Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » Kartka z Kalendarza
2021-10-19, 06:23 Autor: Bolesław Bezeg

Kartka z Kalendarza

251 lat temu 19 października 1770 r. w toku konfederacji barskiej konfederaci przypuścili nieudany szturm na Poznań. 51 lat temu 19 października 1970 roku odbyła się premiera kultowej komedii pod tytułem „Rejs” wyreżyserowanej przez Marka Piwowskiego. 98 lat temu - 19 października 1923 roku w Bytomiu powstało Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Śląsk Opolski.
Kartka z Kalendarza 19 października 2021
W myśl wydanego 31 grudnia 1918 roku zarządzenia pruskiego ministra spraw wewnętrznych, władze rejencji w których mieszkali Polacy były zobowiązane do tworzenia instytucji szkolnych dla polskiej mniejszości.

Przepisy zapewniały funkcjonowanie trzech wariantów polskiego szkolnictwa w zależności od lokalnych potrzeb. Miały być to: szkoły powszechne średnie i wydziałowe z językiem polskim jako wykładowym, klasy z językiem polskim jako wykładowym oraz kursy językowe i religijne dla mniejszości polskiej. Zarządzenia te zostały wymuszone przez zapisy Konwencji Genewskiej, której Niemcy zobowiązały się przestrzegać.

Teoretycznie takie przepisy dawały mniejszości polskiej duże możliwości działania, ale w praktyce nie było to takie proste. Mimo, że w rejencji opolskiej wg spisu z roku 1911 70 proc. dzieci porozumiewało się wyłącznie po polsku, to aby utworzono dla nich polskojęzyczną szkołę potrzebne było skoordynowane działanie rodziców.

Mianowicie musieli oni zażądać organizacji takiej szkoły, a to mogło się wiązać z różnego rodzaju represjami czy nieprzyjemnościami. Polskojęzyczna ludność Opolszczyzny poza kilkoma klasami w szkole powszechnej w dużej mierze nie posiadała wówczas żadnego wykształcenia. Potrzebni byli działacze, którzy potrafiliby zmobilizować lokalne społeczności i wyegzekwować na niemieckich władzach wykonywanie zapisów litery prawa.

W tej sytuacji funkcję organizatora polskiego szkolnictwa w niemieckiej część dawnej rejencji opolskiej objęło założone 19 października 1923 roku w Bytomiu Polsko-Katolickie Towarzystwo Szkolne na Śląsku Opolskim.

Towarzystwo wzięło na siebie ciężar organizacji szkół, druku podręczników, oraz organizacji kursów językowych. Organami towarzystwa w terenie były zarządy powiatowe i koła miejscowe. Wkrótce takie koła powstały m.in. w Nowej Wsi Królewskiej, w Siołkowicach Starych, w Dobrzeniu Wielkim, w Biadaczu, Grudzicach i Groszowicach. Dzięki ich działalności już w roku 1923 powstało 16 szkół do których uczęszczało 1436 uczniów, rok później szkół było już 25, a w roku 1925 działały już 53 szkoły.

Stopniowo liczba szkół i dzieci zaczęły spadać: w roku 1930 funkcjonowało już tylko 28 szkół, do których chodziło 351 polskich dzieci, a w roku 1936 było już tylko 6 szkół z 49 uczniami. Spadek ten był wynikiem stosowania przez niemieckie władze różnych form nacisku na rodziców, aby posyłali oni swoje dzieci do szkół niemieckich.

Polskie szkoły mniejszościowe na Śląsku Opolskim zostały definitywnie zamknięte przez hitlerowskie władze w dniu 1 września 1939 r.

Zobacz także

2021-11-30, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 75 lat temu 30 listopada 1946 roku Oddział Jana Kmiołka „Wira” rozbił więzienie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Pułtusku uwalniając… » więcej 2021-11-29, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 191 lat temu w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku wybuchło powstanie listopadowe. Dziś przypada 209 rocznica zakończenia bitwy nad Berezyną – ostatniej… » więcej 2021-11-26, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 122 lata temu 26 listopada 1899 roku Otwarto Muzeum Przemysłu Artystycznego i Starożytności we Wrocławiu. 77 lat temu – 26 listopada 1944 roku dowódca SS… » więcej 2021-11-25, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 610 lat temu 25 listopada 1411 roku król Władysław Jagiełło odbył dziękczynną pieszą pielgrzymkę z Niepołomic na Wawel. Towarzyszyły mu poczty niosące… » więcej 2021-11-24, godz. 06:23 Kartka z kalendarza 794 lata temu 24 listopada 1227 roku Książę krakowski Leszek Biały został zamordowany w czasie zjazdu władców piastowskich w Gąsawie na Kujawach przez… » więcej 2021-11-23, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 402 lata temu 23 listopada 1619 roku w toku wojny trzydziestoletniej wspierający cesarza niemieckiego Lisowczycy czyli polscy najemnicy pokonali wojska księcia… » więcej 2021-11-22, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 34 lata temu - 21 listopada 1987 roku powstało Muzeum Diecezjalne w Opolu. 346 lat temu 21 listopada 1675 r. w Brzegu zmarł ostatni męski potomek dynastii śląskich… » więcej 2021-11-19, godz. 06:23 Kartka z kalendarza 256 lat temu 19 listopada 1765 roku król polski Stanisław August Poniatowski otworzył w Warszawie pierwszy publiczny teatr, który pół wieku później przyjął… » więcej 2021-11-18, godz. 06:19 Kartka z kalendarza 532 lata temu 18 listopada 1489 roku na zamku w Radomiu wielki mistrz zakonu krzyżackiego Johann von Tieffen złożył hołd lenny polskiemu królowi Kazimierzowi… » więcej 2021-11-17, godz. 06:20 Kartka z kalendarza 651 lat temu 17 listopada 1370 roku król węgierski Ludwik Andegaweński w katedrze na Wawelu został koronowany na króla Polski. 174 lata temu 17 listopada… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »