Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » 24 czerwca 2021
2021-06-24, 06:30 Autor: Bolesław Bezeg

24 czerwca 2021

1049 lat temu 24 czerwca 972 roku książę Polan Mieszko I pokonał pod Cedynią wkraczające do jego państwa wojska margrabiego łużyckiego Hodona. 45 lata temu 24 czerwca 1976 roku zapowiedziana przez premiera Piotra Jaroszewicza podwyżka cen żywności wywołała protesty robotnicze, znane pod nazwą wydarzeń czerwcowych 76 roku. Wczoraj minęła 31 rocznica śmierci Reinholda Olescha niemieckiego językoznawcy i slawisty, który w czasach hitlerowskich publikował prace o polskości śląskiej gwary.
Kartka z Kalendarza 24 czerwca 2021
Reinhold Olesch urodził się 24 września 1910 r. w zgermanizowanej śląskiej rodzinie żyjącej w podkatowickim Załężu. Po śmierci ojca rodzina przeniosła się do krewnych matki mieszkających we wsi Góra Świętej Anny. Edukację pobierał w Nysie, a następnie w gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu.

W latach 30 minionego wieku studiował filologię i fonetykę słowiańską na Uniwersytecie w Wiedniu, potem w Pradze i w Berlinie, gdzie studiował także geografię i historię. Wśród jego wykładowców znaleźli się m.in. Mikołaj Trubecki, Aleksander Brückner i Maks Vasmer. Za namową tego ostatniego Olesch zaczął żmudną pracę nad nagrywaniem na gramofonowych płytach próbek słowiańskich gwar. Rozpoczął od swojej rodziny na Górze Świętej Anny.

W połowie lat 30 XX wieku obronił i opublikował pracę doktorską pt. „W sprawie śląskiego krajobrazu językowego. Udział w nim języka starosłowiańskiego.” Choć sam pisał po niemiecku, to uważał, że opisywane przez niego słowiańskie dialekty są jego językiem ojczystym i dziedzictwem mieszkańców Śląska.

W roku 1937 wydrukowano kolejną jego pracę „Przyczynek do badania narzecza górnośląskiego – dialekt Kobylorzy”. W 1938 roku ukazały się jego prace „Serbochorwaci z Hercegowiny” oraz „Trzy polskie dialekty Góralski, Północnomazurski i Kujawski”.

W środowisku naukowym jego dorobek przyniósł mu rozgłos, uznanie, habilitację i stanowisko lektora na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Niestety rozgłos ten nie pozostał bez uwagi rządzącej partii. Jego sytuacja stała się krytyczna gdy o słowiańskich pasjach profesora władze powiadomili czujni studenci. NSDAP nie mogła już dłużej przymykać oczu na jego prace, które spalono na berlińskim bruku podczas faszystowskiego wiecu. Wkrótce też wydano oficjalny zakaz ich rozpowszechniania.

Kolejną represją było relegowanie wykładowcy z uczelni. Po wybuchu wojny jako politycznie podejrzany został wcielony do Wehrmachtu w stopniu szeregowca, choć jako docentowi przysługiwał mu stopień oficerski. Szeregowiec Olesch przydzielony został do służby przy koniach. Czas stacjonowania na Ukrainie wykorzystał do zbierania materiałów o tamtejszych gwarach słowiańskich.

Po wojnie kontynuował karierę naukową w Niemczech, gdzie publikował jako Stanisław Urbańczyk. Wykładał slawistykę w Greifswaldzie, Lipsku i Kolonii, gdzie w roku 1975 przeszedł na emeryturę. Do końca życia odwiedzał i wspomagał materialnie krewnych z Góry Świętej Anny, którzy pozostali w Polsce. W roku 1990 na krótko przed śmiercią otrzymał doktorat honoris causa Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu.

Reinhold Olesch zmarł 23 czerwca 1990 roku w Kolonii.

Zobacz także

2021-08-02, godz. 06:27 Kartka z kalendarza 2 sierpnia 2021 77 lat temu 2 sierpnia 1944 roku w toku powstania warszawskiego doszło do bitwy pod Pęcicami, w której wycofujące się z opanowanej przez Niemców dzielnicy… » więcej 2021-07-30, godz. 06:27 30 lipca 2021 77 lat temu 30 lipca 1944 roku nadająca z Moskwy Radiostacja im. Tadeusza Kościuszki wyemitowała czterokrotnie odezwę wzywającą ludność Warszawy do powstania… » więcej 2021-07-29, godz. 06:26 29 lipca 2021 338 lat temu 29 lipca 1683 Król Polski Jan III Sobieski wyruszył na czele swojej armii z Krakowa pod oblegany przez Turków Wiedeń. 80 lat temu 29 lipca 1941… » więcej 2021-07-28, godz. 06:25 28 lipca 2021 101 lat temu 28 lipca 1920 roku Rada Ambasadorów w Paryżu dokonała podziału Śląska Cieszyńskiego, Orawy i Spiszu pomiędzy Polskę i Czechosłowację. 206… » więcej 2021-07-27, godz. 06:24 27 lipca 2021 53 lata temu 27 lipca 1968 roku Minister obrony narodowej gen. Wojciech Jaruzelski powołał ze składu Śląskiego Okręgu Wojskowego 2. Armię Wojska Polskiego… » więcej 2021-07-26, godz. 06:29 26 lipca 2021 661 lat temu 26 lipca 1360 roku czeski król Karol IV Luksemburski przyrzekł królowi Kazimierzowi III Wielkiemu, że nie będzie podejmował działań w celu… » więcej 2021-07-23, godz. 06:25 23 lipca 2021 599 lat temu 23 lipca 1422 roku Król Władysław Jagiełło nadał szlachcie przywilej czerwiński, który gwarantował jej nietykalność majątkową bez wyroku… » więcej 2021-07-22, godz. 06:25 22 lipca 2021 1003 lata temu 22 lipca 1018 roku podczas wyprawy kijowskiej w bitwie pod Wołyniem książę Polski Bolesław Chrobry pokonał wielkiego księcia kijowskiego… » więcej 2021-07-21, godz. 06:25 21 lipca 2021 109 lat temu 21 lipca 1912 roku w Katowicach odsłonięto pomnik patronki Śląska Świętej Jadwigi Śląskiej. 449 lat temu 21 lipca 1572 zawiązano Konfederację… » więcej 2021-07-20, godz. 06:25 20 lipca 2021 215 lat temu, 20. lipca 1806 roku rozpoczęto eksploatację Kanału Kłodnickiego, choć nie wszystkie śluzy był już gotowe. Kanał połączył gliwickie kopalnie… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »