Radio Opole » Kraj i świat
2021-09-22, 16:00 Autor: PAP

Autor planu sprawiedliwej transformacji: potrzebne są dalsze prace

Potrzebne są dalsze prace zbliżające dwa modele zarządzania procesem sprawiedliwej transformacji – ocenił w środę w Katowicach prof. Adam Drobniak z Instytutu Ekologii Terenów Uprzemysłowionych, główny twórca i koordynator prac nad Krajowym Planem Sprawiedliwej Transformacji.

Krajowy Plan Sprawiedliwej Transformacji na szczeblu rządowym wraz z Terytorialnymi Planami Sprawiedliwej Transformacji w regionach mają być podstawami realizacji przedsięwzięć opartych o nowy europejski instrument: Fundusz Sprawiedliwej Transformacji (FST; Just Transition Fund – JTF). FST ma niwelować społeczne i gospodarcze skutki transformacji energetyczno-klimatycznej.


Samorządy z regionów górniczych, podlegających wsparciu z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji oczekują od rządu większego, niż proponuje rząd, udziału w zarządzaniu tym instrumentem. Rząd w Umowie Partnerstwa przewidział centralny model zarządzania – z deklarowaną istotną rolą samorządów.


Drobniak wystąpił na poświęconej sprawiedliwej transformacji środowej sesji Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach. Tydzień wcześniej w Katowicach zorganizowano pierwsze Krajowe Forum Transformacji Polskich Regionów Górniczych – z udziałem przedstawicieli regionów górniczych, ministra klimatu i środowiska Michała Kurtyki i wiceministra funduszy i polityki regionalnej Waldemara Budy.


Wiceminister Buda podtrzymał wówczas, że środki FST, których całkowita wartość ma sięgnąć 4,4 mld euro, z czego ponad 3,8 mld euro ma trafić do regionów, zgodnie z projektem Umowy Partnerstwa, będą zarządzane „na poziomie krajowym z bardzo silną rolą regionów w procesie programowania i wdrażania”.


Drobniak przedstawił natomiast tło dyskusji dotyczącej zarządzania procesem sprawiedliwej transformacji – rozciągniętej pomiędzy zaproponowanym przez rząd modelem centralnym i modelem hybrydowym, oczekiwanym przez samorządy. Model centralny zakłada jeden program składający się z jednego KPST, do którego dokładane są Terytorialne Plany Sprawiedliwej Transformacji z instytucją zarządzającą – resortem funduszy oraz instytucjami pośredniczącymi - urzędami marszałkowskimi. Funkcję koordynującą ma pełnić resort funduszy; zapowiedziano też komitet koordynacyjny.


Ze strony regionalnej wyszedł postulat modelu hybrydowego, zakładający odrębne programy: KPST, zarządzany na poziomie centralnym oraz TPST - zawarte w regionalnych programach operacyjnych województw z podregionami węglowymi. W modelu hybrydowym zakładana jest szersza formuła konsultacji społecznych w postaci regionalnych forów i Krajowego Forum Transformacji Polskich Regionów Górniczych; tworzone mają być także komitety monitorujące.


Drobniak podobnie 14 września br., jak i w środę, nie rozstrzygał, który model jest właściwy i celowy; przedstawiając ich wady i zalety w kontekście kryteriów, które mają zostać zrealizowane. Zwrócił uwagę, że mimo dostępnych pieniędzy, potencjału ludzkiego i organizacyjnego, transformacja wiąże się ze znacznym wyzwaniem technologicznym wiążącym się z zieloną gospodarką.


„Jak patrzymy na regiony węglowe (…), tych ludzi i te rynki pracy, to relatywnie nie jest ich wiele, ale jak popatrzymy na te regiony z perspektywy całego potencjału ludnościowego, wytwarzanego tam PKB czy miejsc pracy, to stanowią one ok. jednej piątej potencjału gospodarczego, społecznego naszego kraju” – przypomniał naukowiec, zwracając też uwagę na różnorodność tamtejszych interesariuszy (górnictwo aktywne i wygaszone) i niesymetryczność procesu (duże, silne miasta i tereny wiejskie).


Przedstawiając oba modele zarządzania Drobniak wskazał, że model centralny jest w stanie objąć działania sektorowe, przy założeniu możliwości interwencji terytorialnej. Przeciwnicy tego rozwiązania chcą rozdzielić tę interwencję na poziom regionalny przy założeniu jej dopełnienia sektorowo-terytorialnego z perspektywy krajowej (poprzez KPST).


„Ten drugi model z punktu widzenia nas, regionalistów wywodzących się ze Śląska, jest bardzo atrakcyjny, ponieważ dotyka problemów lokalnych. Natomiast wydaje się, że nad oboma modelami trzeba by popracować i stworzyć jeszcze coś dodatkowego, (…) nie myśleć o tych czystych modelach zarządzania, lecz pomyśleć od strony kryteriów, które będą sprzyjały skuteczności przeprowadzenia tego procesu” – wyjaśnił specjalista.


„Pierwsza sprawa, to kto tak będzie odpowiedzialny za cały ten proces, kto weźmie to na barki. Druga sprawa, kto będzie liderem, będzie twarzą transformacji. Mamy też kwestie związane z zapewnieniem partycypacji – sektorów, terytoriów, społeczności lokalnych, organizacji pozarządowych” – wymieniał.


„Inna sprawa to kryteria operacyjne: kto podpowie, kto nauczy, kto wypromuje, jakie te projekty transformacyjne powinniśmy wypracować, które będą trafne i które będą najlepiej dotykały problemów.


Pytanie, czy z tym poradzi sobie model centralny czy hybrydowy – wydaje się, że jest tu jeszcze przestrzeń do dyskusji, w jaki sposób powinniśmy przedstawić skutecznie przeprowadzić tę transformację. Wobec skali zmian, dostępne środki są bardzo niewielkie” – zaakcentował Drobniak.


Wyjaśnił, że pracując nad KPST za najważniejsze uznał plany regionalne. „Krajowy plan postawiłem jako coś, co powinno je wspomagać, tworzyć bardziej zintegrowane, trudniejsze projekty, gdzie wchodzą sektory czy rozwiązania legislacyjne. Oficjalnie strona rządowa dalej podtrzymany ma model centralny.Natomiast pracując nad KPST staramy się zwracać uwagę, że zarówno model centralistyczny, jak i terytorialny to jest coś, nad czym powinniśmy dalej pracować” – powtórzył.


„Trzeba bardzo mocno postawić proces koordynacji, promocji, edukacji. Obecnie prowadzę proces naboru potencjalnych projektów do KPST w postaci fiszek projektowych. Widzę, po mailach, telefonach, korespondencji, że jest potrzebna edukacja, co to jest projekt transformacyjny, jak powinien być przygotowany i tak dalej. Czy zrobimy to z poziomu centralnego? Będzie to bardzo trudne” – ocenił Drobniak.(PAP)


autor: Mateusz Babak


mtb/ drag/


Kraj i świat

2022-06-24, godz. 23:40 Ekstraliga żużlowa - Apator - GKM 56:34 (opis) For Nature Solutions Apator Toruń - ZooLeszcz GKM Grudziądz 56:34. Pierwszy mecz wygrał Apator 46:44 i zdobył punkt bonusowy. For Nature Solutions Apator… » więcej 2022-06-24, godz. 23:00 Ekstraliga żużlowa - 10. kolejka (tabela) Wyniki meczów 10. kolejki i tabela ekstraligi żużlowej: For Nature Solutions Apator Toruń - ZooLeszcz GKM Grudziądz 56:34 Arged Malesa Ostrów - Betard… » więcej 2022-06-24, godz. 23:00 MSZ: zakończyła się Narada Ambasadorów RP Wyzwania wynikające z ataku Rosji na Ukrainę oraz pandemii COVID-19, konsekwencje dla ładu międzynarodowego oraz wnioski jakie polska dyplomacja musi wyciągnąć… » więcej 2022-06-24, godz. 22:50 Ekstraliga żużlowa - Apator - GKM 56:34 (wynik) For Nature Solutions Apator Toruń - ZooLeszcz GKM Grudziądz 56:34. Pierwszy mecz wygrał Apator 46:44 i zdobył punkt bonusowy. (PAP) km/ af/ » więcej 2022-06-24, godz. 22:40 Rajdowe MŚ - Rovanpera prowadzi po siedmiu oesach, Kajetanowicz ósmy (aktl.) Fin Kalle Rovanpera (Toyota Yaris) prowadzi po siedmiu z 19 odcinków specjalnych rozgrywanego w Kenii Rajdu Safari, szóstej rundy mistrzostw świata. Na ósmej… » więcej 2022-06-24, godz. 22:40 Pomorskie/ Śmiertelny wypadek motocyklisty na trasie do Parzyna Jedna osoba zginęła, a druga jest poważnie ranna po tym, jak motocyklista jadący z pasażerem uderzył w drzewo na trasie między Parzynem a Laską w Borach… » więcej 2022-06-24, godz. 22:40 Włochy/ W Lombardii stan kryzysowy z powodu suszy We włoskim regionie Lombardia lokalne władze wprowadziły w piątek stan kryzysowy z powodu coraz większej suszy. Zaapelowały do obywateli o jak najoszczędniejsze… » więcej 2022-06-24, godz. 22:30 Gruzja/ Dziesiątki tysięcy ludzi wyszły na ulice po decyzji UE o odłożeniu akcesji kraju do Wspólnoty Dziesiątki tysięcy ludzi wyszły w piątek wieczorem na ulice Tbilisi po decyzji UE, odkładającej perspektywy akcesji Gruzji do Wspólnoty. Demonstranci domagają… » więcej 2022-06-24, godz. 22:30 Komunikat Totalizatora Sportowego (24-06-2022) Komunikat Totalizatora Sportowego Totalizator Sportowy Spółka z o.o. podaje wylosowane liczby w dniu 2022-06-24 o godz. 21:50W zakładach Mini Lotto wylosowano1… » więcej 2022-06-24, godz. 22:30 Gruzja/ Prezydent Ukrainy do Gruzinów: jesteście na drodze do UE, działajcie, pomożemy wam! 'W czwartek Ukraina uzyskała status kraju kandydującego do UE, wy też jesteście na tej drodze. Działajcie, pomożemy wam! Chwała Gruzji, chwała Ukrainie!'… » więcej
1234567
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »