Radio Opole » Z historycznego punktu widzenia » Felietony » Opole stolicą emigracji
2021-11-28, 08:20 Autor: Bolesław Bezeg

Opole stolicą emigracji

Władysław Witkowski: "Bitwa pod Beresteczkiem", w centrum król Jan Kazimierz Waza.
Władysław Witkowski: "Bitwa pod Beresteczkiem", w centrum król Jan Kazimierz Waza.
Pojutrze przypada 366 rocznica wydania przez króla Jana Kazimierza Wazę tzw. uniwersału opolskiego – jednego z najbardziej przełomowych dokumentów w naszej historii. Zanim jednak wyjaśnię na czym polegała wyjątkowa przełomowość tego uniwersału, przypomnę co łączyło wówczas króla Rzeczpospolitej z leżącym przecież poza jej granicami Opolem.
Z Historycznego Punktu Widzenia 28 listopada 2021
Oto latem 1655 roku maszerująca ze Szczecina armia szwedzka rozpoczęła podbój Polski. Oprócz chęci utworzenia z Bałtyku wewnętrznego szwedzkiego morza Szwedami kierowała potrzeba zasilenia wiecznie pustego szwedzkiego skarbca bogactwami Rzeczypospolitej obfitującej szczególnie w tak potrzebne w Szwecji płody rolne.

Niestety w tamtym czasie Polacy nie mieli ochoty bić się ze Szwedami. W wymęczonej toczonymi przez ponad pół wieku wojnami z niemal wszystkimi sąsiadami Rzeczpospolitej coraz większą popularność zdobywało przekonanie, że lepiej by polskim królem został król Szwedów Karol X Gustaw.

Uważano, że dobrze by było gdyby ten twardy władca i zwycięski wódz, swoje w Rzeczpospolitej panowanie oparł o niezwyciężoną szwedzką armię, a Polacy zwolnieni byliby z odpowiedzialności za bezpieczeństwo granic i z konieczności walki z coraz to nowymi najeźdźcami. Była to tęsknota do tego, by ktoś zdjął z nas odpowiedzialność za ojczyznę. Zupełnie jak dziś gdy polscy politycy wygłaszają życzenia by naszym bezpieczeństwem martwiło się NATO albo państwo niemieckie, żebyśmy nie musieli utrzymywać kosztownej armii.

Licząc zatem na spokój i dostatni byt polska szlachta tłumnie deklarowała wierność wkraczającemu Karolowi Gustawowi, a poszczególne polskie wojska zamiast bronić kraju w większości przechodziły na szwedzką stronę. Po klęsce wojsk wiernych polskiemu królowi ten ostatni nie chcąc stać się jeńcem swojego szwedzkiego kuzyna zdecydował się na emigrację.

Tak się szczęśliwie złożyło, że jego żona Ludwika Maria Gonzaga była w tym czasie właścicielką księstwa opolskiego, które otrzymała w zastaw za pożyczkę udzieloną cesarzowi Austrii. Tutaj więc skierowali swe kroki królewscy małżonkowie zmuszeni do emigracji.

Król Jan Kazimierz zwołał w Opolu Senat, aby radzić nad dalszymi krokami. Warto przypomnieć, że po przegranej kampanii król był sfrustrowany i rozważał abdykację. Jednak podczas odbywających się w opolskim klasztorze franciszkanów obrad senatu dotarła do Opola informacja, że Szwedzi oblegli klasztor na Jasnej Górze w Częstochowie, a ten stawił opór.

Podbudowany nieugiętą postawą częstochowskich mnichów król porzucił myśli o kapitulacji i postanowił walczyć. 30 listopada wydał w opolskim klasztorze franciszkanów uniwersał do wszystkich swoich poddanych wzywając ich do powszechnego powstania przeciwko najeźdźcom.

Wyjątkowość tego uniwersału polegała właśnie na tym, że król wezwał do walki wszystkich bez względu na stan i pochodzenie społeczne powołując się na wspólnotę państwową, która stała się zalążkiem wykształconej później wspólnoty narodowej. Jednocześnie uniwersał opolski był wezwaniem do pierwszego polskiego powstania niepodległościowego.

Ma więc Opole swój znaczący, choć w dużym stopniu zapomniany wkład w wielowiekową walkę o niepodległość. Jest miastem, w którym polski król odzyskał nadzieję i wolę walki o niepodległość mimo przeważających sił wroga.

Zobacz także

2022-01-16, godz. 08:20 Źródła ukraińskich kłopotów Pojutrze przypada 368 rocznica zawarcia przez Kozaków i przedstawicieli cara Aleksego I ugody perejasławskiej, od której datuje się udział Moskwy w polityce… » więcej 2022-01-15, godz. 07:20 Cichociemny Niedźwiadek W najbliższą środę 19 stycznia przypada 77 rocznica wydania przez generała Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” rozkazu rozkazu rozwiązującego Armię… » więcej 2022-01-09, godz. 08:21 Jagielloński mariaż Pojutrze przypada 636 rocznica zawarcia na zamku w Wołkowysku umowy pomiędzy polskim poselstwem, a litewskim księciem Jagiełłą. Dzięki temu porozumieniu… » więcej 2022-01-08, godz. 07:20 Człowiek Wolności Dziś chciałbym Opowiedzieć Państwu o postaci szerokiej publiczności niemal zupełnie nieznanej, a która to odcisnęła silne piętno na polskiej rzeczywistości… » więcej 2022-01-06, godz. 08:33 Odkrywca Troi Dokładnie 200 lat temu czyli 6 stycznia 1822 roku urodził się Heinrich Schliemann niemiecki archeolog amator, który wsławił się odkryciem ruin uważanej… » więcej 2022-01-02, godz. 08:27 Coraz gorzej Zjawisko sukcesywnego pogarszania jakości w niemal każdej sferze naszego życia można porównać do jednokierunkowej autostrady. Daje się to zauważyć poprzez… » więcej 2022-01-01, godz. 08:19 Kiedy zaczyna się wojna? Powiedzmy sobie uczciwie, że utrzymywanie , iż II wojna światowa rozpoczęła się 1 września 1939 r. z pewnej perspektywy może być uznane za swoisty europocentryzm… » więcej 2021-12-26, godz. 08:21 Przełomowe oblężenie 366 lat temu - 26 grudnia 1655 r. wojska szwedzkie zwinęły oblężenie Jasnej Góry, będące częścią szwedzkiej inwazji znanej jako Potop Szwedzki. » więcej 2021-12-25, godz. 08:23 Walka o tron i wiarę Dziś przypada 996 rocznica koronacji na króla Polski Mieszka II Lamberta, który zapoczątkował w naszych dziejach niechlubną tradycję bratobójczych walk… » więcej 2021-12-19, godz. 08:20 Górnictwo węglowe w średniowieczu Wczoraj minęła 65 rocznica wydania pierwszego znanego nam zezwolenia na budowę na Śląsku sztolni przeznaczonej do wydobycia węgla kamiennego. » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »