przed laty jeden z uczestników bitwy, nieżyjący już dziś Jerzy Pertkiewicz, żołnierze AK zaczajali się na Niemców przy drodze do Nowego Sącza prowadzącej przez Gródek nad Dunajcem (była to zresztą w tamtych latach jedyna droga w stronę Nowego Sącza). Tam „likwidowali” niemieckie samochody.

Partyzanci dawali się mocno we znaki okupantowi. Gdy w Pławnej wysadzili pociąg wiozący niemieckie czołgi, u Niemców zawrzało. Postanowili uporać się z krnąbrnym polskim oddziałem, który stanowił dla nich nie lada problem. 24 września 1944 r. wieś Jamna została otoczona przez Wehrmacht, SS i oddziały ukraińskiej SS „Galizien”. Tak doszło do Bitwy pod Jamną, która rozpoczęła się 25 września 1944 r. i trwała dwa dni.

Polscy żołnierze otrzymali meldunek, że Niemcy otaczają Jamną rano 25 września. Dowództwo polskiego oddziału mieściło się wtedy w tym miejscu wzgórza, gdzie obecnie na Jamnej znajduje się kościół dominikanów. Kompanie rozlokowane były wokół. Bitwa rozgorzała od rana i trwała do wieczora.

Po całodziennym, zaciętym i morderczym boju, partyzanci wyszli nocą z groźnego okrążenia. Pomogła im w tym burza, która rozpętała się nad Jamną. Niemieckie lotnictwo (niemieckie samoloty stacjonowały na lądowisku w Klikowej pod Tarnowem) nie było w stanie wejść do akcji, a artyleria nieprzyjaciela ostrzelać celnie akowców.

Niemieckie wojsko nacierało na Jamną od strony Bukowca. Miało dziesięciokrotną przewagę liczebną. Niemieckich żołnierzy było prawie pięć tysięcy. Mieli miażdżącą przewagę w uzbrojeniu. Żołnierzy AK było 600.

Początkowo sytuacja wydawała się bardzo zła, gdyż żołnierze AK zostali okrążeni, ale podczas walki i sprytnego manewru, udało się akowcom wyjść z potrzasku. Wycofali się szczęśliwie w kierunku Jastrzębi i Policht. W krwawej potyczce zginęło niestety czterech żołnierzy Batalionu „Barbara”. Niemcy ponieśli spore straty. Według niektórych źródeł, zginęło ich nawet około stu.

Niestety, po wycofaniu się Batalionu „Barbara”, niemieccy żołnierze wkroczyli do wsi i w akcie odwetu za to, że Jamna sprzyjała partyzantom, zabili 23 osoby i spalili 30 zabudowań. Wśród zamordowanych była matka z rocznym dzieckiem na ręku, jak również ludzie starsi. W miejscu, gdzie hitlerowscy żołnierze zastrzelili kilkanaście osób z ludności cywilnej, dziś wznosi się kaplica. Dolina, gdzie stała chata, w której ukrywali się mieszkańcy, zyskała nazwę Dolina Męczeństwa.

Po wyjściu z okrążenia Batalion „Barbara” zachował nadal siły oraz wolę walki, co udowodnił w późniejszym okresie walcząc w kolejnych potyczkach z Niemcami. Dowódcą batalionu był kpt. dyplomowany Eugeniusz Borowski ps. „Leliwa”. Działalność Batalionu „Barbara” na Pogórzu Ciężkowicko-Rożnowskim w 1944 r. była jednym z przejawów prowadzonej w tamtym czasie przez AK Akcji „Burza”.

W czasach PRL-u, gdy o AK nie mówiło się, albo mówiło się źle, rocznice Bitwy na Jamnej nie były organizowane oficjalnie. Co roku spotykali się tu natomiast w latach 70. i 80. jej dawni uczestnicy. Przychodzili turyści i młodzież oddać hołd żołnierzom AK, a dla kamuflażu podawano, że organizowany był w tym dniu przez PTTK „Rajd Złotego Liścia”.

Inicjatorem i pomysłodawcą tych obchodów oraz rajdów organizowanych w partyzancką rocznicę był jeden z dawnych partyzantów Batalionu „Barbara”, Józef Małecki ps. „Motyl”. W tamtych latach obchody na Jamnej odbywały się przy drewnianym krzyżu i obelisku ufundowanym przez mieszkańców i partyzantów w 1967 r.

Współczesne obchody mają już charakter oficjalny i organizowane są przez gminę Zakliczyn oraz Starostwo Powiatowe w Tarnowie. Tegoroczne obchody rozpoczęły się w niedzielę, o godz. 10, apelem Poległych i złożeniem wiązanek kwiatów pod pomnikiem poległych podczas bitwy i w czasie pacyfikacji wsi Jamna.

Zobacz także

2022-11-25, godz. 11:00 55 lat temu odbyła się premiera "Dziadów" w reż. K. Dejmka -"Iskra zapalna Marca '68" 55 lat temu, 25 listopada 1967 r., w Teatrze Narodowym odbyła się premiera "Dziadów" Mickiewicza w reż. Kazimierza Dejmka. Spektakl stał się iskrą zapalną… » więcej 2022-11-25, godz. 10:00 "Głubczyckie nekropolie". Nowa wystawa w głubczyckim muzeum "Głubczyckie nekropolie" – to tytuł najnowszej wystawy, którą można oglądać w Powiatowym Muzeum Ziemi Głubczyckiej. Ekspozycja przybliża historię miejskich… » więcej 2022-11-25, godz. 09:00 Inwestycja za 5 mln złotych. Rusza remont Muzeum Czynu Powstańczego Rusza termomodernizacja budynków Muzeum Czynu Powstańczego na Górze św. Anny. Czasowo wstrzymano zwiedzanie wystawy historycznej, ale za to na wystawie przyrodniczej… » więcej 2022-11-25, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 25 listopada.. » więcej 2022-11-25, godz. 09:00 Podsumowanie projektu "Niepodległa" (wywiad) Za nasz największy sukces można uznać to, że rozpoczęliśmy proces zmiany postrzegania Święta Niepodległości i sposobów na jego celebrowanie - powiedział… » więcej 2022-11-24, godz. 12:00 Zapraszamy na dzisiejsze spotkanie z Romanem Horoszkiewiczem- bohaterem „Twarzy Opola” Żołnierz trzech wojen, powstaniec śląski, jeniec obozów Wehrmachtu i zasłużony działacz kulturalny na Śląsku Opolskim. O kim mowa? O Romanie Horoszkiewiczu… » więcej 2022-11-24, godz. 11:00 Bezcenne starodruki na wystawie w Opolu W Galerii WuBePe w Opolu możemy zobaczyć reprezentatywne druki, wytłoczone w drukarniach polskich, francuskich, niemieckich, szwajcarskich i włoskich. Znajdują… » więcej 2022-11-24, godz. 10:00 Mija 78 lat od katastrofy w Barwałdzie Co najmniej 60 osób poniosło śmierć w jednej z największych na ziemiach polskich katastrof. 24 listopada 1944 r. w pobliżu Barwałdu Średniego przepełniony… » więcej 2022-11-24, godz. 09:00 "Przystanek Historia" zawitał do Brzegu. To projekt dla różnych pokoleń W brzeskim ratuszu od wczoraj (23.11) można lepiej poznać najnowszą historię Polski. Miasto, wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej, otwarło tam wystawę… » więcej 2022-11-24, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 24 listopada.. » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »