Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 108. rocznica utworzenia Pierwszej Kompanii Kadr…
2022-08-03, 10:17 Autor: PAP

108. rocznica utworzenia Pierwszej Kompanii Kadrowej

Pułkownik Józef Piłsudski ze swoim sztabem przed Pałacem Gubernialnym w Kielcach w 1914 [fot. domena publiczna]
Pułkownik Józef Piłsudski ze swoim sztabem przed Pałacem Gubernialnym w Kielcach w 1914 [fot. domena publiczna]
Pierwsza Kompania Kadrowa, zalążek I Brygady Legionów Polskich, pierwszy od zakończenia powstania styczniowego regularny oddział armii polskiej została utworzona 3 sierpnia 1914 r. z połączenia Związku Strzeleckiego i Polskich Drużyn Strzeleckich.
Strzelcy na kwaterze w Oleandrach [fot. domena publiczna]
Strzelcy na kwaterze w Oleandrach [fot. domena publiczna]
"Dla Europy był to początek jednego z najkrwawszych konfliktów, dla Polaków znajdujących się od prawie 120 lat w niewoli – szansa na odzyskanie niepodległości. 28 lipca 1914 r. Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii. W ciągu kilku dni rozpętała się I wojna światowa. W Galicji pod okiem i ze wsparciem Austriaków rozwijał się ruch strzelecki, w ramach którego przygotowywano przyszłe kadry dla polskich formacji wojskowych na wypadek wojny z Rosją" - przypomina IPN.


Ówczesny komendant Józef Piłsudski pragnął pod osłoną państw centralnych rozpocząć insurekcje antyrosyjską, a Austriacy widzieli w nim szansę na wywołanie dywersji na tyłach armii rosyjskiej.


Plan działań strzelców na wypadek wojny opracowano już w 1912 r. "Na teren Królestwa miały wkroczyć niezbyt liczne oddziały kadrowe, wokół których organizowałaby się armia powstańcza. Tam rozbudowane oddziały miały ruszyć w kierunku Kielc. Zagłębie Dąbrowskie stało się jednak pierwszym celem akcji wojsk niemieckich, stąd w ostatniej chwili zdecydowano się na bezpośrednie uderzenie w kierunku Kielc" - napisano w przesłanej PAP informacji.


Wybuch wojny z Rosją przyspieszył bieg wydarzeń. 2 sierpnia Piłsudski wysłał do Królestwa pierwszy patrol siedmiu ułanów. Następnego dnia, 3 sierpnia 1914 r., utworzono na bazie Związku Strzeleckiego i Polskich Drużyn Strzeleckich - Pierwszą Kompanię Kadrową z ok. 150 strzelców. Stanowiła ona zalążek przyszłego Wojska Polskiego i była pierwszym regularnym polskim oddziałem wojskowym od czasów powstania styczniowego.


"Odtąd nie ma ani Strzelców, ani Drużyniaków. Wszyscy, co tu jesteście zebrani, jesteście żołnierzami polskimi. Znoszę wszelkie odznaki specjalnych grup. Jedynym waszym znakiem jest odtąd orzeł biały. (…) Żołnierze!… Spotkał was ten zaszczyt niezmierny, że pierwsi pójdziecie do Królestwa i przestąpicie granicę rosyjskiego zaboru, jako czołowa kolumna wojska polskiego idącego walczyć za oswobodzenie ojczyzny. Wszyscy jesteście równi wobec ofiar, jakie ponieść macie" – mówił Józef Piłsudski.


6 sierpnia Pierwsza Kompania Kadrowa wyruszyła z krakowskich błoni w kierunku Królestwa przekraczając granicę w Michałowicach. Piłsudski na posiedzeniu Komisji Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych odczytał, datowany na 3 sierpnia, manifest Rządu Narodowego w Warszawie, który - jak podkreśla IPN - okazał się "wielkim blefem" wobec zaborcy.


"W Warszawie utworzył się Rząd Narodowy. Obowiązkiem wszystkich Polaków jest skupić się solidarnie pod Jego Władzą. Komendantem polskich sił wojskowych mianowany został ob. Józef Piłsudski, którego rozporządzeniom wszyscy ulegać winni" - głosił manifest.
Ostatnia defilada Pierwszej Kadrowej na Błoniach krakowskich 6 sierpnia 1939 r. Naczele: Tadeusz Kasprzycki, a na prawym skrzydle Bolesław Wieniawa-Długoszowski [fot. domena publiczna]
Ostatnia defilada Pierwszej Kadrowej na Błoniach krakowskich 6 sierpnia 1939 r. Naczele: Tadeusz Kasprzycki, a na prawym skrzydle Bolesław Wieniawa-Długoszowski [fot. domena publiczna]
Jednak - jak wskazuje Instytut - Rządu Narodowego de facto w Warszawie nie było, a Piłsudski liczył na szybki bieg wypadków. "Wkroczenie na teren zaboru rosyjskiego strzelców i informacja o Rządzie Narodowym miały wywołać powszechny zryw. Ostatecznie kalkulacje Piłsudskiego zawiodły. 12 sierpnia strzelcy wkroczyli do opuszczonych przez Rosjan Kielc. Natomiast mieszkańcy na strzelców spoglądali jako na formację proniemiecką, stąd też nie doszło do żadnego powstania, na które liczył przyszły Naczelnik Państwa polskiego" - zaznacza IPN.


Inicjatywa Piłsudskiego - jak ocenia - nie spowodowała znaczącego zamieszania na tyłach przeciwnika i została uznana przez Austriaków za nieudaną. Za pośrednictwem ppłk. Jana Nowaka dowództwo cesarsko-królewskiej armii przekazało Polakom ultimatum: albo cała formacja zostanie włączona do armii austro-węgierskiej albo oddział zostanie rozwiązany, a z części strzelców utworzone zostaną podporządkowane dowództwu bliżej nieokreślone grupy dywersyjne.


"Wydawałoby się, że historia legionów zakończyła się niepowodzeniem, nim na dobre się zaczęła. Współpraca wojskowa między strzelcami a państwami centralnymi potrzebowała wsparcia politycznego. Wprawdzie akcja w Kongresówce nie zakończyła się bezpośrednim sukcesem, to jednak istniał potencjał dla przyszłych działań, zwłaszcza że najważniejsze formacje strzeleckie w chwili wybuchu wojny liczyły łącznie ponad 13 tys. strzelców. Wobec dynamicznej sytuacji, jaka zaczęła rozwijać się wokół sprawy polskiej, inicjatywę przejęli krakowscy konserwatyści posiadający decydujący wpływ na sprawy Galicji" - pisze Instytut.


Po porozumieniu z Wiedniem 16 sierpnia podjęto uchwałę o powołaniu ponadpartyjnej organizacji działającej dla sprawy narodowej – Naczelnego Komitetu Narodowego – i formowaniu pod jego patronatem Legionów Polskich. "Spontaniczna akcja Piłsudskiego nie wznieciła powstania, ale rozpoczęła proces systematycznej pracy politycznej i walki zbrojnej, który poskutkował odzyskaniem niepodległości przez Polskę w listopadzie 1918 r." - podsumowuje IPN.

Zobacz także

2022-10-01, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 1 października.. » więcej 2022-09-30, godz. 13:00 Historyczne audycje, które odbędą się w ten weekend tylko w Radio Opole! Historyczne audycje PROGRAM NA WEEKEND SOBOTA 1.10.2022 godz. 7:20 Z historycznego punktu widzenia zaprasza Bolesław Bezeg To felieton odnoszący się do… » więcej 2022-09-30, godz. 12:00 Trzecia rocznica śmierci Kornela Morawieckiego - legendarnego lidera "Solidarności Walczącej" 30 września 2019 r., zmarł Kornel Morawiecki, działacz opozycji antykomunistycznej, legendarny lider „Solidarności Walczącej”, kandydat na prezydenta… » więcej 2022-09-30, godz. 11:06 22 lat temu zmarł Jan Wawrzyczek, dowódca oddziału AK „Sosienki” 22 lata temu, 30 września, zmarł Jan Wawrzyczek, oficer Wojska Polskiego, dowódca oddziału AK „Sosienki”, którego działalność ukierunkowana była na… » więcej 2022-09-30, godz. 10:00 Archeolodzy przebadali lazaret w niemieckim obozie w Łambinowicach Igły lekarskie, fragment maszynki do golenia, guziki bieliźniane i mundurowe, metalowe naczynia, żeliwne elementy piecyków grzewczych - to tylko niektóre… » więcej 2022-09-30, godz. 09:00 "Dzień Archiwisty". Archiwum zaprasza mieszkańców Opola Archiwum Państwowe w Opolu już dzisiaj otwiera swoje drzwi z okazji Dnia Archiwisty. Przygotowano szereg zajęć dla dzieci i dorosłych. » więcej 2022-09-30, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 30 września.. » więcej 2022-09-29, godz. 12:00 Dziewiąty odcinek filmowego cyklu "…ale to już inna historia 2" [FILM] „Listy z Katynia” to dziewiąty odcinek filmowego cyklu „… ale to już inna historia 2”, który mówi o losach jednego z tysięcy polskich oficerów… » więcej 2022-09-29, godz. 11:05 W Muzeum Narodowym w Warszawie otwarto wystawę „Łukaszowcy. Wielki powrót” Powrót tych obrazów to przewracanie ważnych dla wspólnoty dzieł - powiedział w środę wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński… » więcej 2022-09-29, godz. 10:00 78 lat temu Niemcy rozpoczęli szturm na Żoliborz 78 lat temu oddziały niemieckiej19 Dywizji Pancernej zaatakowały Żoliborz. Pod Jaktorowem Grupa AK "Kampinos" została rozbita. Do niemieckiego obozu koncentracyjnego… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »