Radio Opole » Aktualności historyczne » Aktualności historyczne » Dzisiaj odbędzie się pogrzeb Józefa Walaszczyka…
2022-06-28, 10:00 Autor: Michał Szukała / PAP

Dzisiaj odbędzie się pogrzeb Józefa Walaszczyka, Sprawiedliwego wśród Narodów Świata

Józef Walaszczyk [źródło fot. Instytut Pamięci Narodowej]
Józef Walaszczyk [źródło fot. Instytut Pamięci Narodowej]
Pogrzeb Józefa Walaszczyka, zmarłego 20 czerwca w wieku 102 lat najstarszego polskiego Sprawiedliwego, odbędzie się we wtorek – poinformował Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Józef Walaszczyk w czasie II wojny światowej uratował z rąk Niemców 53 osoby.
Uroczystości pogrzebowe rozpoczną się od mszy świętej odprawionej w Katedrze Polowej Wojska Polskiego o godzinie 11:00. Po jej zakończeniu uczestnicy uroczystości udadzą się na Cmentarz Powązkowski. Józef Walaszczyk zostanie pochowany w grobie rodzinnym. W uroczystościach pogrzebowych wezmą udział przedstawiciele władz państwowych, między innymi szef UdSKiOR minister Jan Józef Kasprzyk.


Józef Walaszczyk urodził się 13 listopada 1919 roku w Częstochowie, dorastał w Warszawie. Po śmierci ojca w 1927 roku rodzinie pomógł kuzyn Ludwik Okęcki, który był właścicielem majątku i fabryki w Rylsku nieopodal Rawy Mazowieckiej. Przed 1939 rokiem Józef zdał tzw. małą maturę. Podczas okupacji pracował w rodzinnym majątku. Często jeździł w sprawach fabryki do Warszawy i tam poznał Irenę Front, która nie zdradziła mu swojego żydowskiego pochodzenia. Ujawniła prawdę dopiero podczas niespodziewanej kontroli Gestapo w pensjonacie, gdzie się zatrzymali. Józef Walaszczyk zamknął ją w pokoju, a sam wyszedł na korytarz, aby poddać się kontroli. Po wylegitymowaniu zasymulował problemy żołądkowe i zamknął się w toalecie.


„Gestapowiec podszedł do mojego pokoju i zaczął krzyczeć do kierowniczki, aby otworzyła drzwi. Powiedziała, że nie może, ponieważ jest wynajmowany przez tego chorego pana. Jeszcze raz sprawdził dokumenty i zrezygnował z kontroli. Zabrałem Irenę do mojej kawalerki, a ja pojechałem zrobić jej aryjskie papiery, żeby mogła egzystować” - wspominał Józef Walaszczyk na filmie wyświetlonym podczas uroczystości z okazji setnych urodzin bohatera zorganizowanych w 2019 r. Dokumenty zostały przygotowane przez przyjaciół z AK ale warunkiem ich wystawienia było zawarcie fikcyjnego małżeństwa przez parę. Przyszły Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, zgodził się pomimo tego, że w razie wpadki ryzykował własne życie.


Irena niedługo potem została złapana przez Niemców i uwięziona wraz z grupą 20 żydowskich znajomych. Jedyną szansą na pomyślne rozwiązanie było wydostanie ich wszystkich. Gestapowcy zgodzili się na to pod warunkiem łapówki w wysokości kilograma złota w wyrobach jubilerskich. Walaszczyk miał na ich zgromadzenie zaledwie kilka godzin. Pomogli przyjaciele m.in. ukrywający się Żydzi.


„O piątej przyjechała więźniarka. Spytali się czy gold jest. Mnie jakoś udało się to uzbierać. Tych dwudziestu wyleciało, Irena również wyszła” - wspominał na filmie Walaszczyk. Po szczęśliwym wydostaniu dziewczyny umieścił ją wraz z dwiema koleżankami w świeżo zakupionym mieszkaniu na ulicy Emilii Plater. Przebywały tam aż do wybuchu Powstania Warszawskiego. Po jego upadku spotkały się z Józefem i udały się do jego majątku w Rylsku.


Józef Walaszczyk pomagał także mieszkańcom getta warszawskiego skąd przygotowywał dla Armii Krajowej meldunki o sytuacji więzionej ludności. Pomógł także kilkudziesięciu Żydom z Rawy Mazowieckiej. W 1941 r. zwrócił się do niego znajomy kupiec z lat przedwojennych, który poprosił go o przyjęcie do fabryki 40 młodych Żydów. Udało mu się wynegocjować z dyrektorem Arbeitsamtu (niemieckiego urzędu pracy) zgodę na zatrudnienie 30 pracowników, którzy dzięki temu przeżyli Holokaust. W czasie okupacji współpracował z Armią Krajową, a po upadku Powstania Warszawskiego zorganizował placówkę Czerwonego Krzyża w Podkowie Leśnej, w której pomagał żołnierzom i cywilom ze stolicy.


Po wojnie Józef Walaszczyk i Irena Front rozstali się, choć utrzymywali ze sobą kontakt, a dawna ukochana nie zapomniała o wybawcy. Dzięki niej Józef Walaszczyk w 2002 r. otrzymał tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Został wiceprezesem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.


Po wojnie Walaszczyk przeniósł się do Krakowa, ale po kilku latach zdecydował się powrócić do Warszawy. Wraz z kuzynem uruchomili fabrykę materiałów wełnianych i bawełnianych. W 1949 przedsiębiorstwo zostało znacjonalizowane. Następnie wraz z żydowskimi kolegami prowadził szwalnię bielizny na ul. Wiatracznej. Po roku, pod naciskiem urzędu skarbowego, interes został zamknięty. W 1950 r. otworzył zakład tkacki w Podkowie Leśnej, który po dwóch latach, w związku z wprowadzeniem obowiązku posiadania koncesji, został zlikwidowany. Walaszczyk w międzyczasie uzyskał uprawnienia mistrzowskie z kaletnictwa, dzięki czemu mógł rozpocząć produkcję artykułów skórzanych. Został członkiem Pomocniczej Spółdzielni Wielobranżowej w Grodzisku Mazowieckim. Po pewnym czasie został wiceprezesem tej spółdzielni ds. finansowych. W 1951 r. opuścił spółdzielnię w proteście przeciwko jej upaństwowieniu i został prezesem rady nadzorczej upadającej spółdzielni szewskiej w Rembertowie. W późniejszym czasie założył pracownię kaletniczą przy ul. Sobieskiego w Warszawie, którą prowadził do roku 2014.


Z okazji setnych rodzin Józefa Walaszczyka list do jubilata wystosował prezydent RP Andrzej Duda. „Pragnę przekazać wyrazy głębokiego szacunku dla Pana życiowej postawy i czynów, a zwłaszcza za to, że podczas II wojny światowej pospieszył Pan na ratunek i znalazł schronienie dla kilkudziesięciu żydowskich współobywateli. W imieniu Rzeczypospolitej chcę dziś z całego serca podziękować Panu za ten bezprzykładny heroizm, odwagę i wierność najwyższym zasadom” - napisał prezydent w 2019 roku. W tym samym roku Ośrodek Karta udostępnił online wspomnienia Józefa Walaszczyka „Przywracanie pamięci”.


Józef Walaszczyk był odznaczony m.in.: Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi i Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości

Zobacz także

2022-08-09, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 9 sierpnia.. » więcej 2022-08-08, godz. 12:02 Muzeum Auschwitz wydało wspomnienia byłego więźnia Aleksandra Kalczyńskiego Muzeum Auschwitz wydało wspomnienia Aleksandra Kalczyńskiego, byłego więźnia niemieckich obozów Auschwitz oraz Sachsenhausen. „To chwytająca za serce… » więcej 2022-08-08, godz. 11:00 Nowe nabytki muzeum w Jarosławiu - plan miasta z 1777 r. i teka grafik z Wielkiej Wojny O dwa wyjątkowe eksponaty: unikatowy, rękopiśmienny plan miasta z 1777 r. oraz rzadką tekę grafik pt. „Galicja 1915” autorstwa Luigiego Kasimira wzbogaciło… » więcej 2022-08-08, godz. 10:07 70 lat temu na Rakowieckiej zamordowano sześciu pilotów Wojska Polskiego 70 lat temu, 7 sierpnia 1952 r., w murach więzienia mokotowskiego rozstrzelanych zostało sześciu oficerów lotników oskarżonych o „udział w spisku mającym… » więcej 2022-08-08, godz. 09:00 Jesienią poznamy wyniki prac badawczych prowadzonych w pałacu w Rozkochowie Po tym, jak barokowy pałac w Rozkochowie 1,5 roku temu zmienił właściciela, w obiekcie cały czas prowadzone są prace badawcze. Te mają dać odpowiedź m.in… » więcej 2022-08-08, godz. 08:00 Kalendarium historyczne na dziś 8 sierpnia.. » więcej 2022-08-07, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 7 sierpnia.. » więcej 2022-08-06, godz. 07:00 Kalendarium historyczne na dziś 6 sierpnia.. » więcej 2022-08-05, godz. 12:00 Dziś mija 60 lat od śmierci Marilyn Monroe Marilyn ma w sobie coś z Charliego Chaplina i Grety Garbo. To pierwsza w pełni świadoma i autentyczna aktorka od czasów Garbo. Marilyn to kino w czystej postaci… » więcej 2022-08-05, godz. 11:02 80 lat temu prof. Jan Piekałkiewicz został Delegatem Rządu na Kraj 80 lat temu, 5 sierpnia 1942 r., premier RP gen. Władysław Sikorski mianował Jana Piekałkiewicza Delegatem Rządu na Kraj. Po kilku miesiącach jego misja… » więcej
23456
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »