Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » 82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana…
2022-07-06, 11:01 Autor: Marek Szafrański / PAP

82 lata temu zmarł Dawid Wongczewski; pierwsza znana z nazwiska ofiara Auschwitz

Brama "Arbeit Macht Frei", Auschwitz [pixabay.com]
Brama "Arbeit Macht Frei", Auschwitz [pixabay.com]
6 lipca 1940 r. na wolność wydostał się z Auschwitz więzień Tadeusz Wiejowski. Była to pierwsza ucieczka z obozu. Niemcy zarządzili po niej apel. Trwał 20 godzin. Podczas niego zmarł polski Żyd Dawid Wongczewski. Stał się pierwszą znaną z nazwiska ofiarą obozu.
Tadeusz Wiejowski na przedwojennym zdjęciu w mundurze starszego szeregowego Wojska Polskiego [fot. domena publiczna]
Tadeusz Wiejowski na przedwojennym zdjęciu w mundurze starszego szeregowego Wojska Polskiego [fot. domena publiczna]
Tadeusz Wiejowski został deportowany do Auschwitz 14 czerwca 1940 r. w pierwszym transporcie polskich więźniów. Pochodził z Kołaczyc. W ucieczce pomogli polscy robotnicy, którzy pracowali jako elektrycy w niemieckiej firmie: Bolesław Bicz, Emil Kowalowski, Stanisław Mrzygłód, Józef Muszyński i Józef Patek. Czterech z nich było członkami Związku Walki Zbrojnej.


Wiejowski, przebrany w robocze ubranie jednego z elektryków, wyszedł w ich towarzystwie na zewnątrz. Otrzymał od nich prowiant i pieniądze. Towarowym pociągiem wydostał się poza okolice obozu.


Niemcy po wykryciu ucieczki zarządzili karny apel. Rozpoczął się o godz. 18 i trwał nieprzerwanie do godziny 14 następnego dnia. Był to najdłuższy apel w historii obozu. Niemcy przez całą noc chodzili między szeregami więźniów bijąc ich i kopiąc. Po raz pierwszy wymierzono publiczną karę chłosty kijem. Kara dotknęła więźniów, których gestapo podejrzewało o pomoc w ucieczce.


W "stójce" uczestniczyli wszyscy więźniowie, także chorzy. Było ich wówczas 1311. W nocy z 6 na 7 lipca, wycieńczony wielogodzinnym staniem, zmarł Dawid Wongczewski. Stał się pierwszą znaną z nazwiska ofiarą Auschwitz. Współcześnie niewiele o nim wiadomo. Nieznana jest jego przeszłość. Do obozu został deportowany w drugim transporcie polskich więźniów 20 czerwca 1940 r. Niemcy przywieźli nim 313 osób z więzienia w Wiśniczu Nowym. W większości byli to Polacy, ale było w tej grupie także kilkunastu polskich Żydów.


Deportowani po przywiezieniu zostali poddani szczegółowym oględzinom. Lekarz SS Franz Georg Mayer prowadził badania antropologiczne. Zwracał uwagę na wszelkie blizny lub znaki szczególne u więźniów. Wongczewski, z uwagi na katastrofalny stan zdrowia, został umieszczony w obozowej izbie chorych.


Obozowe gestapo po ucieczce Wiejowskiego przeprowadziło śledztwo. Aresztowali polskich robotników, którzy pomogli uciekinierowi, i umieścili ich w obozie. Zostali skazani na śmierć, ale Niemcy zamienili ostatecznie karę na chłostę i osadzenie w Auschwitz. Obóz przeżył tylko Bolesław Bicz. Zmarł tuż po wojnie.


Tadeusz Wiejowski przez ponad rok ukrywał się w rodzinnych Kołaczycach. Jesienią 1941 r. został zatrzymany i osadzony w więzieniu w Jaśle. Krótko potem został rozstrzelany.


Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. Spośród ok. 140-150 tys. deportowanych do obozu Polaków śmierć poniosła niemal połowa. W Auschwitz ginęli także Romowie, jeńcy sowieccy i osoby innej narodowości.

Zobacz także

2022-10-03, godz. 12:00 Raport polskich strat wojennych. Suma przekracza 6 bilionów złotych. Straty Polski w wyniku rozpętanej przez Niemców w 1939 roku wojny to 6 bilionów 220 mld 609 mln złotych – czytamy w opublikowanym 1 września raporcie o… » więcej 2022-10-03, godz. 11:11 80 lat temu doszło do masakry Żydówek w podobozie Auschwitz 80 lat temu, w pierwszych dniach października, niemieckie więźniarki funkcyjne i esesmani zakatowali w ciągu jednej nocy 90 francuskich Żydówek z karnej… » więcej 2022-10-03, godz. 10:02 Otwarto Izbę Pamięci na Cmentarzu Powstańców Warszawy W niedzielę otwarto uroczyście Izbę Pamięci na Cmentarzu Powstańców Warszawy. Na tym cmentarzu leży 104 tysiące 105 osób i ich głosem ma być ten cmentarz… » więcej 2022-10-03, godz. 09:00 78 lat temu gen. "Bór" wydał pożegnalny rozkaz do powstańców 3 października 1944 r. powstańcy maszerowali do niemieckiej niewoli. Demontowano zapory i barykady przy niemieckich pozycjach. Gen. "Bór" wydał pożegnalny… » więcej 2022-10-03, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 3 października.. » więcej 2022-10-02, godz. 08:00 78 lat temu, po 63 dniach heroicznej walki Powstanie Warszawskie upadło. W nocy z 2 na 3 października (o godz. 2.00) w kwaterze gen. von dem Bacha-Zelewskiego w Ożarowie, przedstawiciele Komendy Głównej AK, płk Kazimierz Iranek-Osmecki… » więcej 2022-10-02, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 2 października.. » więcej 2022-10-01, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 1 października.. » więcej 2022-09-30, godz. 13:00 Historyczne audycje, które odbędą się w ten weekend tylko w Radio Opole! Historyczne audycje PROGRAM NA WEEKEND SOBOTA 1.10.2022 godz. 7:20 Z historycznego punktu widzenia zaprasza Bolesław Bezeg To felieton odnoszący się do… » więcej 2022-09-30, godz. 12:00 Trzecia rocznica śmierci Kornela Morawieckiego - legendarnego lidera "Solidarności Walczącej" 30 września 2019 r., zmarł Kornel Morawiecki, działacz opozycji antykomunistycznej, legendarny lider „Solidarności Walczącej”, kandydat na prezydenta… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »