Radio Opole » Kraj i świat
2022-12-07, 17:50 Autor: PAP

Warszawa/ Trzech laureatów odebrało tegoroczne Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej

Profesorowie: Marcin Nowotny, Bartosz Grzybowski i Adam Łajtar odebrali w środę Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2022. Uroczysta gala odbyła się na Zamku Królewskim w Warszawie.

Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (FNP) są przyznawane za szczególne osiągnięcia i odkrycia naukowe, które „przesuwają granice poznania i otwierają nowe perspektywy poznawcze, wnoszą wybitny wkład w postęp cywilizacyjny i kulturowy naszego kraju” oraz zapewniają Polsce znaczące miejsce w podejmowaniu najbardziej ambitnych wyzwań współczesnego świata. Nagrody FNP przyznano po raz 31. Każdy z laureatów otrzyma po 200 tys. zł.


Nagrody te cieszą się opinią najważniejszego wyróżnienia naukowego w Polsce. Wyróżnienia są przyznawane przez Radę FNP w drodze konkursu w czterech obszarach: nauk o życiu i o Ziemi, nauk chemicznych i o materiałach, nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich oraz nauk humanistycznych i społecznych. W tym roku nie przyznano nagrody w dziedzinie nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich.


Zwycięzcą w obszarze nauk o życiu i o Ziemi został prof. Marcin Nowotny z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie. Nagrodę dostał za wyjaśnienie molekularnych mechanizmów rozpoznawania uszkodzeń DNA oraz ich naprawy. Badacz opisał strukturę, scharakteryzował funkcję i wyjaśnił mechanizm działania kilku kluczowych dla biologii komórki białek i kompleksów białkowych, które wchodzą w interakcje z kwasami nukleinowymi i uczestniczą w naprawie DNA. Zaburzenia w naprawie DNA są jednym z powodów powstawania i rozwoju nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych, a także starzenia się. Wyniki prac zostały opisane w wielu wysoko cytowanych publikacjach naukowych.


"Chciałem bardzo podziękować Fundacji za tę Nagrodę. Od lat podziwiam osoby, które ją otrzymują, więc jest to dla mnie ogromne wyróżnienie i zaszczyt, że mogę dołączyć do tego wspaniałego grona" - powiedział prof. Nowotny podczas uroczystości.


Jednym z powodów, dla których jego powrót do Polski i rozwijanie tu kariery były możliwe, jest - jak wskazał - istnienie Instytutu, w którym obecnie pracuje - Międzynarodowego Instytutu Biologii Komórkowej i Molekularnej w Warszawie. "Myślę, że jest to naprawdę niesamowite miejsce do pracy. Dzieje się tak dlatego, że wszyscy w tym instytucie dzielimy podobną hierarchię wartości. Ta hierarchia wartości na pierwszym miejscu ma jakość badań naukowych" - mówił.


Z kolei prof. Bartosz Grzybowski z Instytutu Chemii Organicznej PAN w Warszawie i Ulsan National Institute of Science and Technology w Ulsan w Republice Korei otrzymał nagrodę w obszarze nauk chemicznych i o materiałach za opracowanie i empiryczną weryfikację algorytmicznej metodyki planowania syntezy chemicznej. Stworzył programy Chematica oraz Allchemy oparte o teorię sieci, sztuczną inteligencję i głębokie uczenie maszynowe, jak również elementy chemii kwantowej. Oprogramowanie gromadzi i uczy się ogromnej liczby typów reakcji chemicznych i ich powiązań, a następnie znajduje optymalne ścieżki syntezy pożądanych związków.


Dzięki dostępowi do katalogów firm produkujących związki chemiczne, algorytmy te m.in. wskazują drogę najprostszej syntezy konkretnego złożonego związku z tanich i łatwo dostępnych substratów. Potrafią też zaplanować syntezy bardzo skomplikowanych i nigdy przedtem nieotrzymanych związków naturalnych.


Prof. Bartosz Grzybowski przyznał, że od wielu lat mieszka poza granicami Polski i tam prowadził badania, ale dopiero kiedy założył grupę badawczą w Polsce, to znalazł ludzi, którzy twórczo potrafili jego badania rozwinąć. "Jestem bardzo wdzięczny mojej grupie, której tę nagrodę dedykuję" - opisał.


Trzeci nagrodzony, prof. Adam Łajtar z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał nagrodę w obszarze nauk humanistycznych i społecznych. Docenione przez FNP osiągnięcie polega na udokumentowaniu, odczytaniu i zinterpretowaniu pod względem językowym, religijnym, społecznym i kulturowym blisko tysiąca inskrypcji, znajdujących się na ścianach tzw. Górnego Kościoła w Banganarti (Sudan Północny), odkrytego blisko dwadzieścia lat temu przez polskich archeologów. Inskrypcje te wzbogacają wiedzę o kulturowych i społecznych aspektach życia średniowiecznych społeczności zamieszkujących Nubię, krainę historyczną rozciągającą się w dolinie Nilu, na pograniczu Egiptu i Sudanu.


"Mam nadzieję, że będą do tej pracy, i innych prac nad epigrafiką Nubii chrześcijańskiej, sięgać przedstawiciele mojej dyscypliny, ale że moje prace wpłyną na świadomość historyczną szerszych kręgów społeczeństwa” - powiedział laureat, dziękując za przyznaną Nagrodę.


Prof. Maciej Żylicz, prezes Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, podczas uroczystości wręczenia Nagród zaznaczył, że "Fundacja wspiera dobrą naukę. Niezależnie czy są to badania podstawowe czy stosowane". "Mamy pewną walkę między tymi dwoma plemionami, ale ona jest zupełnie niepotrzebna. Każda dobra nauka ma pewne konsekwencje dla społeczeństwa – czy ona jest mierzona wymiarami gospodarczymi czy innymi społecznymi (...), to nie jest ważne. Ważne, że mają one konsekwencje społeczne. To jest credo działania Fundacji” – powiedział prof. Żylicz.


Kandydatów do Nagrody FNP zgłaszają wybitni przedstawiciele nauki zaproszeni imiennie przez zarząd i radę FNP. Rada FNP pełni rolę Kapituły konkursu i dokonuje wyboru laureatów na podstawie opinii niezależnych ekspertów i recenzentów – głównie z zagranicy - oceniających dorobek kandydatów.


Nagrody FNP są przyznawane od 1992 r. Grono laureatów, łącznie z tegorocznymi zdobywcami Nagrody, liczy już 113 osób. Są wśród nich tak wybitne uczone i uczeni, jak m.in.: Andrzej K. Tarkowski, Andrzej Trautman, Timothy Snyder, Elżbieta Frąckowiak, Jadwiga Staniszkis, Karol Modzelewski, Andrzej Paczkowski, Anna Wierzbicka, Ewa Wipszycka, Karol Myśliwiec, Tomasz Dietl, Andrzej Jajszczyk, Marcin Drąg, Krzysztof Matyjaszewski, Jacek Jemielity, Jan Strelau, Jerzy Szacki, Andrzej Szczeklik, Piotr Sztompka, Andrzej Udalski, Ewa Górecka, Bożena Kamińska-Kaczmarek.


Autorka: Urszula Kaczorowska


uka/ ekr/


Kraj i świat

2023-01-27, godz. 12:20 Gliński: Jesteśmy myślami z wszystkimi ofiarami tego bezprecedensowego niemieckiego ludobójstwa MKiDN, dba o to, aby pamięć o wydarzeniach sprzed prawie 80 lat nie zginęła. Jesteśmy myślami z wszystkimi ofiarami tego bezprecedensowego niemieckiego ludobójstwa… » więcej 2023-01-27, godz. 12:20 Australian Open - Świątek: odrobię lekcję 'Nie był to dla mnie dobry wynik, ale odrobię lekcję' - wpisem w mediach społecznościowych Iga Świątek zamknęła rozdział dotyczący tegorocznego Australian… » więcej 2023-01-27, godz. 12:20 Watykan/ Abp Gądecki w "L'Osservatore Romano": trzeba mówić młodzieży o Holokauście 'Trzeba mówić młodzieży o Holokauście”- to tytuł artykułu przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski arcybiskupa Stanisława Gądeckiego, opublikowanego… » więcej 2023-01-27, godz. 12:20 Paryż - Sagan chce wystartować w kolarstwie górskim i zakończyć karierę Trzykrotny mistrz świata w kolarstwie szosowym Peter Sagan zapowiedział, że po 2023 roku nie będzie już ścigał się w tej dyscyplinie. Słowak zamierza… » więcej 2023-01-27, godz. 12:10 NASK ostrzega przed powrotem kampanii szkodliwego oprogramowania Hydra NASK ostrzegł w piątek przed powrotem kampanii szkodliwego oprogramowania Hydra. Na celowniku oszustów są klienci banku Santander. Przestępcy wysyłają im… » więcej 2023-01-27, godz. 12:10 Rozpoczęła się główna ceremonia rocznicy oswobodzenia Auschwitz Główna ceremonia 78. rocznicy oswobodzenia niemieckiego obozu Auschwitz rozpoczęła się w budynku tzw. centralnej sauny w byłym Auschwitz II-Birkenau. Uczestniczą… » więcej 2023-01-27, godz. 12:10 Blake Lively wraca do aktorstwa. Dostała rolę w ekranizacji bestsellerowej powieści Po raz ostatni pracowała na planie filmowym w 2020 roku, gdy wystąpiła w thrillerze „Sekcja rytmiczna”. Przerwa, jaką sobie później zrobiła, właśnie… » więcej 2023-01-27, godz. 12:10 Ukraina/ Prezydent Zełenski i premier Szmyhal dziękują Polsce za decyzję o przekazaniu kolejnych czołgów Dziękuję Polsce za tak ważne decyzje o przekazaniu Ukrainie 60 polskich czołgów, spośród których 30 to słynne PT-91 Twardy, a także 14 maszyn Leopard… » więcej 2023-01-27, godz. 12:00 Po wybuchu w kamienicy w Katowicach strażacy poszukują w gruzowisku jednej osoby (opis) Po wybuchu - najprawdopodobniej gazu - w kamienicy należącej do parafii ewangelicko-augsburskiej w Katowicach strażacy przeszukują gruzowisko, by dotrzeć… » więcej 2023-01-27, godz. 12:00 Wojciechowski: będę zabiegać, by budżet UE na politykę rolną po 2027 r. był większy Polityka rolna po 2027 r. będzie tworzona przez następną KE, ale chcę przygotować jej koncepcję; musi zostać m.in. dobrostan zwierząt - podkreślił w… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »