Radio Opole » Kartka z kalendarza » Kartka z kalendarza » 17 maja 2021
2021-05-17, 06:26 Autor: Bolesław Bezeg

17 maja 2021

190 lat temu 17 maja 1931 roku w toku powstania listopadowego wojska polskie odniosły zwcięstwo nad Rosjanami w bitwie pod Nurem. 101 lat temu 17 maja 1920 roku w toku wojny polsko-bolszewickiej Wódz Naczelny Józef Piłsudski wydał dyrektywę o utworzeniu Frontu Północnego, mianując jego dowódcą generała Stanisława Szeptyckiego i powierzając mu walkę na kierunku litewsko-białoruskim. 57 lat temu w Berlinie zmarł Anton Jadasz działacz komunistyczny polskiego pochodzenia w okresie międzywojennym opowiadający się za niepodległością Śląska.
Kartka z kalendarza 17 maja 2021 r
Urodził się 25 maja 1888 roku w Krapkowicach w rodzinie o polskich tradycjach. Podczas I wojny światowej pracując w Świętochłowicach Antoni Jadasz już jako Anton Jadasch wstąpił do Związku Spartakusa – niemieckiej organizacji antywojennej, która na Górnym Śląsku liczyła ponad 25 tys. Członków.

Już pod koniec wojny Jadasz należał do czołowych działaczy górnośląskich struktur organizacji. Wkrótce gdy górnośląski Spartakus przekształcił się w antyklerykalną Komunistyczną Partię Niemiec, większość ze wspomnianych 25 tysięcy Górnoślązaków z powodu przywiązania do katolicyzmu przeszła do dwóch propolskich organizacji lewicowych, a mianowicie do Polskiej Partii Socjalistycznej i Narodowej Partii Robotniczej.

Ludzie ci wkrótce masowo wstępowali do utworzonej w roku 1919 konspiracyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W tym czasie Anton Jadasch stanął na czele śląskiego odłamu KPD czyli Komunistische Partei Oberschlesiens. Na czele tej partii wspólnie z wolnymi związkami zawodowymi pod hasłami poparcia dla walczącej pod Warszawą Armii Czerwonej zorganizował w Katowicach wielką manifestację na rzecz neutralności Górnego Śląska wobec wojny polsko-sowieckiej.

7 listopada 1920 roku kierowana przez Jadascha partia połączyła się z górnośląskim oddziałem Niezależnej Socjaldemokratycznej Partii Niemiec i skrajnie lewicową Komunistyczną Partią Ziem Śląskich kierowaną przez Stanisława Barczyńskiego. Z połączenia tego powstała Komunistyczna Partia Górnego Śląska, której przewodniczącym został Anton Jadasch.

Partia Jadascha nie osiągnęła masowej popularności i w szczytowym momencie osiągnęła liczbę 5600 członków. Jako cel stawiała sobie utworzenie samodzielnej i niepodległej Górnośląskiej Republiki Rad. Licząc na to, że uda im się przekształcić III powstanie śląskie w akcję na rzecz niepodległości śląska, członkowie partii Jadascha wstępowali do POW i zasilali szeregi powstańców, jednak czujność służb Korfantego udaremniła wszelkie próby zorganizowania komunistycznego puczu w łonie powstania.

Po podziale śląska Jadasch przyjął opcję niemiecką i został działaczem Komunistycznej Partii Niemiec. W czasach hitlerowskich jako komunista był więźniem obozów koncentracyjnych. Po wojnie pozostał w NRD, gdzie pełnił różne funkcje publiczne. Anton Jadasch zmarł 17 maja 1964 roku w Berlinie.

Zobacz także

2021-07-16, godz. 06:25 16 lipca 2021 99 lat temu 16 lipca 1922 r w Katowicach podpisano akt przyłączenia części Górnego Śląska do Polski. 297 lat temu 16 lipca 1724 roku w trakcie tzw. tumultu… » więcej 2021-07-15, godz. 06:25 15 lipca 2021 602. lata temu, w 9 rocznicę zwycięstwa pod Grunwaldem- czyli 15 lipca 1419 roku, pod Czerwińskiem zawarte zostało antykrzyżackie przymierze pomiędzy Polską… » więcej 2021-07-14, godz. 06:25 14 lipca 2021 101 lat temu 14 lipca 1920 – w toku Wojny polsko-bolszewickiej: oddziały polskie po walkach z Litwinami i bolszewikami zostały wycofane z Wilna. 195 lat temu… » więcej 2021-07-13, godz. 06:25 13 lipca 2021 513 lat temu 13 lipca 1508 w toku III wojny litewsko-moskiewskiej wojska polsko-litewskie pokonały w bitwie pod Orszą armię moskiewską. 227 lat temu 13 lipca… » więcej 2021-07-12, godz. 06:25 12 lipca 2021 676 lat temu 12 lipca 1345 roku w toku wojny polsko-czeskiej Czesi rozpoczęli ośmiodniowe zakończone porażką oblężenie Krakowa. 101 lat temu 12 lipca 1920… » więcej 2021-07-09, godz. 06:25 9 lipca 2021 611 lat temu 9 lipca 1410 roku podczas wielkiej wojny z zakonem krzyżackim: król Władysław II Jagiełło wraz z całym swoim wojskiem przekroczył granicę… » więcej 2021-07-08, godz. 06:25 8 lipca 2021 561 lat temu 8 lipca 1460 roku w toku Wojny trzynastoletniej walczący po stronie polskiej tzw. kaprzy gdańscy pokonali flotę zakonu krzyżackiego w II bitwie… » więcej 2021-07-07, godz. 06:25 7 lipca 2021 24 lata temu – 7 lipca 1997 – Nysa Kłodzka zalała miasto Kłodzko, dając początek powodzi w południowej i zachodniej Polsce, która przeszła do historii… » więcej 2021-07-06, godz. 06:25 6 lipca 2021 741 lat temu 6 lipca 1280 roku żona księcia Bolesława Wstydliwego księżna Kinga ufundowała klasztor klarysek w Starym Sączu. 71 lat temu – 6 lipca 1950… » więcej 2021-07-05, godz. 06:25 5 lipca 2021 421 lat temu 5 lipca 1600 roku wydany został akt fundacji Akademii Zamojskiej – uczelni, która po pierwszym rozbiorze zlikwidowały władze austriackie. 414… » więcej
45678
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »