Radio Opole » O polskość Śląska Opolskiego » Posłuchaj cyklu » O polskość Śląska Opolskiego 6.02.2021
2021-02-06, 08:00 Autor: Wiktor Krzewicki

O polskość Śląska Opolskiego 6.02.2021

Wystawa w Muzeum Śląska Opolskiego [fot.Wiktor Krzewicki]
Wystawa w Muzeum Śląska Opolskiego [fot.Wiktor Krzewicki]
Podczas okupacji wielu działaczy śląskich znalazło się w Warszawie. W samej stolicy opracowywali plany powojennej działalności na ziemiach polskich nad Odrą i Bałtykiem. Bardzo ważną rolę w działalności wychowawczej, ale i edukacyjnej odgrywali też harcerze.
80 lat temu w 1941 roku powstało w Warszawie Biuro Szkolne. Głównym jego zadaniem
było uruchomienie i prowadzenie tajnego nauczania,także na ziemiach przyłączonych do Rzeszy.

W skład zarządu Szkolnego Biura Śląskiego weszli w etapie początkowym przebywający na terenie Warszawy nauczyciele śląscy szkól średnich: Kazimierz Popiołek, Alojzy Targ i Stefania Mazurek. Biuro funkcjonowało przez okres całej okupacji.

Cały czas trwały przygotowania do objęcia szkolnictwa średniego na Śląsku Opolskim, szkolnictwa powszechnego i zawodowego kształcenia nauczycieli. W Warszawie organizowano też akcję zakupu książek i podręczników, które następnie przerzucano na teren Śląska. Poza tym organizowane były od 1942 r. tajne kursy instruktorów szkolnych na teren Opolszczyzny, wykładowcami na tych kursach byli m.in. prof. Tadeusz Grabowski, prof. Zenon Klemensiewicz, oraz prof. Kazimierz Piwarski.

W strukturach polskiego państwa podziemnego ważną rolę odgrywało nauczanie. Zajęcia w ramach tajnych kompletów były organizowane przeważnie przez poszczególnych mieszkańców Śląska, najczęściej nauczycieli, bądź byłych nauczycieli. Spontanicznie działały też grupy samokształceniowe, które tworzyły się z inicjatywy samych uczniów, ale także często rodziców. W roku szkolnym 1943/44 w działalność konspiracyjną na Śląsku było zaangażowanych 300 nauczycieli. Natomiast w ramach tajnego nauczania wiedzę zdobywało prawie 4500 uczniów w szkołach podstawowych i średnich.

Stanisław Drozdowski, pisząc o polskim ruchu oporu na Śląsku Opolskim, stwierdził, że:
najpopularniejszą formą propagandy była szeptana i zorganizowane słuchanie zakazanych audycji radia zagranicznego, w czym dużą rolę odegrali żołnierze AK rodzimego pochodzenia, udostępniając swoje radioodbiorniki przymusowym robotnikom polskim z licznych komand pracy w majątkach ziemskich, dzieląc się z nimi zasłyszanymi wiadomościami.

Mimo powszechnej propagandy niemieckiej Polacy na Śląsku nie poddawali się. Niemieckie raporty Gestapo doniosły, że bardzo popularne jest słuchanie zagranicznych audycji radiowych. Z pewnością chodziło o nasłuch rozgłośni m.in. z Londynu. Słuchali też działającej gdzieś na Śląsku, ale także sygnałów radiowych docierających na Śląsk z tajnej radiostacji.

Bardzo ważną rolę w działalności wychowawczej ale i edukacyjnej odgrywali też harcerze.
Wielu , za swoją działalność patriotyczną ,ale także oświatową na rzecz polskości trafiło
do obozów koncentracyjnych. Wśród nich znaleźli się urodzony w Żelaznej pod Opolem
Ryszard Knosała, który przed wojną był dyrektorem szkoły w Olsztynie i działaczem harcerskim na Warmii i Mazurach. Ale także związana z Opolszczyzną Zofia Hajduk działaczka Związku Polaków w Niemczech. W czasie okupacji należała do Związku Walki Zbrojnej .
Nie można też zapomnieć o Janie Gembczyku uczniu polskiego gimnazjum i aktywnym działaczu harcerskim, który również trafił do Auschwitz i znalazł się tam wśród 728 pierwszych Polaków.

Zobacz także

2021-05-08, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 08.05.2021 Trwają wciąż obchody setnej rocznicy wybuchu III powstania śląskiego. W niedzielę 2 maja w ogólnopolskich uroczystościach na Górze Świętej Anny uczestniczył… » więcej 2021-04-24, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 24.04.2021 Wyniki plebiscytu, który odbył się 20 marca 1921 roku, niestety, nie rozstrzygnęły sytuacji na Śląsku. Ostatecznie Międzysojusznicza Komisja opowiedziała… » więcej 2021-04-17, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 17.04.2021 W czasie II wojny wielu księży za swoją działalność patriotyczną na rzecz polskiego Śląska. trafiło do niemieckich obozów koncentracyjnych.Taki los… » więcej 2021-04-10, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 10.04.2021 152 lata temu na śląskim rynku prasowym pojawił się „Katolik”, czasopismo, które rozbudzało świadomość narodową, ale przede wszystkim pisało o polskiej… » więcej 2021-04-03, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 03.04.2021 Wśród polskich instytucji działających na Śląsku 100 lat temu niewątpliwie wyróżniał się Polski Komisariat Plebiscytowy i ludzie z nim związani. » więcej 2021-03-27, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 27.03.2021 100 lat temu na Górnym Śląsku wciąż działały Polski Komisariat Plebiscytowy, ale także Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa. Siedzibą… » więcej 2021-03-20, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 20.03.2021 Dokładnie dzisiaj mija 100 lat od dnia w którym na Górnym Śląsku odbył się plebiscyt, który ostatecznie nie satysfakcjonował żadnej ze stron, chociaż… » więcej 2021-03-13, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 13.03.2021 Mija właśnie 85 lat od czasu zjazdu chórów i towarzystw śpiewaczych w Raciborzu. Po odzyskaniu niepodległości przez Rzeczpospolitą na Śląsku bardzo dynamicznie… » więcej 2021-03-06, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 06.03.2021 Mija właśnie 83 lata od rozpoczęcia w Berlinie jednego z największych spotkań Polaków, którzy mieszkali na terenie Niemiec. Na kongres przyjechało 1000… » więcej 2021-02-27, godz. 08:00 O polskość Śląska Opolskiego 27.02.2021 Kazimierz Malczewski związany Polską Organizacją Wojskową przyszedł na świat w lutym 135 lat temu w Wielkopolsce. Ten dziennikarz i społecznik organizował… » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »