Radio Opole » Kraj i świat
2021-10-23, 07:10 Autor: PAP

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, więzień Auschwitz, fotograf

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, były więzień Auschwitz. W obozie był fotografem. Na zlecenie esesmanów wykonywał zdjęcia na potrzeby SS. Dokumentował m.in. eksperymenty medyczne niemieckich lekarzy na więźniach. Uratował wiele fotografii przed zniszczeniem.

Brasse urodził się 3 grudnia 1917 r. Był wnukiem Austriaka Alberta Karola Brassego, który pracował w Żywcu jako ogrodnik u arcyksięcia Habsburga. Jego matka była Polką. Ojciec w polskim wojsku walczył z bolszewikami w 1920 r. Przed wojną Wilhelm Brasse pracował jako fotograf w Katowicach, gdzie nauczył się zawodu w atelier należącym do swej ciotki. Specjalizował się w portretach i zdjęciach legitymacyjnych.


Po wybuchu wojny odmówił podpisania volkslisty. Niemcy zaproponowali mu to z uwagi na jego – jak uważali - germańskie pochodzenie. "Przechodziłem okropne rzeczy, ale nigdy nie myślałem w ten sposób, że należało podpisać cyrograf i mieć święty spokój. (…) Proponowano mi wyjście, ale byłoby to niehonorowe. Czułem się prawdziwym Polakiem" – wspominał Brasse po latach w poświęconym mu filmie dokumentalnym "Portrecista”.


Wilhelm Brasse krótko pracował jako fotograf w Krynicy, a następnie zdecydował się dołączyć do polskiego wojska. Podczas próby przedostania na Węgry został 28 marca 1940 r. zatrzymany we wsi zamieszkanej przez Łemków i wydany Niemcom. 31 sierpnia 1940 r. trafił do obozu Auschwitz. Otrzymał numer 3444.


W styczniu następnego roku Brasse trafił do tzw. Erkennungsdienst, w którym robiono fotografie ewidencyjne więźniom. "Przypuszczam, że w ciągu całej mojej pracy jako fotograf w obozie, wykonałem od 40 do 50 tys. zdjęć policyjnych. (…) Zwracało się uwagę, żeby przypadkiem nikt się na nich nie uśmiechał albo nie robił min boleściwych" - wspominał.


W Auschwitz robił także zdjęcia na potrzeby eksperymentów medycznych Josefa Mengelego i Eduarda Wirthsa.


Brasse pracował w komandzie fotograficznym do stycznia 1945 r. Wówczas z Bronisławem Jureczkiem, sabotując polecenia SS spalenia zdjęć, przyczynił się do zachowania ok. 39 tys. fotografii, które w wielu przypadkach są jedynymi dokumentami dotyczącymi więźniów.


"Od SS dowiedzieliśmy się, że +Rusy+ postępują i obóz będzie ewakuowany. 20 stycznia nasz szef powiedział: +Idzie Iwan! Palić zdjęcia+" - relacjonował w filmie "Portrecista". Wrzucane do pieca negatywy zdławiły jednak ogień. Nie chciały się palić. "Gdy esesman odszedł zalaliśmy je wodą. Chcieliśmy je zabezpieczyć z myślą, że kiedyś posłużą jako dokumenty zbrodni" - mówił.


Po ewakuacji Auschwitz Brasse trafił do obozu Mauthausen, a następnie Melk i Ebensee, gdzie 6 maja doczekał się wyzwolenia. Po wojnie zamieszał w Żywcu.


Początkowo próbował wrócić do zawodu fotografa. "Powracały obrazy, szczególnie tych dziewcząt branych do eksperymentów przez dr. Mengele. To wracało. Fotografowałem kobiety, dziewczyny, a równocześnie miałem skojarzenia wzrokowe. Widziałem te nagie Żydówki. Zacząłem czuć odrazę do wykonywania zdjęć. To tak wpłynęło na moją psychikę, że nie mogłem tego zapomnieć. Z tym już umrę" - mówił.


Przeżycia obozowe były tak silne, że powracały również w snach. "Śni mi się, że mój numer został wywołany i szukają mnie, bo będzie grupa do rozstrzelania. Śni mi się, że się ukrywam. Czuję, że mnie szukają. Wtedy człowiek cały spocony, rozgorączkowany budzi się przerażony. Po przebudzeniu okazuje się, że to tylko sen" - wspominał na planie "Portrecisty".


Za działalność na rzecz pojednania polsko-niemieckiego Brasse został odznaczony niemieckim Krzyżem Zasługi z wstęgą.


Wilhelm Brasse zmarł 23 października 2012 r. w wieku 95 lat.


Ks. Piotr Niemczyk w homilii podczas żałobnej mszy św. mówił, że w życie człowieka wpisane jest cierpienia, a Wilhelm Brasse, jako świadek Auschwitz, doświadczył go wyjątkowo mocno. „Cierpiąc można zapytać, gdzie był (…) Bóg, gdy istniało Auschwitz? (…) Można być, jak ten łotr, który urągał Chrystusowi, gdy wisiał obok niego na krzyżu. (…) Bóg odpowiada po cichu na to pytanie: jestem obok ciebie, wiszę na krzyżu i cierpię za twoje grzechy. Jeśli odkryjemy Boga w cierpieniu, będziemy mogli nadać cierpieniu sens” - mówił.


Wilhelm Brasse spoczywa na cmentarzu parafii Przemienienia Pańskiego w Żywcu. (PAP)


Autor: Marek Szafrański


szf/ dki/


Kraj i świat

2022-05-28, godz. 16:50 MŚ w hokeju - Finlandia pierwszym finalistą Finowie po raz trzeci z rzędu awansowali do finału mistrzostw świata elity w hokeju na lodzie. Gospodarze tegorocznego turnieju pokonali reprezentację USA… » więcej 2022-05-28, godz. 16:40 Holandia/ Zełenski: nie rozumiem, dlaczego Haga ma wątpliwości w sprawie wejścia Ukrainy do UE Jestem przekonany, że Ukraina wygra wojnę z Rosją - oświadczył prezydent Wołodymyr Zełenski w wywiadzie udzielonym holenderskiej telewizji. Ukraiński przywódca… » więcej 2022-05-28, godz. 16:40 Zastępca szefa KPRM: wrażliwość społeczna jest dla nas rzeczą fundamentalną Programy prospołeczne, wrażliwość społeczna to jest coś, co jest dla nas rzeczą najbardziej istotną, fundamentalną - mówił w sobotę w Powidzu (wielkopolskie)… » więcej 2022-05-28, godz. 16:40 French Open - Świątek: staram się myśleć, że nie mam nic do stracenia Seria ostatnich sukcesów nie powoduje u Igi Świątek wzrostu presji, aby ją przedłużyć. Wręcz przeciwnie, daje jej komfort. 'W tym sezonie zdobyłam już… » więcej 2022-05-28, godz. 16:20 Trzaskowski: bez obietnicy zmiany, bez obietnicy przyszłości, nie da się wygrać wyborów Bez obietnicy zmiany, bez obietnicy przyszłości, bez umiejętności pokazania, że umiemy rozwiązywać problemy, ale przede wszystkim, że wiemy, jak je definiuje… » więcej 2022-05-28, godz. 16:10 PŚ szpadzistek - półfinały bez Polek Żadnej z polskich szpadzistek nie udało się awansować do półfinału rozgrywanych w Katowicach zawodów Pucharu Świata. W ćwierćfinale odpadła Martyna… » więcej 2022-05-28, godz. 16:10 Pcim/ Odsłonięto pomnik Matek Oddanych Dzieciom Pomnik Matek Oddanych Dzieciom, przedstawiający wizerunek Katarzyny Smreczyńskiej - matki pisarza i współtwórcy ruchu regionalnego na Podhalu Władysława… » więcej 2022-05-28, godz. 16:10 Ukraina/ Byłego prezydenta Poroszenki nie wypuszczono za granicę Były prezydent Ukrainy Petro Poroszenko został w sobotę zawrócony na granicy z Polską - podaje agencja Ukrinform. Lidera opozycyjnej partii Europejska Solidarność… » więcej 2022-05-28, godz. 16:00 Lubuskie/ Po wypadku zablokowana dk 22 w Zdroisku Po wypadku dwóch samochodów osobowych została zablokowana droga krajowa nr 22 w Zdroisku, w pow. gorzowskim (Lubuskie). Dwie poszkodowane osoby pogotowie zabrało… » więcej 2022-05-28, godz. 15:50 MŚ w hokeju - Rosja i Białoruś wykluczone z turnieju w roku 2023 Reprezentacje Rosji i Białorusi w hokeju na lodzie nie zagrają w międzynarodowych turniejach sezonu 2022/23, w tym w mistrzostwach świata. Powodem jest inwazja… » więcej
3456789
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »