Radio Opole » Muzyka » Felietony muzyczne » Muzyka sfer niebieskich
2017-10-18, 18:50 Autor: Małgorzata Ślusarczyk

Muzyka sfer niebieskich

Pitagoras [fot. ruleproject.weebly.com]
Pitagoras [fot. ruleproject.weebly.com]
Muzyka sfer niebieskich
Dla wielu Opolan jasne stało się, że przykładem kosmosu w muzyce - w sensie dosłownym - jest suita Gustava Holsta czyli "Planety" op. 32. I kropka. A co tak właściwie wiemy o związkach muzyki z kosmosem? (Celowo unikam terminów astronomia i astrologia!).

Znawcy tematu (czyli tzw. mądre głowy o muzykologicznym czy innym naukowo-logicznym zacięciu), są w stanie przywołać rozliczne teorie dotyczące otaczających nas dźwięków i wszechobecności fal, na które świadomie lub podświadomie reagujemy. Słowem: cały świat brzmi i gra - nawet jeśli brak atmosfery oznacza bezwzględną ciszę... Pozostawmy jednak teorie o falach, wibracjach i dźwiękowym kosmosie na uboczu, bo oto równolegle po innej orbicie krąży świadomość, że jesteśmy istotami niezdolnymi do życia bez dźwięków.

- Muzyka zawsze towarzyszyła ludziom podczas obserwacji nieba - przekonuje Karol Wójcicki. - Nie znam nikogo, kto lubi w kompletnej ciszy siedzieć i oglądać gwiazdy.

Przytoczone słowa padły z ust cenionego popularyzatora astronomii tuż po koncercie w Opolu, z "Planetami" Holsta w roli głównej. Prawdopodobnie suita brytyjskiego kompozytora stanie się też muzycznym tłem do kolejnych obserwacji nieba. A czy starożytni także łączyli świat muzyczny z obserwacjami nieba?

"Muzyką sfer" pitagorejczycy nazywali "harmonijne dźwięki wydawane przez ciała niebieskie krążące dookoła świata". Zauważyliście ciekawe powiązanie? Pitagorejczycy, czyli myśliciele, którzy wnieśli spory wkład w wiedzę z zakresu matematyki i astronomii... i muzyka!? Brzmi jak paradoks! Zapominamy jednak, że wyznawcy doktryny, której początek dał Pitagoras, w równej mierze przyczynili się dla rozwoju szeroko pojętej teorii muzyki. A mówiąc wprost dla podstaw tego, co dziś znamy jako zachodnioeuropejska kultura muzyczna. Tak, tak. Od starożytności po średniowiecze 7 sztuk wyzwolonych (trivium wraz z quadrivium) nadawało nauce o muzyce godne miejsce. To współczesny, tzw. cywilizowany świat, traktuje sferę muzyczną jako coś mało istotnego, a ludzi zajmujących się naukami muzycznymi jako niepoważnych dziwaków...

Sprawa pitagorejczyków jest jednak zaledwie wierzchołkiem góry lodowej i żeby nie rozbić się o nią jak Titanic, warto zdać sobie sprawę z kilku faktów.
Przede wszystkim dla starożytnych naukowców (czyt. pitagorejczyków) "harmonia sfer" nie była bajką ani filozoficznymi dyrdymałami. Nie były to żadne wydumane wierzenia bez pokrycia, ale wiedza oparta na dokładnych obserwacjach i wyliczeniach. Niemal każdy muzyk zna Pitagorasa nie tylko jako "pana od twierdzenia o sumie kwadratów przyprostokątnych...", ale tego, który odkrył matematyczne proporcje w świecie dźwięków i zapoczątkował teorię muzyki. Idąc o krok dalej, Pitagoras odkrył, że proporcje między liczbami opisującymi dźwięki, istnieją także we Wszechświecie. Zresztą według pitagorejczyków świat został stworzony zgodnie z zasadami muzycznych proporcji, a zatem powstał za chaosu - przez dźwięk i harmonię. Uważali ponadto, że siedem planet znajduje się w harmonijnym ruchu, zaś odległości pomiędzy nimi odpowiadają interwałom muzycznym. Żeby było mało, do przekonań tych trzeba jeszcze dopisać teorię, że ruchy planet powodują powstawanie różnych dźwięków w doskonałej harmonii. Słowem - najwspanialsza muzyka. Tak wspaniała i doskonała, że niedostępna dla naszych, niedostosowanych uszu... Czy jakoś tak. Być może powiecie, że mity i filozofia mieszają się z nauką. Macie prawo. I zapewne dlatego dziełem przypadku jest fakt, że większość znanych nam skal czy też gam, składa się zwykle z 7 dźwięków czyli stopni (bo ósmy jest powtórzeniem pierwszego)...

Na deser dodam, że Wielki Temat myśli Greckiej to nic innego, jak przekonanie, że struktura kosmosu sprowadza się do.... struktury dzieła muzycznego. Możecie wierzyć lub nie. Najlepiej sprawdźcie sami! Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że świat muzyki, to istny kosmos. A poza tym kto nie lubi pobujać w obłokach w otoczeniu dźwiękami?

Zobacz także

2019-01-20, godz. 00:00 Płyta tygodnia: Jean Michel Jarre - Equinoxe Infinity "Equinoxe Infinity" to długo oczekiwany sequel do słynnego albumu "Equinoxe" Jean-Michela Jarre’a, który ukazał się czterdzieści lat temu. Płyta zawiera 10 zu ... » więcej 2019-01-13, godz. 12:03 Płyta tygodnia: Barbra Streisand - Walls Najnowsza płyta Barbry Streisand „Walls”, to kolekcja pięknych, ale jednocześnie zmuszających do refleksji kompozycji, z których część wyszła spod pióra samej ... » więcej 2019-01-06, godz. 18:50 Płyta tygodnia: LP - Heart To Mouth "Heart To Mouth” to długo wyczekiwany, piąty album w dorobku artystki występującej pod pseudonimem - LP. Naprawdę nazywa się Laura Pergolizzi, a „Heart To Mou ... » więcej 2018-12-30, godz. 21:05 Płyta tygodnia: Andrzej Piaseczny - 25+ (Live) Pierwsza koncertowa płyta Andrzeja Piasecznego z największymi przebojami w nowych brawurowych wersjach! To zapis trasy koncertowej z 2017 roku zorganizowanej ... » więcej 2018-12-23, godz. 17:24 Płyta tygodnia: Ania Wyszkoni - Jestem tu nowa (Platynowa edycja) Płyty, które osiągnęły sukces komercyjny zwykle są wydawane również w specjalnych, rozszerzonych wersjach. To prezent dla fanów i okazja do posłuchania nowego ... » więcej 2018-12-16, godz. 22:07 Płyta tygodnia: Mark Knopfler - Down The Road Wherever Dziewiąty solowy album w dorobku Marka Knopflera „Down The Road Wherever” zawiera 14 premierowych utworów. Lider legendarnego zespołu Dire Straits po raz kole ... » więcej 2018-12-09, godz. 20:45 Płyta tygodnia: Chris Cornell - Chris Cornell W tym tygodniu Radio Opole prezentuje album zatytułowany po prostu Chris Cornell, podsumowujący przekrojowo dorobek wybitnego muzyka, który zmarł w maju 2017. ... » więcej 2018-12-02, godz. 20:53 Płyta tygodnia: Różni wykonawcy - T.Cover W połowie listopada ukazała się płyta "T.Cover" będąca rodzajem hołdu złożonego zespołowi T.Love przez kilkunastu twórców sceny alternatywnej. Pretekstem do n ... » więcej 2018-11-25, godz. 21:10 Płyta tygodnia - ścieżka dźwiękowa z filmu Bohemian Rhapsody Nagrania audio z legendarnego występu Queen na Live Aid po raz pierwszy na oficjalnym wydawnictwie – to jedna z największych atrakcji ścieżki dźwiękowej do „B ... » więcej 2018-11-18, godz. 17:46 Płyta tygodnia: BAJM - Best of 1978 - 2018 Największe hity Bajmu na 40-lecie zespołu. Te najbardziej ukochane przez fanów i publiczność. Trudno wybrać najważniejsze, bo większość na stałe zapisała się ... » więcej
12345
Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Dowiedz się więcej »