Radio Opole » Kraj i świat
2022-08-15, 07:00 Autor: PAP

Kalendarium wojny polsko-bolszewickiej 1919–1921 i porozumień pokojowych

Wojna polsko-bolszewicka zwykle jest kojarzona z rokiem 1920, Bitwą Warszawską i zawartym w 1921 r. Traktatem ryskim, ustalającym wschodnią granicę Rzeczypospolitej. Wydarzenia te były poprzedzone walkami w 1918 i 1919 r.

1918


Styczeń


Pierwsze walki I Korpusu Polskiego w Rosji pod dowództwem gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego z bolszewikami i „czerwonymi partyzantami” na Białorusi.


3 lutego


Oddziały gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego zdobywają z rąk bolszewików miasto i twierdzę Bobrujsk. Opuszczają je dopiero po rozbrojeniu przez Niemców między majem a lipcem 1918 r.


31 grudnia


Początek walk polskiej samoobrony w Wilnie z miejscowymi bolszewikami oczekującymi na wycofanie się Niemców i wkroczenie Armii Czerwonej.


1919


5 stycznia


Armia Czerwona zajęła Wilno.


14 lutego


Walki między siłami polskimi a bolszewickimi w Mostach nad Niemnem, przez część historyków uznawane za moment rozpoczęcia wojny.


5 marca


Wojska polskie zajęły Pińsk.


16 kwietnia


Początek ofensywy polskiej na Wileńszczyznę.


21 kwietnia


Po zaciętych trzydniowych walkach z Armią Czerwoną wojsko polskie zajęło Wilno.


22 kwietnia


Naczelnik Państwa Józef Piłsudski wydał odezwę „Do Mieszkańców byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego”.


29 kwietnia


Sejm Ustawodawczy uchwalił włączenie ziemi wileńskiej do Polski.


18 maja


Początek polskiej ofensywy w Galicji Wschodniej.


24 maja


Umowa o współpracy wojskowej między rządem RP a Dyrektoriatem Ukraińskiej Republiki Ludowej.


25 czerwca


Rada Najwyższa Konferencji Pokojowej w Paryżu upoważniła Polskę do zorganizowania tymczasowej administracji wojskowej w Galicji Wschodniej po rzekę Zbrucz.


22 lipca


Rozpoczęły się tajne rokowania polsko-sowieckie w Białowieży (22–29 VII).


8 sierpnia


Wojska polskie zajęły Mińsk.


14 sierpnia


WP zajęło linię Wilno–Baranowicze–Sarny–Równe.


1 września


Układ o rozejmie i linii demarkacyjnej między Polską a Dyrektoriatem Ukraińskiej Republiki Ludowej.


10 września


WP zajęło Borysów.


21 listopada


Rada Najwyższa Konferencji Pokojowej w Paryżu przyznała Polsce 25-letni mandat nad Galicją Wschodnią pod nadzorem Ligi Narodów.


30 grudnia


Podpisane zostało polsko-łotewskie porozumienie wojskowe dotyczące wspólnej akcji zaczepnej przeciwko Armii Czerwonej w Łatgalii – dawnych Inflantach Polskich.


1920


Styczeń


Zdobycie Dyneburga i jego okolic do linii rzeki Dźwina przez wojsko polskie.


Armia Czerwona rozpoczyna formowanie liczących 700 tys. żołnierzy sił nad Berezyną.


10 marca


Głównodowodzący sił zbrojnych Rosji Sowieckiej Siergiej Kamieniew zatwierdził plan uderzenia na Zachód przez Polskę.


21 kwietnia


W Warszawie rząd polski podpisał umowę sojuszniczą z Semenem Petlurą.


24 kwietnia


Podpisano konwencję wojskową między Polską a reprezentującym Ukraińską Republikę Ludową Semenem Petlurą, dotyczącą ścisłej współpracy militarnej w wojnie z Rosją Sowiecką.


25 kwietnia


Początek ofensywy wojsk polskich na Ukrainie, tzw. wyprawy kijowskiej.


7 maja


3 Armia dowodzona przez gen. Edwarda Rydza-Śmigłego zajęła Kijów.


14 maja


Front Zachodni pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego rozpoczął sowiecką ofensywę na Białorusi.


27 maja


Kontrofensywa Armii Czerwonej na Ukrainie.


10 czerwca


Armia dowodzona przez gen. Edwarda Rydza-Śmigłego opuściła Kijów i walcząc, wycofywała się w kierunku Żytomierza.


23 czerwca


Powołano rząd Władysława Grabskiego.


1 lipca


Sejm wobec zagrożenia sowieckiego powołał Radę Obrony Państwa. W jej skład weszli: Naczelnik Państwa (jako przewodniczący), marszałek Sejmu, 10 posłów wybranych przez Sejm, premier, 3 ministrów wybranych przez rząd oraz 3 przedstawicieli armii wybranych przez Naczelnego Wodza.


4 lipca


Generalna kontrofensywa Armii Czerwonej na Białorusi: w wyniku przerwania polskich linii obronnych nad Autą i Berezyną nastąpił odwrót wojsk polskich na całym froncie.


5 lipca


Rada Obrony Państwa wystosowała apel do obradującej w Spa konferencji Rady Najwyższej Ententy o udzielenie Polsce pomocy.


7 lipca


Rozpoczęto tworzenie Armii Ochotniczej. Generalnym Inspektorem Armii Ochotniczej został gen. Józef Haller.


9 lipca


WP opuściło Płoskirów.


10 lipca


W Spa podpisany został układ między państwami Ententy a Polską, która zobowiązała się do podjęcia rokowań i podpisania rozejmu z Rosją Sowiecką. Wojska polskie miały się cofnąć za tzw. linię Curzona, biegnącą wzdłuż Bugu.


Armia Czerwona zajęła Bobrujsk.


11 lipca


Armia Czerwona zajęła Mińsk.


12 lipca


Rząd litewski podpisał z Rosją Sowiecką traktat, który przewidywał przekazanie stronie litewskiej zajętego przez Armię Czerwoną Wilna. W zamian Litwa zgodziła się na przemarsz wojsk sowieckich przez jej terytorium.


14 lipca


Armia Czerwona zajęła Wilno.


15 lipca


Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o reformie rolnej.


19 lipca


Armia Czerwona zajęła Grodno.


20 lipca


Głównodowodzący Armii Czerwonej Siergiej Kamieniew wydał dowództwom Frontu Zachodniego i Południowo-Zachodniego rozkaz wykonania decydującego uderzenia na Warszawę.


22 lipca


Gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski objął funkcję szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.


23 lipca


Nowy rozkaz głównodowodzącego Armii Czerwonej Siergieja Kamieniewa: Front Zachodni ma uderzać na Warszawę, natomiast Front Południowo-Zachodni ma atakować Lwów.


24 lipca


Powstał Rząd Obrony Narodowej pod przewodnictwem Wincentego Witosa.


25 lipca


1 Armia Konna przerwała front polski pod Brodami i wyszła na przedpola Lwowa.


Do Warszawy przyjechała francusko-brytyjska misja wojskowo-polityczna. W jej składzie znaleźli się m.in. gen. Maxime Weygand oraz ambasador brytyjski w Berlinie lord Edgar Vincent d’Abernon.


27 lipca


Armia Czerwona zajęła Ossowiec.


28 lipca


Armia Czerwona zajęła Białystok.


29 lipca


Armia Czerwona zajęła Łomżę.


30 lipca


W Białymstoku utworzony został Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski. W jego skład weszli: Julian Marchlewski (przewodniczący), Edward Próchniak, Feliks Dzierżyński, Feliks Kon i Józef Unszlicht.


1 sierpnia


Armia Czerwona zdobyła Brześć nad Bugiem.


6 sierpnia


Utworzono złożony z trzech armii Front Środkowy pod dowództwem marszałka Józefa Piłsudskiego. Tego samego dni Piłsudski wydał rozkaz dotyczący uderzenia znad Wkry.


7 sierpnia


Początek przegrupowania wojsk polskich (7–12 VIII).


11 sierpnia


Wojska sowieckie dotarły do Wisły.


12 sierpnia


Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę na przedmoście Warszawy. Od północy wojska sowieckie nacierały na Płock, Toruń i Włocławek.


Do Skierniewic dotarło 80 wagonów amunicji z Węgier. W ciągu dwóch kolejnych dni 22 mln sztuk nabojów karabinowych znalazło się na froncie. W sumie z Węgier do Polski dotarło ok. 60 mln sztuk amunicji, 30 tys. karabinów, części do karabinów i kilkadziesiąt tysięcy sztuk pocisków artyleryjskich.


13 sierpnia


Walki o Radzymin, Ossów, Nieporęt, Okuniew.


Polski radiowywiad przechwycił depeszę nakazującą rozpoczęcie ataku na Warszawę. Informacja wpływa na decyzję o przyspieszeniu kontrofensyw znad Wkry i Wieprza. Polskie radiostacje rozpoczynają zakłócenia sowieckich radiostacji polowych.


Wieczorem na front pod Radzyminem dotarł ks. Ignacy Skorupka, kapelan 1. Batalionu 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej.


14 sierpnia


Rozpoczęcie działań zaczepnych znad Wkry 5. Armii gen. Władysława Sikorskiego.


Pod Ossowem, podczas udzielania ostatniej posługi ciężko rannemu żołnierzowi, zginął ks. Ignacy Skorupka.


15 sierpnia


Kontruderzenie oddziałów gen. Lucjana Żeligowskiego odbiło z rąk sowieckich Radzymin.


16 sierpnia


Początek polskiej kontrofensywy znad Wieprza.


W komunikacie Sztabu Generalnego opisano „bohaterską śmierć ks. kapelana Ignacego Skorupki [...], który w stule i z krzyżem w ręku przodował atakującym oddziałom”. Jego pogrzeb odbył się następnego dnia w kościele garnizonowym przy ul. Długiej w Warszawie.


19 sierpnia


Bitwa pod Zadwórzem na przedmieściach Lwowa.


Wojska polskie odzyskały Brześć.


20 sierpnia


Początek odwrotu Armii Czerwonej na Froncie Południowo-Zachodnim.


22–24 sierpnia


Wojska polskie odzyskały Łomżę i Białystok.


25 sierpnia


Wojska litewskie zajęły Wilno, po wycofaniu się z niego Armii Czerwonej.


30–31 sierpnia


W bitwie pod Komarowem polska kawaleria odniosła zwycięstwo nad sowiecką 1 Armią Konną.


1 września


Wojska polskie odzyskały Suwałki.


1–3 września


Walki polsko-litewskie w rejonie Suwałk, Sejn i Augustowa.


2 września


Przeniesienie polsko-sowieckich rozmów pokojowych z Mińska do Rygi.


10 września


Podczas narady sztabowej w Brześciu nad Bugiem Piłsudski przedstawia plan ofensywy nad Niemnem, której celem było ostateczne zniszczenie sił Tuchaczewskiego.


16 września


Polskie oddziały wkroczyły do Łucka i Równego.


Bitwa pod Dytiatynem nazywana polskimi Termopilami.


20 września


Początek zwycięskiej dla Wojska Polskiego bitwy nad Niemnem (20–28 IX).


21 września


Początek konferencji pokojowej w Rydze.


25 września


Wojsko polskie zajęło Grodno.


9 października


„Zbuntowana” dywizja gen. Lucjana Żeligowskiego zajęła Wilno.


15 października


Wojsko polskie zajęły Mińsk.


18 października


Zawieszenie broni: na całym froncie polsko-sowieckim wstrzymano działania wojenne.


14 listopada


Wręczenie buławy marszałkowskiej Józefowi Piłsudskiemu. Uroczystość odbyła się na placu Zamkowym w Warszawie.


17 grudnia


Sejm Ustawodawczy uchwalił ustawę o nadaniu ziemi zasłużonym żołnierzom WP na terenach odzyskanych dzięki zwycięstwu w wojnie z bolszewikami.


1921


18 marca


W Rydze podpisany został traktat pokojowy między Polską a sowieckimi republikami Rosji i Ukrainy.


14 kwietnia


Rosja Sowiecka ratyfikowała traktat pokojowy.


15 kwietnia


Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę o ratyfikacji Traktatu ryskiego. Następnego dnia ustawę podpisał Naczelnik Państwa Józef Piłsudski.


30 kwietnia


W Mińsku wymieniono dokumenty ratyfikacyjne. Traktat oficjalnie wszedł w życie.


2 maja


W Warszawie odbyło się pierwsze posiedzenie Mieszanej Komisji Granicznej powołanej w celu szczegółowego wytyczenia linii ustalonej w Traktacie ryskim.


7 października


Odbyło się pierwsze posiedzenie polsko-bolszewickiej Mieszanej Komisji Specjalnej powołanej do negocjacji zwrotu polskich dóbr kultury rozsianych w Rosji.


1922


23 listopada


Zakończenie prac nad wytyczeniem granicy polsko-bolszewickiej.


koniec listopada


Zakończenie akcji wymiany jeńców.


16 grudnia


Roman Knoll objął funkcję kierownika poselstwa polskiego w Moskwie. Dwa dni wcześniej tożsame obowiązki przejął w Warszawie Leonid Obolenski.


1923


15 marca


Rada Ambasadorów państw alianckich podjęła decyzję dotyczącą uznania granicy polsko-sowieckiej. Decyzję odrzuciła strona sowiecka, uznając, że to sprawa wyłącznie stosunków między Warszawą a Moskwą.


1924


31 lipca


W Moskwie podpisano protokół dotyczący zakończenia prac nad linią graniczną.


1928


Zakończenie zwrotu dóbr kultury i sztuki zagrabionych przez stronę sowiecką. Ustalenia traktatu zostały zrealizowane tylko częściowo.(PAP)


https://dzieje.pl/


Autor: Michał Szukała


szuk/ skp/


Kraj i świat

2022-10-03, godz. 19:30 Niemcy/ Szefowa MSZ: przepracowywanie niezmierzonych cierpień, jakie Niemcy sprowadzili na ludzi w Polsce, pozostaje ważnym… 'Przepracowywanie i upamiętnianie niezmierzonych cierpień, jakie Niemcy sprowadzili na ludzi w Polsce, pozostają ważnymi zadaniami również dla naszego i… » więcej 2022-10-03, godz. 19:20 Prezydent UEFA Ceferin będzie ubiegał się o kolejną kadencję Prezydent Europejskiej Unii Piłkarskiej Aleksander Ceferin zapowiedział, że będzie ubiegał się o kolejną kadencję. 'Otrzymałem listy poparcia od wszystkich… » więcej 2022-10-03, godz. 19:20 Tatry/ Na szczytach ponownie zagrożenie lawinowe Od poniedziałku w Tatrach ponownie obowiązuje pierwszy, najniższy stopień zagrożenia lawinowego - ogłosili ratownicy TOPR. Na szczytach ponownie zaczął… » więcej 2022-10-03, godz. 19:10 Świętokrzyskie/ Tabletki z jodkiem potasu trafiły do samorządów Do świętokrzyskich samorządów trafiło ponad 1,7 mln tabletek jodku potasu - poinformował w poniedziałek wojewoda Zbigniew Koniusz. Nie ma na razie realnego… » więcej 2022-10-03, godz. 19:10 Producent filmów o Bondzie zdradził, jak testują kandydatów do tej roli Po tym, jak Daniel Craig zakończył swoją przygodę jako James Bond, rola najsłynniejszego agenta wciąż pozostaje nieobsadzona. Michael G. Wilson, producent… » więcej 2022-10-03, godz. 19:00 Węgry/ Parlament przyjął pierwsze rozwiązania antykorupcyjne w celu odblokowania unijnych funduszy Węgierski parlament przyjął w poniedziałek nowelizację kodeksu postępowania karnego, co ma być pierwszym krokiem do osiągnięcia porozumienia z Komisją… » więcej 2022-10-03, godz. 19:00 MEiN: rusza kampania edukacyjna o szkolnych budżetach obywatelskich Rusza kampania edukacyjna o budżetach partycypacyjnych i o szkolnych budżetach obywatelskich - przekazało w poniedziałek Ministerstwo Edukacji i Nauki. » więcej 2022-10-03, godz. 19:00 Litwa/ W Wilnie wystawa „Tytus Brzozowski. 12 miast” W wileńskim ratuszu w poniedziałek otwarto wystawę „Tytus Brzozowski. 12 miast”. To cykl akwarel namalowanych przez artystę w ramach współpracy z Instytutem… » więcej 2022-10-03, godz. 18:50 Uniwersytet Warszawski zainaugurował rok akademicki 2022/2023 Stanowimy społeczność akademicką liczącą ok. 70 tys. osób, która tworzy elitarną instytucję - powiedział podczas inauguracji roku akademickiego 2022/2023… » więcej 2022-10-03, godz. 18:50 Francja/ Szef sztabu Macrona oskarżony o powiązania z włosko-szwajcarskim gigantem transportowym MSC Szef sztabu prezydenta Francji Emmanuela Macrona - Alexis Kohler, został oskarżony przez francuskiego prokuratora ds. przestępstw finansowych o konflikt interesów… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »