Radio Opole » Kraj i świat
2021-10-23, 07:10 Autor: PAP

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, więzień Auschwitz, fotograf

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, były więzień Auschwitz. W obozie był fotografem. Na zlecenie esesmanów wykonywał zdjęcia na potrzeby SS. Dokumentował m.in. eksperymenty medyczne niemieckich lekarzy na więźniach. Uratował wiele fotografii przed zniszczeniem.

Brasse urodził się 3 grudnia 1917 r. Był wnukiem Austriaka Alberta Karola Brassego, który pracował w Żywcu jako ogrodnik u arcyksięcia Habsburga. Jego matka była Polką. Ojciec w polskim wojsku walczył z bolszewikami w 1920 r. Przed wojną Wilhelm Brasse pracował jako fotograf w Katowicach, gdzie nauczył się zawodu w atelier należącym do swej ciotki. Specjalizował się w portretach i zdjęciach legitymacyjnych.


Po wybuchu wojny odmówił podpisania volkslisty. Niemcy zaproponowali mu to z uwagi na jego – jak uważali - germańskie pochodzenie. "Przechodziłem okropne rzeczy, ale nigdy nie myślałem w ten sposób, że należało podpisać cyrograf i mieć święty spokój. (…) Proponowano mi wyjście, ale byłoby to niehonorowe. Czułem się prawdziwym Polakiem" – wspominał Brasse po latach w poświęconym mu filmie dokumentalnym "Portrecista”.


Wilhelm Brasse krótko pracował jako fotograf w Krynicy, a następnie zdecydował się dołączyć do polskiego wojska. Podczas próby przedostania na Węgry został 28 marca 1940 r. zatrzymany we wsi zamieszkanej przez Łemków i wydany Niemcom. 31 sierpnia 1940 r. trafił do obozu Auschwitz. Otrzymał numer 3444.


W styczniu następnego roku Brasse trafił do tzw. Erkennungsdienst, w którym robiono fotografie ewidencyjne więźniom. "Przypuszczam, że w ciągu całej mojej pracy jako fotograf w obozie, wykonałem od 40 do 50 tys. zdjęć policyjnych. (…) Zwracało się uwagę, żeby przypadkiem nikt się na nich nie uśmiechał albo nie robił min boleściwych" - wspominał.


W Auschwitz robił także zdjęcia na potrzeby eksperymentów medycznych Josefa Mengelego i Eduarda Wirthsa.


Brasse pracował w komandzie fotograficznym do stycznia 1945 r. Wówczas z Bronisławem Jureczkiem, sabotując polecenia SS spalenia zdjęć, przyczynił się do zachowania ok. 39 tys. fotografii, które w wielu przypadkach są jedynymi dokumentami dotyczącymi więźniów.


"Od SS dowiedzieliśmy się, że +Rusy+ postępują i obóz będzie ewakuowany. 20 stycznia nasz szef powiedział: +Idzie Iwan! Palić zdjęcia+" - relacjonował w filmie "Portrecista". Wrzucane do pieca negatywy zdławiły jednak ogień. Nie chciały się palić. "Gdy esesman odszedł zalaliśmy je wodą. Chcieliśmy je zabezpieczyć z myślą, że kiedyś posłużą jako dokumenty zbrodni" - mówił.


Po ewakuacji Auschwitz Brasse trafił do obozu Mauthausen, a następnie Melk i Ebensee, gdzie 6 maja doczekał się wyzwolenia. Po wojnie zamieszał w Żywcu.


Początkowo próbował wrócić do zawodu fotografa. "Powracały obrazy, szczególnie tych dziewcząt branych do eksperymentów przez dr. Mengele. To wracało. Fotografowałem kobiety, dziewczyny, a równocześnie miałem skojarzenia wzrokowe. Widziałem te nagie Żydówki. Zacząłem czuć odrazę do wykonywania zdjęć. To tak wpłynęło na moją psychikę, że nie mogłem tego zapomnieć. Z tym już umrę" - mówił.


Przeżycia obozowe były tak silne, że powracały również w snach. "Śni mi się, że mój numer został wywołany i szukają mnie, bo będzie grupa do rozstrzelania. Śni mi się, że się ukrywam. Czuję, że mnie szukają. Wtedy człowiek cały spocony, rozgorączkowany budzi się przerażony. Po przebudzeniu okazuje się, że to tylko sen" - wspominał na planie "Portrecisty".


Za działalność na rzecz pojednania polsko-niemieckiego Brasse został odznaczony niemieckim Krzyżem Zasługi z wstęgą.


Wilhelm Brasse zmarł 23 października 2012 r. w wieku 95 lat.


Ks. Piotr Niemczyk w homilii podczas żałobnej mszy św. mówił, że w życie człowieka wpisane jest cierpienia, a Wilhelm Brasse, jako świadek Auschwitz, doświadczył go wyjątkowo mocno. „Cierpiąc można zapytać, gdzie był (…) Bóg, gdy istniało Auschwitz? (…) Można być, jak ten łotr, który urągał Chrystusowi, gdy wisiał obok niego na krzyżu. (…) Bóg odpowiada po cichu na to pytanie: jestem obok ciebie, wiszę na krzyżu i cierpię za twoje grzechy. Jeśli odkryjemy Boga w cierpieniu, będziemy mogli nadać cierpieniu sens” - mówił.


Wilhelm Brasse spoczywa na cmentarzu parafii Przemienienia Pańskiego w Żywcu. (PAP)


Autor: Marek Szafrański


szf/ dki/


Kraj i świat

2022-05-21, godz. 10:50 336 zakażeń koronawirusem, zmarło 13 osób z COVID-19 Minionej doby badania potwierdziły 336 zakażeń koronawirusem, w tym 22 ponowne. Zmarło 13 osób z COVID-19 - poinformowano w sobotę na stronach rządowych… » więcej 2022-05-21, godz. 10:50 Korea Płd./ Prezydenci Biden i Jun Suk Jeol chcą zacieśnić współpracę w celu odstraszania Korei Płn. Prezydenci Stanów Zjednoczonych i Korei Południowej Joe Biden i Jun Suk Jeol uzgodnili w sobotę w Seulu dalsze wzmacnianie więzi między obydwoma krajami w… » więcej 2022-05-21, godz. 10:50 W Polsce wykonano dotąd ponad 54,4 mln szczepień przeciw COVID-19 Od 27 grudnia 2020 r., gdy rozpoczęły się w Polsce szczepienia przeciw COVID-19, podano 54 433 639 szczepionek - poinformowano w sobotę na stronach rządo… » więcej 2022-05-21, godz. 10:40 Poznań/ W sobotę festyn z okazji Światowego Dnia Pszczół na Wolnym Dziedzińcu urzędu miasta Jakie kwiaty lubią pszczoły najbardziej, jak wygląda ul od środka, a także jak zbudować domek dla tych pożytecznych owadów - można się będzie dowiedzieć… » więcej 2022-05-21, godz. 10:20 Sukcesy klubów siatkarskich w europejskich pucharach (dokumentacja) Grupa Azoty Zaksa Kędzierzyn-Koźle jako pierwszy polski zespół ma szansę po raz drugi, do tego z rzędu, wygrać Ligę Mistrzów siatkarzy. W niedzielę… » więcej 2022-05-21, godz. 10:20 Dolnośląskie/ Rozpoczyna się Międzynarodowy Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” Kilkanaście koncertów muzyki powstałej w okresie od średniowiecza do baroku będzie można wysłuchać podczas XXXI Międzynarodowego Festiwalu „Maj z Muzyką… » więcej 2022-05-21, godz. 10:20 Białystok/ Miasto chce integrować mieszkańców i uchodźców Blisko 40 tys. zł na działania integracyjne białostoczan i przebywających w mieście uchodźców - przeznaczyły władze Białegostoku. Pieniądze na różnego… » więcej 2022-05-21, godz. 10:20 Niemcy/ Ponad 40 osób rannych w wyniku gwałtownych burz Burze, które w ciągu minionych kilkunastu godzin przetoczyły się przez niektóre części Niemiec, spowodowały trzy tornada - poinformowała w sobotę krajowa… » więcej 2022-05-21, godz. 10:10 Pomorskie/ IMGW ostrzega przed mgłą Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) wydał ostrzeżenie drugiego stopnia przed mgłami oraz opadami deszczu ograniczającymi widzialność dla części… » więcej 2022-05-21, godz. 10:00 Liga NBA - Golden State o dwie wygrane od finału Koszykarze Golden State Warriors pokonali we własnej hali Dallas Mavericks 126:117 w drugim meczu finału Konferencji Zachodniej ligi NBA. Rywalizacja toczy się… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »