Radio Opole » Kraj i świat
2021-10-23, 07:10 Autor: PAP

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, więzień Auschwitz, fotograf

Dziewięć lat temu zmarł Wilhelm Brasse, były więzień Auschwitz. W obozie był fotografem. Na zlecenie esesmanów wykonywał zdjęcia na potrzeby SS. Dokumentował m.in. eksperymenty medyczne niemieckich lekarzy na więźniach. Uratował wiele fotografii przed zniszczeniem.

Brasse urodził się 3 grudnia 1917 r. Był wnukiem Austriaka Alberta Karola Brassego, który pracował w Żywcu jako ogrodnik u arcyksięcia Habsburga. Jego matka była Polką. Ojciec w polskim wojsku walczył z bolszewikami w 1920 r. Przed wojną Wilhelm Brasse pracował jako fotograf w Katowicach, gdzie nauczył się zawodu w atelier należącym do swej ciotki. Specjalizował się w portretach i zdjęciach legitymacyjnych.


Po wybuchu wojny odmówił podpisania volkslisty. Niemcy zaproponowali mu to z uwagi na jego – jak uważali - germańskie pochodzenie. "Przechodziłem okropne rzeczy, ale nigdy nie myślałem w ten sposób, że należało podpisać cyrograf i mieć święty spokój. (…) Proponowano mi wyjście, ale byłoby to niehonorowe. Czułem się prawdziwym Polakiem" – wspominał Brasse po latach w poświęconym mu filmie dokumentalnym "Portrecista”.


Wilhelm Brasse krótko pracował jako fotograf w Krynicy, a następnie zdecydował się dołączyć do polskiego wojska. Podczas próby przedostania na Węgry został 28 marca 1940 r. zatrzymany we wsi zamieszkanej przez Łemków i wydany Niemcom. 31 sierpnia 1940 r. trafił do obozu Auschwitz. Otrzymał numer 3444.


W styczniu następnego roku Brasse trafił do tzw. Erkennungsdienst, w którym robiono fotografie ewidencyjne więźniom. "Przypuszczam, że w ciągu całej mojej pracy jako fotograf w obozie, wykonałem od 40 do 50 tys. zdjęć policyjnych. (…) Zwracało się uwagę, żeby przypadkiem nikt się na nich nie uśmiechał albo nie robił min boleściwych" - wspominał.


W Auschwitz robił także zdjęcia na potrzeby eksperymentów medycznych Josefa Mengelego i Eduarda Wirthsa.


Brasse pracował w komandzie fotograficznym do stycznia 1945 r. Wówczas z Bronisławem Jureczkiem, sabotując polecenia SS spalenia zdjęć, przyczynił się do zachowania ok. 39 tys. fotografii, które w wielu przypadkach są jedynymi dokumentami dotyczącymi więźniów.


"Od SS dowiedzieliśmy się, że +Rusy+ postępują i obóz będzie ewakuowany. 20 stycznia nasz szef powiedział: +Idzie Iwan! Palić zdjęcia+" - relacjonował w filmie "Portrecista". Wrzucane do pieca negatywy zdławiły jednak ogień. Nie chciały się palić. "Gdy esesman odszedł zalaliśmy je wodą. Chcieliśmy je zabezpieczyć z myślą, że kiedyś posłużą jako dokumenty zbrodni" - mówił.


Po ewakuacji Auschwitz Brasse trafił do obozu Mauthausen, a następnie Melk i Ebensee, gdzie 6 maja doczekał się wyzwolenia. Po wojnie zamieszał w Żywcu.


Początkowo próbował wrócić do zawodu fotografa. "Powracały obrazy, szczególnie tych dziewcząt branych do eksperymentów przez dr. Mengele. To wracało. Fotografowałem kobiety, dziewczyny, a równocześnie miałem skojarzenia wzrokowe. Widziałem te nagie Żydówki. Zacząłem czuć odrazę do wykonywania zdjęć. To tak wpłynęło na moją psychikę, że nie mogłem tego zapomnieć. Z tym już umrę" - mówił.


Przeżycia obozowe były tak silne, że powracały również w snach. "Śni mi się, że mój numer został wywołany i szukają mnie, bo będzie grupa do rozstrzelania. Śni mi się, że się ukrywam. Czuję, że mnie szukają. Wtedy człowiek cały spocony, rozgorączkowany budzi się przerażony. Po przebudzeniu okazuje się, że to tylko sen" - wspominał na planie "Portrecisty".


Za działalność na rzecz pojednania polsko-niemieckiego Brasse został odznaczony niemieckim Krzyżem Zasługi z wstęgą.


Wilhelm Brasse zmarł 23 października 2012 r. w wieku 95 lat.


Ks. Piotr Niemczyk w homilii podczas żałobnej mszy św. mówił, że w życie człowieka wpisane jest cierpienia, a Wilhelm Brasse, jako świadek Auschwitz, doświadczył go wyjątkowo mocno. „Cierpiąc można zapytać, gdzie był (…) Bóg, gdy istniało Auschwitz? (…) Można być, jak ten łotr, który urągał Chrystusowi, gdy wisiał obok niego na krzyżu. (…) Bóg odpowiada po cichu na to pytanie: jestem obok ciebie, wiszę na krzyżu i cierpię za twoje grzechy. Jeśli odkryjemy Boga w cierpieniu, będziemy mogli nadać cierpieniu sens” - mówił.


Wilhelm Brasse spoczywa na cmentarzu parafii Przemienienia Pańskiego w Żywcu. (PAP)


Autor: Marek Szafrański


szf/ dki/


Kraj i świat

2021-11-30, godz. 00:30 Złota Piłka - brytyjskie media: Lewandowski zasłużył przynajmniej na zaległą nagrodę Brytyjska prasa i komentatorzy piłkarscy zgadzają się, że Robert Lewandowski zasłużył na Złotą Piłką magazynu 'France Football' - jeśli nie za ten… » więcej 2021-11-30, godz. 00:20 Białoruś/ Lotnisko w Mińsku: W poniedziałek bez lotów wywozowych do Iraku Po tym, jak kilkoma samolotami linii Iraqi Airways z Mińska wyleciało ponad 1,8 tys. migrantów, główny białoruski port lotniczy poinformował, że poniedziałkowego… » więcej 2021-11-30, godz. 00:20 Puchar Davisa - Chorwaci w półfinale, Włosi wyeliminowani Tenisiści Chorwacji awansowali do półfinału rozgrywek o Puchar Davisa, pokonując w Turynie Włochów 2:1. Zwycięski punkt zdobyli debliści Mate Pavic i… » więcej 2021-11-30, godz. 00:20 Złota Piłka - niemieckie media rozczarowane: dlaczego znowu Messi... Niemieckie media nie kryją rozczarowania końcowymi wynikami plebiscytu 'France Football' i faktem, że Złota Piłka nie trafiła do grającego w Bayernie Monachium… » więcej 2021-11-29, godz. 23:50 Złota Piłka - Matthaeus o drugim miejscu Lewandowskiego: już nic nie rozumiem Lothar Matthaeus, laureat Złotej Piłki za rok 1990, był zaskoczony rozstrzygnięciem tegorocznego plebiscytu magazynu 'France Football'. Spodziewał się zwycięstwa… » więcej 2021-11-29, godz. 23:40 Złota Piłka - media w Portugalii: Lewandowski przegrał przez słabszą postawę swojej reprezentacji Portugalskie media w komentarzach do ceremonii wręczenia Złotej Piłki dla najlepszego zawodnika świata wskazują, że zwycięstwo Lionela Messiego nie jest… » więcej 2021-11-29, godz. 23:30 Złota Piłka - prezes PZPN: dla mnie Lewandowski jest najlepszy (korekta) Prezes PZPN Cezary Kulesza gratulując Robertowi Lewandowskiego drugiego miejsca w plebiscycie magazynu 'France Football' podkreślił, że dla niego to Polak… » więcej 2021-11-29, godz. 23:30 Ekstraklasa siatkarzy - 9. kolejka (tabela) Wyniki meczów 9. kolejki i tabela ekstraklasy siatkarzy: 2021-11-26:Ślepsk Malow Suwałki - Projekt Warszawa 1:3 (18:25, 25:23, 22:25, 23:25) 2021-11-27:GKS… » więcej 2021-11-29, godz. 23:30 Złota Piłka - Lewandowski na drugim miejscu, Messi triumfatorem (opis) Robert Lewandowski zajął drugie miejsce, najwyższe w historii polskiego futbolu, w plebiscycie magazynu 'France Football na najlepszego piłkarza świata w… » więcej 2021-11-29, godz. 23:20 El. MŚ koszykarzy - w Europie osiem drużyn z kompletem zwycięstw, Polska bez wygranej Osiem zespołów ma komplet zwycięstw po niedzielnych i poniedziałkowych meczach pierwszego okienka kwalifikacji mistrzostw świata koszykarzy w Europie. W tym… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »