Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza
2021-11-29, 06:20 Autor: Bolesław Bezeg

Kartka z kalendarza

191 lat temu w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku wybuchło powstanie listopadowe. Dziś przypada 209 rocznica zakończenia bitwy nad Berezyną – ostatniej bitwy napoleońskiej kampanii moskiewskiej roku 1812. Dziś przypada 67 rocznica śmierci znanego na Śląsku polskiego działacza narodowego Arkadiusza Bożka znanego jako Arka Bożek.
Kartka z Kalendarza 29 listopada 2021
Arka Bożek urodził się 12 stycznia 1899 w Markowicach koło Raciborza. W jego domu mówiono po polsku i po czesku, bo z Czech właśnie pochodziła rodzina jego matki Bernardyny Sławik.

Uczył się Arka Bożek w niemieckiej szkole podstawowej a potem w szkole wieczorowej. Jego przywiązanie do kultury polskiej pojawiło się po przeczytaniu powieści Henryka Sienkiewicza „Krzyżacy”. Czytał ją w języku niemieckim.

Nie bez znaczenia był także udział w uroczystości odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie w roku 1910 dokąd wybrał się z na zorganizowaną przez polskie stowarzyszenia z Raciborza wycieczkę w celach czystko turystycznych i zupełnie nie z pobudek patriotycznych. Dopiero podniosła atmosfera i zapoznanie się z jawnie polskim przekazem organizatorów uroczystości skłoniło go do rozmyślań o własnej tożsamości.

Podczas I wojny światowej zgłosił się Arka Bożek na ochotnika do pruskiego wojska. Walczył we Francji nad Marną i we Włoszech nad Isonzo. Był czterokrotnie ranny. W uznaniu zasług oraz odwagę awansowano go do stopnia sierżanta.

W wojsku zetknął się z działaczami socjalistycznymi co zaowocowało nabraniem przez niego lewicowych przekonań. Z tego powodu po powrocie do Raciborza początkowo współpracował z komunistycznym Związkiem Spartakusa. Współpracę tę zerwał przekonawszy się, że organizacja ta nie popiera idei niepodległej Polski. Wtedy związał się z ruchem narodowym.

W jesiennych wyborach do samorządów gminnych w roku 1919 został radnym gminy Markowice. Równocześnie przejął po rodzicach 9-hektarowe gospodarstwo i ożenił się z Jadwigą Komor.

Zaangażował się także w działalność spółdzielczą. Współtworzył w powiecie raciborskim Polską Organizację Wojskową Górnego Śląska. W jej szeregach pełnił funkcję dowódcy 2 kompanii 4 pułku raciborskiego.

W czasie I powstania śląskiego kierował akcją wysadzenia mostu na Odrze pod Raciborzem. Miało to na celu utrudnienie Niemcom przerzucenia wojsk w rejon ogarnięty powstaniem.

Brał udział w akcji plebiscytowej, m.in. ochraniając polską manifestację w Raciborzu 2 maja 1920 r. kiedy to kierowany przez niego oddział stoczył serię walk z niemieckimi bojówkami próbującymi udaremnić polski wiec. Podczas III powstania śląskiego pełnił funkcję łącznika pomiędzy dowództwem powstania a aliancką Komisją Międzysojuszniczą w Opolu.

Po powstaniu był członkiem Polsko-Niemieckiej Komisji Mieszanej ds. Górnego Śląska, której zadaniem była regulacja i wyjaśnianie wszystkich spornych spraw jakie pojawiały się w efekcie przesunięcia granic.

Gdy w 1924 roku wybrano go na wójta Markowic władze niemieckie zwlekały z zatwierdzeniem tego faktu prymy trzy lata. Po powstaniu Związku Polaków w Niemczech objął funkcję wiceprezesa I Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech w Opolu.

Kandydując z ramienia Polsko-Katolickiej Partii Ludowej zdobył mandat posła na sejmiki: prowincjonalny w Opolu i powiatowy w Raciborzu. W dniu 31 grudnia 1938 Gestapo nakazało mu opuścić Górny Śląsk. Wyjechał do Berlina i tam do maja 1939 roku pracował w centrali Związku Polaków w Niemczech.

Po próbie zamordowania go przez Gestapo przez Pomorze uciekł do Katowic. Lata II wojny światowej spędził na emigracji. W grudniu 1939 roku został mianowany przez prezydenta RP na uchodźstwie członkiem Rady Narodowej Rzeczpospolitej Polskiej. Jako delegat polskiego Rządu wraz z generałem Józefem Hallerem odbył podróż do polskich środowisk w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, gdzie zabiegali o poparcie dla emigracyjnego rządu i ochotników do tworzonej u boku aliantów armii polskiej.

Po II wojnie światowej Arka Bożek powrócił do Polski i zaangażował się w działania mikołajczykowskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego. Wkrótce z poparcia tej partii mianowano go wicewojewodą śląsko-dąbrowskim. W roku 1949 został odsunięty od funkcji publicznych. Zmarł 29 listopada 1954 roku w Katowicach.

Zobacz także

2022-01-26, godz. 03:57 Kartka z kalendarza 115 lat temu - 25 stycznia 1907 roku polski ruch narodowy na Śląsku odniósł swój największy sukces: Deputowanymi do Reichstagu zostało pięciu Polaków… » więcej 2022-01-25, godz. 03:16 Kartka z kalendarza Sto lat temu - 25 stycznia 1922 roku arcybiskup Mediolanu Achille Ratti został odznaczony Orderem Orła Białego przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudski… » więcej 2022-01-24, godz. 03:12 Kartka z kalendarza 515 lat temu, 24 stycznia 1507 r., w wawelskiej katedrze odbyła się koronacja na króla Polski królewicza z dynastii Jagiellonów Zygmnta, który przeszedł… » więcej 2022-01-21, godz. 06:00 Kartka z kalendarza 82 lata temu, 21 stycznia 1940 roku wybuchło powstanie czortkowskie - pierwszy polski zryw antysowiecki podczas II wojny światowej. » więcej 2022-01-20, godz. 03:10 Kartka z kalendarza 191 lat temu 20 stycznia 1831 r. wodzem naczelnym Powstania Listopadowego Sejm Królestwa Polskiego mianował generała brygady Michała Gedeona Radziwiłła. » więcej 2022-01-19, godz. 03:06 Kartka z kalendarza 77 lat temu 19 stycznia 1945 r. ostatni dowódca Armii Krajowej generał Leopold Okulicki "Niedźwiadek" wydał w Częstochowie rozkaz rozwiązania sił zbrojnych… » więcej 2022-01-18, godz. 00:16 Kartka z kalendarza 120 lat temu, 18 stycznia 1902 roku w ukazującym się w Warszawie "Tygodniku Ilustrowanym" ukazał się pierwszy odcinek powieści Władysława Reymonta "Chłopi"… » więcej 2022-01-17, godz. 02:21 Kartka z kalendarza 373 lata temu, 17 stycznia 1649 roku królewicz polski Jan Kazimierz Waza został koronowany na Króla Polski. » więcej 2022-01-14, godz. 06:00 Kartka z kalendarza 215 lat temu - 14 stycznia 1807 roku Cesarz Francuzów Napoleon Bonaparte wydał dekret ustanawiający na zajętych przez wojska francuskie ziemiach polskich rząd… » więcej 2022-01-13, godz. 06:00 Kartka z kalendarza 205 lat temu 13 stycznia 1817 r. Senat Rzeczypospolitej Krakowskiej podjął decyzję o niewyburzaniu części murów obronnych Barbakanu i Bramy Floriańskie… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »